Literarishe bleter · 1926-01-22 · 90 (22.1.1926) · p. Seite 66

90 .■/א דט ןןואויען כלעםעו 66 דישע כראניק י י *נגעתוינן נו דרוקן אין הםשכים *לום <*ס ״ק דוס השם״ 4ין דײסעער איבערזעגיננ. ם׳איז גאר ניעם אנגעװיזן, אז ס׳איז אן איבערזעגונג סון ײדיש. נואר א דייםשער עײסונג יאםס עס גאר• נישס אזא אומסינקםלעכקײט און .ננבת״דעת״. בעי װיס װעם די .םארגענעײםונג״ שםעםער עס םאר״ ריכסן. ־♦ אלםער קאגיזנק האש םנרענדיקס 1 פינפאקסיקע סראגעדיע ,הורדוס״. די לעבסע ע־ים זײנען ערשינק א י ן דײס ש סאלגנדיקע ועס וו ער ק: אנקל מאזעס״ םאסקע ננכ, די נישופ&עכערין םין קוססיליען, קידוש השם, םויס״אורםײל. ־♦ ס׳איז ערשינען אין װןרשע דער גומער 1 (דריםער יארנאנג) סון איליסםרירסן תודש-איגין פאר דער פראלעסאדישער ױגנס ,וי פרייע ױגנם״, <♦ דער באקאנסער שרישםעסעלער א. לים װין (ש. ל♦ הורװיץ) גרײס איאס גום דרוק די םערסע אױסלוגע פון זײנע .ײדישע נשסות״. אוי״ םעי די 6 ערשסע נענדער ערשײנס דער 7״סער כאנד: ״שסורם״סײגלעך״ (רעװאלועיאנערע סיפן און בילדעי־). עס װערם דורך א. ליסװין נוגעגיײס עים דרוק: דיכסער און קעמסער (ליסעי^רישע כא״ ראקםעריססיקעם), סין הײמישע קװאלן (קולסורי היםסארישע און םאלקלאייססישע ארםיקלען), אונזער מאדעױנע ערוײננס״םיאבלעם (א רײ ארםיקלען אי״ בער םאדערנער ערצײנג, ארבעסס שול און װאלד״ שול), סון װאם א ײד ליבס (עקאנאמישע ארסיק• לען, װאם נעמען דורך כמ,ס אלע ײדישע סרנס־ת אין דער אלסער און נײער הײ.ם) א. אז. װ. אין לימא, די הוייס״שםאס סון סעיױ (זיד אמעריקע), האס דער בארימסער דיכהער כאסע סאנסאס סשאקאגא דערשאסן ־זדן א קאסע זײנס א קאלעגע דעם שרײבער עדװין עלמארע״ אוליב א סאלעמיק, װאם דער לעוסער האם אנגעסירס קעבן אים אץ די סערואנער אײכונגען. רעדאקציע־םיטגלידער: משה זילבורג / נחמן מײזיל בעםט/{! שטארקסטעי פראקטישםטע: שרײב-פאשינען ״ר ע מ י נ ג ט א ך םאר בױרןן- ״שטילע״ אין װעג- ״קלײנע״ געז. בלאק״ברון, אקצגגעז. )■.ײלונמן אץ *לק נרעסספ ■■ע■ ■•ן •יילן■ וזסרשע׳ האסעל בריםטןןל דאם איז ליסערארישער שאנסאזש״ ד״ר שאזקי װארס אויף א. אלמיס ענםסער. םיר װארסן אױך— װײל, װי פױר װײםן/ כאװײזס זיך אליהי הבביא אין הײנסיקע עײסן *ו קײנעם גים און לערנם קײ• נעס ניס אוים קײן שבעים לשונות. װי קימס אי ח. שעפסן מיסאמאל בודרא? אין נאװעמבער ס. י• זײנען אין דער פראנעויזישער אקאדעםיע סארגעקומען װאלן סון דרײ גײע פיםגלידער *דיף די ערסער םון די םארשסאר• בענע אבאםאל םראנם, מארים בארעס און ס־רשס ד ׳ ה א ו ס א נ ו ו י. אין די װאלן האבן גענומען אנםײל 32 אקאדעמישע מיסגלידער. עס זײ״ נען אױסנעװײלס: אויפן ארס פון אנאסאל פראנם— דער גרויםער דיכסער יאל