Literarishe bleter · 1926-01-15 · 89 (15.1.1926) · p. Seite 45

45 ליםערארישע בלעמער 89 .זא אסתד-רחל יאין זזין די דיטן - צדו״ סצענעם םון ״ם־רע־׳ע א£־־.". ארן או־ף דעם ג־לד אן אריסגענויגענער א־־ ערנע־ קדאנץ סרן זײםא ירייטבא־־ד לבנרד אסתר׳דחל קאמ־נםקא. א־ן אר־ף די ,לענט א־רם ד ״לענטעם״ מ־ט אױםשדיםט;. ״לענטעם״ םרן םאר־ג־־דענע ם־־עד- לעבע אר־םטדטן ארן א־יך די ״לענמעם״ םרן דער לעצטער ם־־עררננ, פון דעד לל־ד״.. א לענטע א־ן יג־־ל־־צ;. םיא־ז בע־ א פייעררננ א־ן ל־לנע םרן סוילי־טן ארטיםטן-םא־אי־;. גע־נ דע־ לעצטער ״פ־יע- דנכ״ האט ־טו־ן דער הינעד פויל־־טער ארט־םטן םא־א־־ן אםכע- יטםארט ארן נ־ט געש־קט זיץ קאנ־אלענ׳ן... אר־ף דער לאנט הענגט א לאנט־דיכעד. ד ל־־זערם שט־־ען א.־ף 840. אם־ר־רהל א־ז גע־טטא־־ן זונטא; םד 810. ארן מאנטאנ א־נדעדםר־, א־ן א טאנ אדרם, האט דעד זײגעד א־יך בא׳י ד לײזעדס - רער ס־מבא״ פון גײן, צו קלאפן. ■ אפגעינזטעלט... ז־ך א־־י ינג - האבן לעגז דױם... או־סעד או־סער צ״ט, קאמ־נסקא, ד ק־נדער םון אסתר־רחל נעטאן א־ן גוט האבן לענמ םיר :ט אסתר־רחלס נײסט א־ן ד־ ־ באלעב ד האבן לידעז לאס איר צ־מער. פון אױף מען לאלט זי ע.־שט נעזען א לעבע־יקע םען ם־למ, לי ״ א־ר _ *** ***** **^•^** * <<ײוי< *, ״ ״'׳׳׳! ׳9׳^ - מער? בינע און :אך רער א־ר לעבן• גאסם און מ־טגעלעבט מ־ט ״םאמען״ םון י־דשן מעאטער. דער ז־ידע איז שםאל־ן און גליקלעך םון דער ײדישער א־ט־םםין. זי גיט אים נלריבן ארן שטאדקט דין האםענונג... ארן דעד־אך א־נטערשריםט ם־ן ײד־שן אדעם, א־ים- שדפטן ײד־שע ארן דרס־שע. ארן באזונדערס ם״ערלעך נעםט א־יף באקר דעם שטעק םון ידשן טעאטער. אלברם םיט זילבערנע םיגזלען, מ־ט םאםזדע א־יפ- שדםטן: ״ד באקוער ײדישע ליטעראדש־מוזיקאלישע געזעלשאפט״ <םון 1014>. דדנד א־ז דעד אדדעם סרן ״א גתםע ב־אליםטאקעד גאלע- ר״גע טעאטער-באזובער״. ד אינטעל־נענץ קאן נענ־םן םון אנ- דערע טעאטעדן, דער םשוטע־ המון א־ז אנגעליזן נא־ א־יםן ײדשן טעאטער. א־ן אםתר־רהל קאם־נםקא, דאם קינד םרן םאלק, ד.אט געבראבט דעם אםתן טעאטער םא־ די. א הארציקעד אדרעם, מ־ט ם־טרטע נ־ם־נעקינצלטע אויםדהקן און אםילו מיט ל־גע אדטאג־אם־ע- םעלערן: ״בהינע״ <בינע>, ״ה־הד״ <איר> א. אז. ל. ארן אט ד,אבן םיר שוין א געהם אויך םון ״עםטער רא כל״. פון 1920 םון שקלאד. ״ד קרלמרר-קאמ־ם־ע ב־ם ראט ם־ן ד םראםע- ב־אנעלע םא־אי־נען״ שד־בט א־ר באגדםונג אין תוקא אר־ף אלט-״דשן םארמעט ארן מ־ט םוםר־שץ בתב: ״עםטער ראבל״ מיט םרסרישע ארת־ות י אריף ד לענט האבן מיר םא־ש״דענע בילדער ארן אריםנאמען. ארן אט א־ז א בילד םרן אםתר־דחל קאמינםקא געצ־יבנט אין נױ- ־א־ק מים ד לערטעד םון גארדינס ״מירעלע אםרת״ אץ םיטן - א ברױו פון בעל־מחשבות *) צעג״ען ד זיך אבער שפעטער א־ן דע־ לעלט, לאו מען לערנט ניט ד טויבע שפ־אך-ם־מג־ם א־ן םען קען ו־ך ב־ט־ם-ארפן נ־ט צו־ זאמע־נר״דן, - לערט א־טלעבן םרן ז״ קאלעמ־טנע אריםן האו־צן. צ־ א־ז דאם נ־ט דאם א״גענע מיט קונםט, ל־טעראט־ר א. אז. ל. צ• דנען מיר נ־ט א חברהלע טריב־שטומע, לאם מען האט ד, ליבאלד ד ירגנט איז אלעק, צעטדבן א־בער א לעלט, לאם