Literarishe bleter · 1926-01-29 · 91 (29.1.1926) · p. Seite 78

91 .זא ליטערערישע בלעטןןר 78 באטש אייץ נוטע זאך. א פרדםע ןאך. כמעט א הױ׳טירעלע זאך• דרײ חדשים האבן די איט געפיינ־קט, און געסארעט און געי ה-סן ־שובה׳טאן, גתיס תשונה טאן, און דאן װעט ער װעק צותק - צתק-אין-פעל׳־ן־ אזוי װײזט או־ם איז געװען די השגהה. אין ער איז מיט םזל און מימ ברנה צותק געװארן! און א־צט װעט עד שוין ר־ײםט םעגן, אינטער דער מ>תא- ל־שער השפעה פונם ליטעראטן-א־ן זשורנאלייםטן-פאראײן ארוים- נעבן דעם באתמטן זשורנאל תנעם - - דער ״נאבט-נמפ." ער װעט שוין שאפן ליטעדאטו־ ארום דעס ליטעראטן- פאראײן... לךיגעד, םאדשטײט זיך, םאנט חלילה :־ט ב״ם פא־א־ן. שוין םון לאנג ניט. װײל סיאיז נעבעך נ־טא בײ װעםען. און אלץ אײף װאש דער פארא־־ן איז געװען פעיק, האט ער עס מ־ט גרויס מםידה-נפש נעטאן װי ם׳א־ז געװען צו העק פונם באתנט-געבע־ אייף דער אלגעמײנער פארזאסלונג. ־ א ם־תם-באל, א לוױה, א נראםאפא;, א־ן װאקס צי דער פאדלאנע פון לאקאר, סיואל זיך ליטע־אתשער טא;צ;. - נו, געלויבט ביםטו, השש יתברך, װאם פאר.יא.ינםט ת־ן פאלק ישראל און פארלאזט עם נ־ט! אין דעם זנות װעט דער פאדא־ין ניט פאדלאזן ד■ רא־שעדער ארבעטםלאזע ״ש־מיסטקעם•'. ס׳איז דאך - קולטור. ם״נע קולטור, ריטם א־ן איבערדעיפט א־ז עם נא־ א םצװה - דאס הײסט עפעס או־פטאן םא־ ״ארבעטסלאזע,!... - א־ן זי - זי ד.אט דאך אזא זיסן טעם - די - ״בעז קאשולקיי׳: דע־צײלט די גרויסע װאונדעדלעבע םעשים פונם פא־נאננענעם יא־ פאר זײנע ״צאן-קדש־ם״: און ם־ר האבן אײננעאדדנט א פותם׳באל, א נרויםן פורים- באל, בםעט א קולטור-פ־תם-באל, װאם האט מ־ט מאטעתעלן עד- םאלג או־םנעהו־בן דעם םרעםט־זש סון אונזעד םשפחד.; און טיר האבן נאך צו פארצײבענק א לװיה, א נדאנד־עזן צונ צ־ם אוהל, בםעט א קולטור-מאניםעסטאציע מיט נרוים םאראלישן ערםאלנ און ד־ט א קלײן סקאנדאלבל, װי סיפאסט זיך בײ א נתיסער שמחה, א־ן מ־ר האבי צװ םארצ״בענען דעם ואל, צײטונגען, םאמ־ליען-אװנטן, תער ם״נע, בםעט ק־לטד־עלע םאם־ליען-אװנטן און נאך און נאך... בדעט א נעד־בט: א םאעסע: א־עד א נאװעלע... - נעם,־עםט, קאנצענטתדם. קײן א־בע־יק װאדט נ־ט. - אך, נאך א־־נם האט דע־ באתבט םא־געםן צװ דעד טעט־קײם פונם םארגאננענעם ־אד: - דעם ג־אםאפא;. א נוטער נראםאםא;. א