Literarishe bleter · 1926-01-22 · 90 (22.1.1926) · p. Seite 65

65 ריטערארישע ברןןטער 90 .■וא דזס־ש, ױא: זי־נען?דיך צר ד, ױרידישע םארדעלטענײטן םרן ד• ד־לנעד ״דן פ,־ן שרף 7נ׳טן נ־זן 19-שן י־־ד. =*= אמער־קע. דעם 6ז-מן דעצעמנעד א־ז א־ן דידאלף יצל־' קדריט-טעאטער א־ן נ־ר-יארק פאדגעקומען א טעאטעד םא־יטמעלרנג, איי״עא־דנט ת,־ך דעד אמעריקאנעד םעקציע םין דעם ־י״שן וויםנ• יטאםטלענן אינשס־טרם. צריינ דעד געלעגנדייט דאט א. גלאנ־ן אם- געדתקט א־ן דעש דארט־קן ״טאג״ א דארעמען ררף צר ־טטיצן ד־ ארנעט םון דעם א־נטט־טרט. ־*־ די אמער־קאנער םעקציע שטעיט ז־ך םאד א־ד עד־ג־טן צ־ל אר־םן יאי 6נ-9נ צ־ םאדז־נעדן מאטעד־על ד־ עקם־םטענ־ן םרן דעם א־נשט־טרטם ״־טד־פטן״, דוצדעם .לעדט אריך געםיאנע־עט א־ר־נ- צרגענן א נאזרנדער אמער־קאנעד ״םנקם״ - א ־א־נ־ך, דאם זאי דעג־םטר־דן ארן ם־סמעמאטייט נאאדנעטן ד־ ע־־ט־ינרנגען םרן דעם י־־־טן קרלמרר-לענן א־ן אםעד־קע. ־*־ אין דעם ״םריינד״, ארנאן םרן , א־נעטעד-ד־נג״, םא־.דע- צעמנעד 1925 א־ז געדולקט ד״ר י. ־טאצקים אדטיקל ״נ־לדרנג ארן וויםנ־טאםט (ודעגן דעם ײד־־טן ד־םנ־טאםטלעגן איננט־טרט*״. רזוצדעם לייענען מ־ר א־ן דעם ,־עדאקצ־אנעלן טיל ם־ן דעם נרמער: ״מ־ר ציען די אריםמעדקזאמק״ם םרן א־נזעדע םיטגל־דעד א־יף דעפ אד- ט־קל םון ד״ר יעקב ־טאצ־קי װעגן דעפ ייד״טן ,ל־םנ־טאםטלענן א־נ- םטיטוט... מיר ױינען זיבער, אז א־נזע־ע נרענטשעפ אזרי גרט ױי איינצלנע מ־טגל־דעד םון אונזער אדגאנ־זאציע דדעלן דעם אינפטיטרט קומען צ־ הילף, נדי ער זאל קאנען דרדבם־רן די קולםררעלע א־ן װ־סנשאםטלענע אדבעט, ,לאס א־ז אורי נייט־ק םאד ד־ נ־ייטע י־די- יטע מאםן״. * אד־ן-י־טדאל. םנ־טה ארנגע־ א־ן ד״ל-אנ־נ?לײנט מא- טער־אל װעגן דעד ־טם,־א־ א־ן ד־ מנדנ־ם םין דעם אלטן אשננזי־טן ף•***— ־*־ םרן ד״ר ־ט. אייזע־נ־טטאטן, ־רר־טל־ם, א־ז אנגעק־מען דעם ארגאנ־ז־ד-קאמ־טעט א נ־יװ, ,לאר ער נעט נאקענען א־ם מ־מ ד־ אר־םגאנן ארן מ־ט דער לר־םנדיקעד טעט־ק־ט ם־ן ־עם אינםט־טרט ארן םאדנ־נק א־ם מיט די א־־נצלנע סעקצ־עס א־ן םא־־טער. עד ׳טדי־נט: ״א־ך נ־ן א־נערצייגט, אז נאו־ מיט יטותם־־טע נוהות א־ן קעגנד־ט־קער חנו״טעד הילף װעט זיך א־נגענן א־־םצ־זאמלען ײ צעזייטע םקוױס םאד אן עדנםטעד װ־םנ־טאםטלענעד םאר־טרנג ארן אװעקצילייגן א םעסטן יכוד םאד א מאדעדנעד װ־םנ־טאםטלענעד םאד־טוננל־טעראטור, װאם זאל ד.אנן א־ד יניקה םרן —־טן מאםן- לענן ארן זאל נאםרונםעק דאס דאז־קע לענן״. =(= ענגלאנד. ם־ן דעם נאװאוסטן םאד־טעד םון דער אלטעד ־י־־־־טעד ל־טעדאטוד ד״ד לעא לאנדו־, לאנדא;, איז אנגעקרמק א נד־װ, א־ן װעלבן עד דױקט אר־ם דין םולע צריטט־םונג צ־ די צ־לן םון דעם א־נסמ־טוט. ־ו־ אדט־קלק אדעד נאט־צן װעגן דעפ ײד־־טן װ־פניטאםטלענן א־נסט־טרט ,לאם ז״נען א־ן ם־טך םון די לעצטע צל״ װאנן צ־ ארנז דעדגאנגען ז״נען געװען געדױקט א־ן: ״ױ א־די־טע צ״טונג״, ב־ענאס״א״רעס, <1)י.19>; ״טאג״,;ױ-יארק (ח\>; ״נ״עד םאלקפ־ יבלאט״, לאדז <ן.י.1>. ױ םױינד םון ארנזער זאך װעדן גענעטן צו ־ט־קן צײטונגס-נומעק, װאו עם װערט עםעס געדױקט װעגן א־נסט־טוט, צר מ. װײנרי־ך. אדרעמן: .