Literarishe bleter · 1926-01-22 · 90 (22.1.1926) · p. Seite 61

61 ליטערארישע ביעטער 90 .זא ײוישע ארטיםטן־װעגן זין זיגמונט טידקאוו צו םארבלײנן אויף דער הענרע״נועד בינע. און די נאדינגוננע; ױינעץ, באמת, געודען ליאקערנדיקע: א לארעמע דירה, דןאדםאםל, א ..פאיאק״ און גארםע... און אשלו א לעצטן םאל; א,ך הא־ נ־מ לאנג נאקומען א םאדטלאג םון א םויל״צן מעאטעד־אונטעדנעמעד א־נעדצונעמען ױ רעועז• םון א םוילי־ט װאנדעד-טעאטעד, מים דיעד גיגשט־קע נאדיגגונגען םאר מיר. א־ך האנ או־ך רעט פא־״מלאג אסגעדא־םן, נ־ט געקיקט א־־םן קױזיש א־ן א־נזער טעאטער־לענן. ז־נםונט ט־רקאװ (אין *גהיי* *ץ זײן *י־טיםטי^ער כתס־קײש אין י*ר 19.5) ד־ א־ר זעט, נ־ן א־ך דורך״און-דורך א ײד־שעד אקט־אר און מ־ך רירן װײניק אן די אטאקעט םון געװ־טע םענט־טן או־ף די ״גױם״, - די געקוםענע םון ם־עמדע נ־נעט. א־ך הא־ כיץ ״די־ט״ ק־ט־ם-עקזאסען שד־ן ניט א״נמאל אםגעגענן און נ־װעל שו־ן א־יף דעד ײדי־טעד נ־נע םא־נלי־נן. יאט־ט םיא־ז ׳שװער, ױעד שװעד. אז םײן קומק צו דעד ײדיעזעד ב־נע א־ז געװען נ״ מ־ד א נו־טױענױקייט, ד.אט א־ר די נעטטע רא־ה דערםון. װאט א־ך האנ אװעקגעװארםן אן אסת א״ראםעיש טעאטער, אן ארט װא־ א־ך ד.אי געקאנט װאקטן א־ן דער הױך, אץ דער נ־״ט אץ ט־ף, אזן געקוםען צוט ײד־שן טעאמער. און װאט א־ז דאט ״־״טע־ טעאטער געװען טים א סז ־אר צור־קז װ־ ארעטז װער-האט געװאוטט װעגן נא־םאלער רעז־גר? רעז־ט־סע־ ד,אט געה״סן דער טענני־טעד ל׳י־טע־, װאס ד,אט געמאכט ״עםעקטן*. װאס םאר א מהלך םון דעט ,־־נן איך געם־ן ױך, באםת, א־ן ױער אן אומנאקװעמער לאגע. ױידן װעגן ז־ךז םיא־ז אם־לו אן אקט־אר־שע?זװאנק״ט. כםעט אלע אקטיארן האבן ליב צו רײדן װעגן ויך א־ן אם־לו א סך צו ױיזץ. איך אנער בין םון דעד אקט־אדישעד שװאנק״ט ױעד װײט. סיאיז םיר בײ םארשײדענע געלעגנהײטן אויסגעק־מען זיך צו באנוצן ט־ם א םראזע םון מײנס א ראלע (א־ן ״ד׳ר שטיגליץ״): ״א־ך בין נים קק רעדנער׳. דאס איז בנלל, א־ן א םש־טא נאך װעגן ז־ך. דאם ױעד װייניק ביסל מאל, װאס אױ מ־ר שוין יא אויסגעקומען צו ױידן װעגן דך, האנ א־ך עס געטאן נא־ן״נױרד,, מערסטנטײל - םארםײױקנױק דך םאר אנגד־םן, ניט האננדיק ד־ געלעגנהײם צו באנוצן מײן אמתן שוץ״מ־םל - ױ בינע. גל״נט מ־ר - א־ך. מוז זיך באמת אנטאן א נוח, כױ עםעס צװ זאג;. ז־ט״זשע מ־ר םותל, א־ינ איך װעל זאגן - װייניק. אלזא - מיט צוױי װערטער קאן א־ך אלץ זאגן װעגן ז־ך: א־ך ב־ן א ײ־דשער אקטיא־• אן אקטיאר - א־ן מק גאנצן װעזן, םראבטן און האנדלען; א ײד־שער - או־ך א־ן מ־ין גאנצץ װעזן, ט־אנטן און האנדלען. א־ן םשך םון מײנע צען יא״ טעאטער-טעט־ק״ט האב איך ז־ך - און איך מיץ, אז אויך אנדערע - אמנעסטן א־נעדצײגם א־ן דעס. בײ ױ ערגסטע באױנגונגען האנ א־ך ױ נינע ניט אװעקגעװאדםן, כאטש איך בין צו א־ר געקומק םון א באלעבאםישעד סניכה און לעבנס״שטײגער, נאטש א־ך בין צו א־ד געק־מען, ױענױק םױער אויםן װעג צו דער א. ג. ״קאױע־ע״• די נינע א־ז בײ מיר געװען אן א־נט״ט־װער דראנג, װאס האט ז־ך םארזואנדלט א־ן א נאװאוםטזיניקן שטרענן. אזו־ האכ א־ך אנגעהוינן דך צ־ נאםײיליקן אין ױ שילער״םארשטעלוננען םון דער שול, װאו אץ־ ד,אנ זיך געלערנפ (נר־נסק־ס שול א־ן װאדשע>. האנ איך מיט 12 יאר צוױק געשםילט א־ן רער ״הנ־מה העבױת״ <מ־ט צמחן, גנעסינען א־ן ניצנערגן, ,װאם ױנען םארנל־בן נ״ דער ״הבימה״ א־ן םאסקװע, אדער םאלעסםינע), אזו־ האנ א־ך או־ך געלעדנט א־ן ױ .װארשעװער םױלישע דראטאטייטע שולן, א־ן אנגעהויבן צו שפילן אץ םוילישן טעאטער און אזױ ב־ן א־ך או־ך א־יבער צו דער ײױשער בינע. און ײדישע בינע, ײדיש טע״ אטער א־ז בײ מיר איק ניט קײן צוםאל, װײל, װי געוזעט, האי א־ך אנגעהו־נן אויף דער םױלישער בינע און איך װאלט דארט או־ך געקענט םארנלײנן. אבער זי איז מ־ר ם,־עםד געװען. א־ך ב־ן אין 1919 אנגאזשירט געװארן צום באריםטן רוסישן טעאטער״ דעזשיסעד גלאגאלין אין כארקאװ, כ׳האב דארט נעשפילט א גע״ װ־סע צי־ם און כ׳וד^לט אױך דארט געקאנט םארבל״נן. א־ך ד.אנ עס אבעד געטאן בלומ צוליב נױט (איך בץ דאן מיט מק םרוי, א׳דא קאמינסקא, געװען אן ארנעט און אן מיטלק צ־ם לעבן> און נײ דער ערשטער געלעגנהײט האב א־ך דעם רום־שן טעאטער אװעקגעװארםן. מ־ר האבן א־ן 1920 געהונגערט אין מאםקװע, א־ן די גרעסטע םרעסט נ־ט געד.אט מ־ט אונזעד קליץ ק־נדעלע, װאו דעס קאם אנידעדצולײגן און דאך האבן מיר ניט אנגענומען צמחס ב-ארשלאג אױינצוםרעטן אין ״הבימה״, בלויז דערםאד, ,װײל עד האט נעװאלט מיר זאלן ױך מתחיינ ױן ניט אװעקצוגק םון איס, ד. ה.-