וואלערי; אויסן ארס פון מאריס באי־עס דער ראסאניםס, קריםיקער און היםטאריקער לוי בערםראן און אויסן ארס פון םירשס ד האוםאנװי — דער היססאריקער ה ע ר״ *אג רע לא סארס. אין עלסער םין 73 יאר איז געשסארבן רער גרױםער פראנגױזישעד שרײבער עלעםיר בורוש• עלעמיר בורזש האס םארסאגם א גרויסן אײגנאר• סיקן טאלאנס אץ אויך געװען א ברויסע פערזעב״ לעכקײס אין ״דער אינסעלעקסועלסטער מזנםש םון אונזער צײט״, װי עס האס זיך װעגן אים אױס;ע• דריקס א סיאגנױזישער קדיסיקער. עלעמיר בורזש איז סון 1900 יאר אן געיוען אײבער םון די אגגע• זעענםסע םיסגלידקר סון גאנקיר״אקאדעמיע, אין 1922 האס ער באקימען די לאסארער פרעמיע. וײן װערק ״ד• שיף״, װאם איז ערשינען אץ 1922, רע5:ם זיך *װישן די בעסםע װערק סון דונזלר נײס. שבת רעס 9*סן יאנואר, נום יארנײס סץ װ. םעדעס, איו שארגעקומען אין װארשע, אין קא״ מיגהקים סעאסער, ו גרויסע סרדע-״אקאזעםיע *ום אגרעגק םון װלאדימיר מעדעם. עס איז געקומען ו גרױסער עילם ארבעשע.*. םים רעדעס זײבען ארויס״ געסראםן: י. ליכסנשסײן, ה. ערליך אין ב. מיכא• לעװיסש. עם האס אויך אנסײל נענוםען דער שני• אור״כאר און א ססױגעס״קװארסעס. -♦ *ו די שלושיס סון א. ר• קאמינסקאס סויס װעש ודן װארשע אײנגעארדנס װערן א םרויער• סארשטעלדנג *יס אנדענק סין א. ר. קאמינסקי. אץ װארשע װערס ארגאניזירט א ײרישער קאבאדעם-סעאםער מיםן נאפען ,אזאזעל״, לויסן מוססער סון די אײראפעאישע מיניאסור״סעאםערן• עס זײנען אײנגעלאדן געװארן זיגגער און ארסיסשן, .♦ אץ נױ״יארק הײנם אן *ו ערשײנען סון יאנואר אן א נײער תודש״זשורנאל ,דעי ה ן ם ע ר״, װאס װע־-ם ארױסבעגעבן דורך דער .*ו״• רײפ״. רעדאקסאדי: מ. אלגין, ק. םרפר אין שכבא עפשסײן. אץ זשורנאל װעלן זיך באסײליקן ײוישע אץ ניס״ײדישע שרײבער פון אםעריקע אץ רוסלאנד. ־♦ דער װארשעװער קאםינסקי״םעאסער גרײס *ו א נײע אסערעסע (אםעריקאנער םחורה) .ד י קאווקןזער ליבע״. סארװאס ואל אונזער היגער םעאסער נים אראפכרעגגען בעסערע ייעסעס, װאם װערן דאך אײסגעסירס אין אפעריקע בײ שװאי*ן און שילרקרויםן ז ♦ אנ-םקיס ,דיבוק״ איז אויסגע.ירס גע• װאין אץ אמעריקע אױף ענגליש■ <♦ שלום אשס ארױססרעסונג אויף זײן יובילײ• סארשסעלונג אץ ביױיארק האם ארויםגערוםן א שאי־םן קאצענסאר אין דעי־ ײדישער אםעריקאנער סרעםע: אין ״פרייהייט״, אין .מארגען״זשורנאל״, .קינדס״ א• אנד. ־♦- אין *װינער מארגענעייסונג״ האס זיך -♦ די װילנער ײדישע פארלאגכ״שירםע פים דער דרוקעיײ ״האתים והאלמנה ראם״, אײנע סון די *אריםסססע ײדישע םירםעם אין אלםן רוסלאנד, װערט, װי ם׳גיס איבער, םארקױםם *ו אן אױסלענ• דישער געזעלשאסס. די דאויקע געזעלשאפס םרא״ יעקסירס איבער*וםירן די אונסערנעמוננ קיץ ירושלים, וזײ װעים ביסלעכװײז חרוב די אלסע ײדישע װילנע. אץ דער .