טײערער נראםאםאן. ם־ט נת־םן םא־אל־שן ערסאלנ. - בםעט א קולטור-םאנ־פעסטאצ־ע: * - אבעד א טצװהלע? - דאס יא. םון א סצװה - האלט ער דער םארא״ן. ס א־ז םא־ט - ײד־שלעך. און ״ק ז״נען דאך עםעס א םאלק םון בני רחמנ־ם: דעתבער האט סען א־נם נאנצן טומל ניט םאדנעםן צו טאן א ב־סל חסד און ננעדיקײם. אזוי אתם האט מען אזיף דער אלגעם־ינער םאו־זאםל־ננ בא- ננעתקמ דעם ,־עדאקטארל םון ״שײגעץ״. צי נײטיקט זיך די טאג-פרעסע אין א ליטערארישער אפטײלונג? 7 (אינסערן אײנדרוק ס־ן דער רענאסע אץ ליםןרזוסן פארא-ן) ױאל מ&םטבוים װאונדעדט ז־ך ניט אלזא װאש למשל אויף די ה־ײםיק-סערצ־ק עסוד־ם פ־ן עננלישער אדער אםעדיקאנישער צ״םוננ נעפ־נט מען אויף דער צװײטער זײט פון דער :א־ישער סענסאצ־ע אן ארט־קל װעגן ק־נסט, א םקיצע, א ליד, אפטםאל װע.־ק, װאס זײנען אפ־לו צו שװער פאר דער טאג-צײטוננ. ד־ םענטשן םארשטײען תער נעשעפט. זײ װ־סן, אז אחוץ ת לעזעד, .װאם געפ־גען זײער םא־גענ־נן א־ן דעם נע־ענ נאך ב־- לינע ידיעות, געפינט זיך א־יך א באהאלטענער דראננ נאך עט־ װאס בעסעוש און בײ אונז? א־ך װעל נ־ט א־בערטתיבן, װען א־ך װעל זאנן, א־ בײ א־נזר האט םען א שלעבטן, אסטםאל זײער שלעכטן חוש םא־ דע.־_ םענסאצ־ע. און א םך ײ.אל, װען א־נער קימט םיט א םענסאציע, נ־ט-געשםויגן ניט-געסלויגן, איז אײדער נאך טען וױיסט, וױ זי זעט אויס כאסט םען זי און מען נעסט זי װעלגעק אויף דער װען עםעצער פדענט ם־ך א שט״נעד, צ־ װאלט א־ך בא- שאפן א טאג-צײטונ־., װאו םענםאצ־ע און קנאקעתקעד טאנ-טומל זאל פארשט־־םן ,װערן א־־פן לעצ־טן פלאץ, װאלט א־ך באשטימט געענטפערט מ־ט נקז םענםאציע שטעל איך אויפן רעכטן שפ־נל םון דער צ־״ט־ננ. א־ן דער אםתן א־ז ר־ סענסאציע א גתיםער טײל פון םענטשנס ט*-לעבן. ראשיקער נעיענ נאך מאטעתעלן נצחון, לוקס־ם, דאםאנט־שעד נזינע,־, פלוצלוננער צוזאםענברוך, םא,־ד, זעלבםטםארד - נײ יאנ עםעצ־ן אז דאם א־ז נ־ט לעבן. אבער א״ן זאך ,װאלט א־ך װעלן םון דער טאג-צײטוגנ. או־ב זי א־ז ט,־ײ דעם דענטשנס טיג-לעבן, זאל זי שו־ן זק טתי דורך און דורך פארםאגט שו־ן םעד דעד םענטש נ־ט װי דאם םענסאצ־אנעלע א־ן תן טאנ-לעבן? קלאםט דען ניט אפט, אפ־לו בלויז אין זײן טאג- לעבן א אדע.־ל סון טיםע,יע, שענעדע פאדעתננען צו זיךי אט װא ק־םם דאס שטילע ל־טעראו־ישע װינקעלע און ואנט א־ם תן װןןדט.