Literarishe bleter · 1926-02-05 · 92 (5.2.1926) · p. Seite 86

92 .זא ליטערארישע בלעמער 86 שױן :עסינען א פאפיקע פארם תרםאר. פערזענלענע אײנררוקן און א דירעקטע דערקענטעניש סין איץ דיכמעד, װעפ מיר א,- בעחנעפן און מער םמשותדיקפ באשאסן װי צענדליקער זשורנאלן און ד-ינדעחטעד ארטיקלען. דאפ װעט מסתמא באװייזן מאיאקאװמקיפ לעצטער באזוך אין אמעריקע, אץ אסשר אוץ־ לײװיקם אין מאסםקװע. רײזעפ סון קינםםלער דינען אלעימג1 געװען א ברבת פאר עול׳ טיך און מיםלען פאר אט דעם צװעק? מיר האפן ניט רי נײטיקע םםיעסנדיעם םאר רעם או_ן דנעד װעלן ניט אויפיטטײן קײן נײע מעצענאטן סאר אזא סלאן. דארסן םיר װידעד בו־ען מיט אײגענע בוחות. דער ײדישיאײדאפעישער שרײבער איז םטתמא אנגעװיזן אויף די עטלענע דאלער, װאם ער םאררינט אמאל אין אן אמעריקאנער צײםונג. אפעד קײן אײנציקן ײריש-אמעריקאגײטן שר״בער װעט ניט שװער דין דך אפצוזאגן ס־ן ז״ן האנאראר םאר אדבעטן אין אן אד״אפעישן זשװרנאל. דאדסן אט רי האנארארן װעק דער אנה״ב פון א רײזע-סאנד סארײדישעװארט-קינםטלער. נאךמע,־: עם װעלן מםתמא זיך געפינען גענוג םאראינטערעסידטע קינםםלער, װעלנע װעלן אפשפארן םאר דעם צװעק א סראצענט פון דיעדע םארדינסטן בנלל. דער רעשט רארף געשאםן װעק פון ל־טעראדישע אונטערנעמונגען. קליץ װעט זײן דער קאסיטאל, אםשד נ־שטיק אין םארגלײך מ־ט דער װינט־קײט םון דעם אנגעיצ״ננטן פלא;. אבער עד קאן שאפן א מעגלענק״ט דערװײל נאטש פאר צװיי, דר״ קאנדי■ דאטן חרכן *אד, װעלנע זאלן קוםען אויף עטלעכע חדש־ם םון א״װאפע ק״ן אמעחקע, װאו לאקאלע גוזסעם װאלםן ז״ אויםגע׳ נומען װי םארבעטענע געםט און זײ אד״נגעם־רט אין א סאםיקע־ םביבד״ םיר ,װילן - צוליב באשרענקטע מיטלען - דערװײל בא׳ קענען אונזערע א״,־אסעער מיט אמעריקע. װײל םין אמעחקע א־ן א״דאסע פאק םארט צומאל יחיח-סגולה. זאלן אט ח שוהת חנען במקום אן אויםריף. באטראכט דאפ, חבדים, און טרעט צו צום חדכםיק דעם סלאן. רען דער צװעק א־• דער פועל-ױצא איז אסשר א סך װיכטיקער, װי ראס קאן דך אונז אויםװייזן םון אזיבנאויף. םוזן מ־ד ־אשאםן א װעג צו דעדנעענטערונג, ליײן דאס :חקל םון דערקענטענ־ש, ,װאם זאל אונז דערל״נטעק צי םארשט״ן א״נעד דעט צװ״טן און ם־ק םון םארש״דענע שםעגן ציט געמ״נזאמען צ־ל. א־ז אװדא־ ר״־דט-נל נײטיק, אז יעדעד שפדאד׳-תחוט םאר זיך זאל באשאפן דעט געהעחקן קאנטאקט. זאלן אפגעהאלטן ,װעק בשותפותחקע צױאמענפאק א־ן נױ-־ארק, שיקאגא, מאנטרעאל, אין װאדשע לאח א־ן לעמבערג, מאטקװע לענינגראר א־ן ק־עװ - זאל מק דך אנקוקן פערזענלעך אין געװאר װערן ח קעגנזײטיקע װאונטשן אין עצות, באטדאנטן ח אדטיקע מעגלענק״טן און דעד- ג־״כ־נגען, און שוין דאט אל־ין װעט אונז אפה־טן םון פראװ־נ׳ צ״עלער נ־תה מאנעח־ און קעגנעחשער צע־פאלנק״ט. װי לאנג איז דער ש־ע־־װ א־ן צי װעלבעד קולמודעלער דערגר״נונג קאן סיק אט ד־ קל־־נלענע צעשפאלמנק״ט ם־ן באזינדע־ע .