א\ ח11־!86 ,145 ,יו57£ץס>11£111ס8־1 .£ .ז1תס¥ ז״6א ,.51 178 .£ 982 ,׳<>1נ131)5 .ת0 .סת1^\\ ,14 3>1ח1£ט11ס*ז .א\ ,11סו6תחו6^\ .ת0 די גרעםטע פון אלע רשימות איז די ביכערידש־םה ־יז ״צ ע נ ט ר א ל״ *מ ב. ק ל ע צ ק י ן אלדאם בעססע פון דער ליסעראטור—געםינם גיר דארם. ז״ נ־ט, נעט זײ נ״ אונז. דער ע־קר תאט א־ן זינען: יטד־־נן אומ- :אדינגט אריף אײן ױט םאםיד, מים טינט און ױיטלעך. םארצ״- נענען, םרן װעמען ארן װען האט איר עם נאק־םען. םאױטױ־בן אלץ און גענוי װי מען דערצײלט א״ך. 20. אוינ סיא־ז אײך עםעפ ניט קלאד, װענדט ז־ך צ־ אונז נאך א־יפקלערונג. אדדעסירן צר מ. װײנרײבן <אדדעס ארנטן>. מ־ לרים אן אםמאך מ־ט דער ײדישער היםטא־־ש־עמנאגראם־־טעד נעזעלשאפמ א־ן װ־לנע װעם דעד א־נפט־טרט ם־ק ױ עטנאגראם־־טע אדיעט א־נא״נעס מיט דעד דאזיקעד געזעלשאםט, און די קאמ־- ס־ע װעט מדאנן דעס נאמען: ״עטנאגראם־שע קאמ־סיע םרן דעד ־.־סטא־יש>עטנאג,־אם־שעד געזעלשאםט א־ן וױלנע ארן פון ״ד־שן ־־סנשאםמלענן אינסט־טוט״. םעדםינאלאגישע קןןםיסיע ־*־ םאטעױאלן םאד דער עטנאגראם־שער קאמ־ס־ע האגן צר- נע־נרקט םאר ױ לעצםע צל״ ,לאבן: א. ארן ח. א״גגלצ־ן <םאדנראדז> :־ז ה״נט 103 םאלקםל־דער <ױ נאטן םארשױבן ם־ן ח. ם״ן>, א זאמלונג םון זאבאבאנעם ארן םעשױת; נתן מאדק (ראדאל־ץ- ױמענ־ע>; נ. ליבטננוים <װאד׳טע> א זאמלונג םון װע־טלעך, אנעק- דאטי ארן מעשױת; ם. האלםעױן <װילנע> א גרעסעדע זאמלונג םרן זאנאבאנעס; נ. חײקין: לענענדעס; ה. ארן מ. ם־עטױשקע <־אר׳טע> א גרעסע,־ע זאמלונג ם־ן װעו־טלעך, חדד-אנעקדאטן, מעשױת; ז. מאנדלנרויט <ביאליסטאק> װעגן ױנתן פרעגעד, מ. מענדל- *אן; ,־. שוטיניערג <נעדעזנע> םרן נמעלגיצקין; ע. מא־גאלין <נעד- ל־ן> ־טמ־ײקלידער; ח. לוניעװסקי <פאדבראדז> א זאמלונג פון זעל- נעדישע ארן מלחמה-ל־דער •, ח. שענק־ן <גראדנע> װעדטלעך מעשױת א; א לעגענדע םון םוילישן אויםשטאנד: א. אייאכאך <נ״-סאנץ> א זאםלונג םון לידער; י. ל־נדענבערג <װא־שע>; ח. גלעזער <ניא- ד־סטאק> זאטלונג םון םאלקם״מעשױת; מ. מאנדלםאן <שעדלעץ>. ־*־ מאטעױאלן םאר-דער טעדמ־נאלאגישער קאמיביע ד,אנן ביז א־צטער צוגעש־קט: ש. נ. קרישטאל, קאליש <נעקע־, שטעםער>; ׳. ־אזענגערג, װילנע <שלאטע־ײ>; א. אייזעננאך, נײ״םאנין <שו- עער, נלענער, טאםעצי,־ער, שטעםער, צימער-מאלעד. גלעזער, ־׳־זשנ־ער, אײננינדער, טאקערם, א״עד-הענדלע,־>; י. ט״םלבױם, לא־ז <שמעםער>; י. סעגאל, װילנע <גראםאטיק>. ארגאניזאציע ־*־ פוילן. אין װלאצלאװעק האש ז־ך לו־ט דער א־- :יצ־אטיװ םון ש. װ־נטער געגױנדעש א נדוםע מ־טצ־העלםן דעם ־־־־טן װ־םנשאםמלענן אינספיטוט סיי מיט זאמלען םאטעױאלן םאר '״:;־ קאםיסיעס, ם״ מאשעױעל.-אן ענלענע גױפע דאלט זיך א־־ך א־ן נױנק אין נײ-סאנץ. עס װעק אנגעגענן צרפ באשטעטיקן גנאבזטן לויטן מוסטעד סון דער געזעלשאםש ״םר־־״ד םון דעש ײד־שן ׳־ ״ש־אםטלענן א־נםטיטוט״ אין װ־לנע. ־י־ דעד ארגאניזיר-קאמיטעט ד,אט באקוםען םון דער םאםי- לי;׳ נעםזער א־ן װילנע 5צ דאקומענשן אין הענרע־ש, םו־ל־ש און