Literarishe bleter · 1926-01-29 · 91 (29.1.1926) · p. Seite 77

77 ליטערארישע בלעטער 91 .זא "1 >11 ס 2 $ ס >1 2 6 6״ (װעגן דעד לעעסעי *לג-מײנער ס*רז*מלוננ *ין װ*רסעװער ליםער*סן• *ון זשורנ*ליםסן<8*ף*ײן) פ ר ץ מ # ר ק י ש דערסאר איז רךן רא־נרער נ־ט, ראם דער :אנצער מוט־־עש פון דער אייכעט־־נער ־ע־לעגער פא־זאמלונג האט זיך געדד־ט א־וס דער אי־נצ־קער נו־ט״ ענדיקײט: אר־ינם־רן או־ף א שא־ יאר די ז־ט־־נאל־טטן א־ן שארא־ן פ־ן ד־ •ט־טטעד, און ד־ ־טוטטעד א־עד די ד׳מער ארײנםיק או־ף א פא־ יאד א־ן םא־א־ץ טון דטורנאל־שטן. סיא־ז נא־ א םראגע צ־ די ארעמע מאטע, די קולטודלאזע ם־נטטערע מאטע - רעט דעס כבוד אננעמען און ז־ך כײטן מ־ט טלאמאצ־ע ס א־ז קען װאונדער נ־ט, ראס דער נאנצעד שטודעס פ־ן דעד אלגעמײנער םארזאמלונג, פד־־טאנ דעם צז־טן יאנואד, האט זיך גע־דרײט ארום דער א־־נצ־קער האםענונג, אדוט דעס א־נצ־קן א־- דעאל - - א־־םהי־כן דעם קולטור-ניװא םונם ל־ט־ע־אטן׳א־ן-ז־טורנא■ ל־םטן-םא־אײן, או־פה־־בן אים כאט־ט כיז צו דער נ־װא םון דעם ט־אםעם־אנעלן םארא־־ן םון - - שוםמער. נ־מ, 13? ¥ און װער ,ראלט דען געראגט צ־ צוױיםלען א־ן די הו־בע הו- מאנ־טאדע און עט־שע םר־נציםן םון אזא פארא־ין, װאס שעמט ז־ך נ־מ צ־ טראגן דעם נאמען ״- םאראײן םון ל־טעראטן א־ן זשורנא׳ ליסטן״ - װעד ראלט דען געװען םם־םק, אז דעד םאדאײן א־ז נ־ט דער ארגאנ־ז־רטםטע־ םוםטערהאםטע קערפעד־טאפט או־םן געכיט םון קול- טור-שאםונג? אז ער א־ז נ־ט דער געװנטער קולטור-אקט־ר ם.־ן דער מאדערנער ײד־שעד געזעלשאפטלענק״ט? װעד װאלט דען ג־ערען מם־םק, אז דעד םא־א״ן א־ז נ־ט ד־ װאם שאקלען זיך אד־ םרום כײ די ״שםאלטך םון ז״ערע צײטונגען זײנען ניט םער װ־ א־כערגעטאנענע ״םרומע קעץ״, און אז די תודה, װאם זײ ראםעק אראם טאג-א״ן, טא־.-א־ים, מ־ט םאראל מ־ט םוםר מ־ט אננעמען זיך םא־ יענעמם קךיװדע, א־ז נ־ט מער װ־ - שםײעכין א־ן םנ־ם דעד געזעל־טאםט. - קי־נער װאלט ם־ן אזא טרו־עדיקן אמת זיך נ־ט געלאזט םארם־רן. געװ־ם ניט. האט אבע־ר געטראםן, אז םדײטאג האט דער םא־א־־ן״באלאװײ- דער ג־אמאםאן-נ־ט געשם־לט זײן אװנמ״ארנטלעכע םא־ציע - ״בעז קאשרלקי״ נו, - האבן ז־ך די מ־טגל־רעד םון םארא״ן מיט א־גאנ־ז־רטע כוהות מ־ט םאראײג־קטע אל־ין א װײז גע־טאן: - בעז קא־טולק־! א־ן םיא־ז א־יך געװען - - נ־שקשד, - נ־ט ק־ין םך ע־גער ם־נם גראסאסאן מיהאמ געקאנט כאםן א טענצל. סיהאט ױך אם־לו ניט געהאנדלט ו.