שדלן־ אין :דאגקט און א־ן בדוקלין, נאלעדוק־ און פדאגא? חדנשמועטן זיך, באקענען ז־ך, א קעגנחמ־ק פא־שטע־נדע־- נ־ש א־ן א־יגענעם לאנר װאלט ז־נער געםירט צױ א געם״נשאםטלענעד אדבעט. ם־ד דערמאנען נאר די ט־שערנאװ־צע־ר קאנםעדענץ. אבער נאך נ״ט־קער א־ז ****** ••***■> **1 ־יט ם־ן בי דערנעענטערן ח דעחוײטערטע ן אקעאן. שו־ן א־מגעלומפע־ט א־בעדגעװאקטן א־ז פאק דמ־ון םון רעט װארשעװעד חבטער דער אמעריקאנ־שעד א״זן-און בע־טאן-װאלקנקדאצער, םונקט װ־ פאר נ־ו-יא־קער סאעט איז ב־ז צ־ לענע־לענק״ט א״נגעש־רוםפן געדוארן ח כאלופקע ם־נט םוילישץ ש־טעטל. ח אלע חק־חת און ״קאמפלימענטך סץ דער ,װײטנס חנען קאנװענציאנעל װי יעדע א־־בערסלאנלענק״ט. זאל םען ז־ך דעדגעענטעק, סערזענלעך זיך באקענען, אראפר״דן סץ האדצן - און דע־מאלט װעלן םיד ז־ך םארשטק. עט א־ז נײט־ק, אז אונזעדע ,װאדטק־נםטלער זאלן שט״ן סנים אל פנ־ט מ־ט חעדע חב־יט און מיט ח לענדעד, א־ן װעלבע ז״עדע חבחט װ־רקן און ש־אפן. עס מוז געגעבן װערן א מעגלענקייט, אז אונזערע װאדש־ע־לע־ד, מאםקװער א־ן בע־לינער גדוסעט זאלן קאנען באזוכן און פערזענלעך זיך ציזאמענדײדן מ־ט ח גרופעט אין נױ- ־א־ק-ש־־קאגא און םארקעדמ. א־ן װעט אין אנה״ב נ־ט םעגלעך חן א ח־זע פאר גאנצ־ע גר־פעט, זאלן דאט דערװ״ל טאן יחיחם. זאלן ח געװײלט װעק על-פי םארדינםט אדעד גורל - מען װעט ז. םעגאלאװיטש ־־ 7 לע$ פינקעלשטײן חנמ םער אויפמערקזאמקײט; אי ,װאם דער אלגעמײנעד קולטוד• ניװא א־ז בײ אונז א נידעחקער, איז דאך דאט א מבה סץ א פך ײחשע שדײבער, און נים חוקא סץ באשטיםטע יח־דים... בײ טעגאלאזיטש־ן לאזט זיך שטענדיק םילן עסעס א אוםעט, טײ סון חן סאעמע, נאװעלע און,־אמאן, ם״ אסילו ס־ן חן לעגער־ק סנים, װאט פאדװאנדלט זיך א סך מאל א־ן א שט־יםע מאטקע, פון װעלנער סישטאדן אחיס צװײ גחיםע טונקעלע מרד,-שחו,־הדידע איך ,װאלט געזאגט, תש־עד,-באבחקע אויגן. אויף דער עדד דרי־ב ער זיך אחם אן ארעמע,־, חן גאנץ סאדםעגן איז א־בער א־ב ״דעד פריץ סאדמאגט אויף ח װאלקנם א סאלא־ן א־ן מערב-זײט הענגט דא־ט מײן גאלדענעם הוױ. - אויף דעד ערד ב־ן איך ארעם, װי אײערע מאטעב, כאטש נײ איז מײן בגד, און רײך זע א־ך אוים״. א םארבענקטער שאדט ז־ך דער דאזיקעד הו־כעד און בײנע־' טעגאלאװיטש איז א־ן 'סעחענלעכן לעבן בטבע א שוױיגעד, און א־ן דעד ל־טע־אטור װידעד א־ז ער חװך אנדעדע א פארשװיגענער. מישטױםט זיך או־ף איט אן במעט אויף ־עק טד־ט, און איז ער װי ס־ן דעד ז״ט... צ־ זאל דא דעציחק דעד אלגעמ״נעד סטיבאז, ,װאט ם־נאסט טיחב מאל אחט דעט עולם ב״ט אסש־אצן דעט טאלאנט ס־ן א שחיבער? םיאיז ז־ך שװעד צו לאזן או־פן דאזיקן װעג, ר׳איז א ב־םל גלימשיק. טאלאנט א־ז - נאדאקטעחםט־שער אויסדרוק, און עװ א־ז בײ םעגאלאװ־טשן א־ן א באשט־מטער מאט פא־אן. עד געהערט צו א געוױםן ראנג ש־רײבער, װאס האבן זיך דע־װארבן א ברייטן ק־ײז ל־־ענער, װעלכע געםינען ב״ א־ם ז״ער אפקלאגנ. און אלם אזעלנער דארף ער אפגעש־אצט צו װעק. א־ן משך סון 20 יאר בערך א־ז זק נאמען א־ינגעװעבט א־ן דער גע- שינטע ס־ן ״חשץ בוך. ב״ אונזעד מעמד האט ע־ יעדנפאלט סאר-