א־ז פלאםלדיק ארן אריעד־צאםלענדק, ל־נדנט אלע שבעים לשונ־ת, י האט ם ו ־1ײזיץ א־ן איעד נ־ט ל־םן םרן ארנזעו ניט באמע,־קט דעם גרויםן ח־לרק א אן עלטעי *ן ״ן ניט ל־טעדאטן דעם זעלבן י ו א ױנגן טריב־ דער םרײעד ־טטאט? אץ < ,ן. ״ן ... . אן עדך אר־םגעשניטענעם םאדשט״נעדטן פנ־ם, לאם א־ז אזר־ בא- ל־בט ב״ אלע םאטאגראפן ארן ק־נםטלער, ארן אר־ך ב״ םטרדענטן ארן קװסיםטקעם, ,לאם באפרצן מיט א־נז די לענט םרן ז״ער חד,־ל?- לי א־ר זעט, לער א־ך מ־ט די יא־ן םילאםאפ־שע־ <א־ן פ־אנ־ צ־־ז־שן זץ>. אריך א־ר לעט דאם לערץ, א־ן א־ר לעט ד־אנקען די ר״ע, לען א־ד האט א־ן ד,ארצד)לאפעניש און א־ן נעדלנסלאטעדנ־ש צר־ו־םגעק־יצלט א דהק־דטל, דעם אפדררק פ־ן א שטארק פרל- ם־דטן געננלארטם־מאמענט־, ארן דערנאך לעט א־ד א גאנצע נאבט נ־ט קענען א־־נשלאפן םרן קאפשמעד;, און א־־ף מאה״ן לעט א- א נערלעזער א צערי־צטער באל״ד־קן א מענט־טן, לאם א־־ האט א־ם ליב םרן גאנצן הארצן, ארן א־ן א שעה ארזם לעט א־ד ג־םן א־נעררייניקםמע ט־ערן, לאם איר האט צעבראבן א״ע־ געליבטעבמע ־אזע. אט אזוי דנען מ־ר, - חברה טריב-שטרמע. ארן ב״ ־ע־ ר״נטיקעד קולטור לעלן מיר שרץ אנדעי־ש ניט ז״;. ליבער מ. ז.י איר בעט מיך א״ך עפעם שדיבן םאר א״ער זשודנאל. א־ך זאד״ אײך צו. דאנאדא־-באד־נגרנגען א־נטעדעם־ק מ־ך א־צט נ־ט. איר קאנט מ־ך אדינטראגן א־ן א־־ע־ מ־טאדבעטעד- ל־םטע. םארד־־םיק זע א־ך נאך נ־ט ק״ן גרעםערע אדבעט םא־ הא״זע, 29 וןיר־ל, 1921. מ״ן בעםטער מ. ז-ג. א דאנק אי־ך םאר א־־ער בר־ל. מ״נט נ־ט, או א־ך בין צע- :אלערועט סרן ד םיל אױםמערקזאם-ם־םנים. אררם ם־ר א־ז דער ע־גול םרן םארא־ינזאםרנג ניט לײניקער גרויס, לי ארום אנדעדע ידישע ליטעי־אט;. מיד א־בעטן אלע, אן א דערמוטיקונגם-רעזא-;אנס םון ױאסעד עם א־ז קולטררעלן געזעלשאפטלעבן קדיז. מ־ר ז־נען לי דער ם־שםאנגער ב״ם ב,־עג ט״ך, לאם האט אטשמאל ר;־ר הנאה םרן דעם, לאם א־ז שט־ל או־רם, וױ םרן דעם, .לאס עם םאלט אמאל א־יץ א־נס נעצל עפעם א גראשנדק םישל. - פ־ד״ט ז־ך דאך ד קש״א, טא םון לאם צ״ען מיר חױת סא־ דעד נשםה? א־ז דעד תיהץ פשרט: ב״ א בעםעדן ל־טעדאט פרל- ב־־ט אםט א שטאדק געגנלארםם־געם־ל. ד דורבגעלעבטע געננ- "אדטס-סעקרנדע איז אמאל ב״ א־ס אזר־ שטארק, אז עד איז מוחל אפט אײף אלע ,־עזאנאנסן ובהמד. ״מען מ־ז לײד־ן, לען מען וױל ז״ן ש־־ן״, - זאגט דער םראנצו־ז. מען מװ א־־סשט״ן דעם נאנצן ג־ה־טס םון דעזאנאנםלאז־קײט אין ד טויטע שעהן ארן םעג םץ א־נזער לעבן, לען מען ל־ל דץ א פאעט, א ק־גםטלעד, א גע- :ענטשטער ל־טעראט א. אז. ל. א־יעד בדל - ד. ד״ ד שט־מרנג םון א־ס, - א־ז א נע- ה־־קטע. א־ך םיל אײך מ־ט ארן םא־שט״ א־יך. שטעלט זיך אבער א תע םא־: א קאמפאנ־ע םרן טריב-שטומע, לאס דאדעלען דך א־נא״נעס. כל-זמן ז״ ז״נען א־נא־נעם צוזאמען א־ן דעס אנשטאלט- דזבט ד ז־ך או־ס, אז עם קאבט ארן זידט םון א הישיק לעבן. *) *וס 2־סן יזינ״" םון נעלימחשב״ן (13-םער י*נו*ר) ניענגען מיר יעס *־נטעריסונסן נריװ, געסר־בן קײן װין. דער נריװ סילדערס די ססיסונג 5ין נעל־סזוסנזח * נ/י1 י*ר שור זיץ טויס, נעת ער איז שוין גסװען?י״ק *ין נענרןנן. רעי•