עגן דארםן באװײזן ם־מנ־ם ם־ן ד־טעדלעכקײט, םון םס־דת-נםש און םון אנדערע קדוש-השם- זא־-ן, נײן־ - םיהזןק ז־ך בלו־ז געהאנדלמ װעגן צולאזן נאך אן אד- בעטםלאזן בן-מלך צר דער ״קא,־אבקע״, צו דעד קארעטע. און דא האט ז־ך ױ ״בעזקאשולקארע״ ק־ניגלעכע ד־נאםט־ע םון דער מעכט־קער ז־בעטער מלוכה און םון ױ ק־ו־ן-םאמעי־אנצן צעגראלדערעט: - מיגײט אומרארםן דעם ב־ת - םיגײט אוםברענגען ױ ארדענונג: - מיד װעלן נ־ט דערלאזן: און דער נאױכט-געבעד, דער םרעזעם ד.אט נענעך א־אם- דאכט ז־ך װאם? אזא אוםשולױקער פארלאנג: א״נגעכן דעם םארא״ן םון ליטעראטן און זשורנאליםטן - - א לעםל עלעמענטא־ע עט־ק, א לעםל חנױשע םיאל־דאריטעט, װאם םאד אלע אנדערע ניט-ל־טעראױשע םאראײנען איז עם אזא זעלבםטםארשטענדלעכקײט. װאם, א־ן דער אמתןז / װער װייםט דען נ־מ, אז ־עדעד אנשטענדיקעד בעקעד, װאם א־ז אונטעדגעװאדםן דעד ד־םצ־םלין םון ױן געװיםן און דעם םטא- ט־ט םון ױן םאדאי־ן - א־כעמ אלע װאך װ״נ־קער מ־ט אײן טאג לטובת ױ א־כעטם- לאזע חבױם, אז נײ יעדער םא־א־ן עקם־םטירט א םאנד םון אונטעד- שט־צן חכױם און א צי־ט םון שטױ־ק אדעד ם־ן א־בעטםלאזי- קײט, - סיא־ז דען א נ״עם? אבעד, װי םיװײזט או־ם, איז עם טאקע ניט ק״ן נ״עם נלו־ז- םארן םראסטן א־בעטער, םארן בעקעד, םארן שוסטער, םא־ן זעצע,־; אבער םא־ רעם ליטעראט, םא־ דעם זשורנאליםט - אױ עם דעדװי־ל א יװ־־טעד א־דעאל, צולינ װעלכן ער דאדף ז־ך ניט שעמען מגולגל װעק א־ן א שוםמער אדעד א־ן א בעקעד, בדי םיזאל א־ם םארשטענדלעך װעדן אט די עלעמענטאדע עטיק, אט די;־לעמענטאױשע םאל־דאד־טעט, אט ד־ ם,־אם;־ס־אנעלע ױכצ־םל־;, א־־ף װעלכעד םיקען נעבו־ט װעק א געזונטע געזעלשאסטלעכקײט. אנװײזער און םון אן א־נדעקם. םארװאם זאלן מיד טאקע ניט װיםן םון װאנען ער האט געשעםט זײן מאמעױאל און װאם א־ז נאך װיכט־הער, אנװײזן א ב־בליאגראםיע םאר ױ, װעלכע ז״נען םאר- א־נטע־עם־רט לעזן װײטעד? א־ן סך-הכל דארף מען אונטע־שט־י־כן, אז װען ם־ר םאר- גלײבן דעם דאז־קן בוך מ־ט די ענגלישע האנט-ניכער םאר אמעױ- כאנער געשיכטע דאדםן ם־ד ױן באמת צוםױק װײל דער םאר- גל־־ך װעט אויםםאלן לטובת דעם ײױשן. װער ,־עדט שוין װעגן אלטע געש־כטעם םון אמעױקע או־ף ײדיש םון אברהם קאהאן און םעטער װיע־נ־ק. א־ן םא־גלײך מיט ױ א־ז ,־אגאםם בוך באמת א ,־עװאלוצ״אנעד בוך. עם א־ז צו װ־נטשן אין צו האםן, אז ױ װײטערדיקע דױי כענדעד רעלן דערש״נען אינג־כן און דאםאלםט װעלן מיר האבן א םול- שטענױקע, אױג־נעלע ײדישע געש־כטע םון אםעױקע. ױ אויםע״לעכע א־יםשטאטונג איז אן אנגעגעמע און דער דרוק א־-ז א קלארער. םיד װינמשן דעם בוך א םך לעזעד. ־־י-ייי?/ שלמה גןןרקין