״גױ״יארקער ״סרײער ארבעסער שסיסע״, דרוקם זיך אין המשכים אן אדטיקל סין סרץ *ונזער איבער םשה קולבאק א. נ. ״סשה קולבאק—א קריםישער אנאליז איכער זײן שאפן און דענקען״. -♦ רויך דער איניניאםיװע םון דעם דעם. ד״ר.\דײג*יער אץ דעס ארבעםער״סוער י. פסחזאן האס וי בענדינער קהילח אײננעלאדן די באקאנטע םאלערס חײס הונםס, ס• אפעלבוים אץ ש. *יגלער אויס*ומאלן די בענריגגד שםאט״שול. די םאלערם אייבעבן שוין דארס 6 דאכן. עס װערן געםאלס אויף די װענם סאםיװן סון ״שיר השירים״ און אגי דערע סעםעס סין תנ״ך. דאס איז דאס עיששע מאל, װאס א ײדישע קהילה געפינם אין זיך גענוג מוס אץ םארשסענרעניש סאר אזן זאך. הלואי װאלםן זיך די גרעםערע ײדישע קהילוח אראסגענופען א בײ• שסיל, און די ײדישע קינםסלעי *וזאמען םים דער ײדישער שול װאלםן געסונען דעם אםתן וויקון. אין דער װארשעװער ״סאלק״עײסונג״ ררוקס זיך א גרעסערע דערגײלונג סון ברוך גלאז״ מ א ן א. נ. *שסײנװעבס״. -♦ א. מ. װײםנבערב הײבס אן אינגינן ארויס*ונעבן חודש״העםםן געװירמעט דער ליסע״ ראסור. אין דער ,״סרײער ארבעמער שסימע״ ירוקס ד״ר י ע ק נ ש א צ ק י אן ^אםענעם בריװ״. אץ דעם נריװ רערם זיך אס װענן װאם: אין דעס חודש-זשורגאל, װאס דער .פארבאני סון •יילישע ײדן אץ נױ״יארק״ גים ארוים, איז נעװען אםגעדרוקט א רעצענזיע סון ד״ר דניאל גאר״ דאן״םאנים, .א געװעזענער פראשעסאר סון דעד סא״ ריזער .סארב^נע״, איבער א. אלפיס (ח. שעפס) בוך ״די כיגעזישע סילאסאסיע״. ד־ר יעקב שא*קי האם זיך עיעס פאראינסערעסירם ס־ט דעם דאזיקן .פראפזגסאר״ און נעװען א בעלן דורכצוקוקן אלע ראפארסן םון דער סאריזער סאי־כאנע פאר די לע*״ סע 25 יאר און דארם גים באםערקם רעם פראםע• סאר, װעלכער האס אונז אנגעזאנס די װיכסיקע יריעד״ ׳אז *װישן אונז געס־גס זיך אזא גרויםער קענער סון דער כינעזישער ס^אסאשיע און יאעדע װי א. אליי. אייך אין דעם כגריםסן סראפעםארן״ אלםאנאך .ס׳נערתא״, װאם ערשײנס אין ד״טשלאנד און רעגיססרירס אלע געלערגסע םון דער מעלם — איז זײן נאמען גיסא. פשוס, ער האןז קיינמאל גיס עקסיססירם• דער רעדאקסאר פינם .סארבאגד״ ז. סיגל האפ סודיע געװען דעם ד״ר י. שאצקי, אז די רעצענזיע ראס ער כאקומען פון א. אלמי אלײן און האס איס געזאגס, אז דער פראסעסאר האס איס די רעצענזיע *וגעשיקס סון פוריז און געבעסן איררוקן אץ ײרישן זשורנאל. בקצור—ד״ר יעקב ע*יקי איז חישד א. אלםין, ןז ער אלײן איז דער יער־זער .יראפעםאר״. ד״ר שאצקי האט ן גוסן חוש״הריח און, װי ער זןגס, דערימעקס ער אין דעם ידאמסארם ססיל אץ אץ ״ זײני, .ידיעות- שון דער *ינעזישעי• סילאיאייע דעס ה׳ אלמי אלײן. ס׳קען ויך אויף אי• סארלאזן.