Literarishe bleter · 1926-01-15 · 89 (15.1.1926) · p. Seite 44

89 .־׳/* דשןראויעע בלעטער 44 - זאל סעתא קרטען אריםן *לאץ עלף א ד׳לער, אן לאננע יטה־ות, היינט טאקע. דער יאפאנער גײט, אין אנגדיף. - ניםא סעתען, — האט מיםױ געזאגט. דער םטאראסטע האט עםעס פארצײכנט ביי דך א־ן י־כעלע א,־ן ביטעת־&עשה געםדעגט: - דעזערטירט? מ־םרי ד.אט םארדעקט דעס קאם מ־ט דער קאלדרע או־ן ס־ד געזאגם: - א־ן יס ארײן אװעק. םיש האגן דך נערירט םון אדט. - ניט אונזער זאך, - ד,אט דעד סטאראסטע געזאכם. - איך דײם אײנפ: אינדערהײם - נײ, ניטא - דעזעדטירט. מען וזעט דך שו־ן דארט םונאנדערקלײבן. ם ו ף ק ו ם * א־ז געוזען תתגעזאםט םיט יס און םיש־םאננ. ער האט םון אים נים אראפגענומען קיץ א־יג און זיך געשארט מיט דעד םלייצע צו דער טיד צ־. בא־קא האט ניט קק ריר געטאן סיטן קאם, קײן פ־נטל ניט געטאן מ־ט די אוינן, און אזוי געלאזט דך נ״ן נאך סעתא. - נעם י - האט הויך באםױלן סעתא אין האט אנגעװיזן א־־ף די האטשיקעס אין פאדעךציכזער. בא־קא האט דך אײנגעבױגן מיטן גאנצץ מיטן גאנצן קערםער אדן האט זיך צעברומט. םעתא האט א־ם דערלאננט א םראסק א־ן באק: - נעםז בארקא האט או־םגעהױבן די האטשיקעס. ד־ ־ר־דער האבן זיך געלאזט צוש ים. א־נדערפױ האט זיך דעד סטאדאסטע םון זי״ער ט״ל שטאט געלאזט גיץ םון שטוב צו שטוב, ער א־ז נעקומען או־ך צו מיטרען: צו גאםט בײ אסתר־רחל קאמינםקא נחמן מײזיל םיד אלע קאנען און זעען אין װאדשע און װעלכער האט אלעמען באגײםטערט םארא־או־ן א־ן דער ראלע םון א״נעם םון ױ בטלניס א־ן ע־ילישן ״ױבוק־. ױ ״בישופםאכעױך איז דער ערשטער ארויספא־ םון קאמינ־ בקא אין דער ברײטער טעאטער־װעלם. דערנאך... דערנאך קומען שױן םא־ד,ערלעבע, באגײסטערטע אדרעסן, אלבוםען, בריװ, טעלעגראמען צו אסתר־רתל קאמ־נסק־ם או־פטױטן און םײעױנגען אין םא־שײדענע עקן־װעלס, אין םאר׳ שײדענע שטעט און שטעטלעך. און די אלע אררעסן זײנק שט־קעד קולטוד־געשיכטע, עדות םון ליבע און פיעטעט םון באגײסטערטע אנהעננער צו דער הײם־געליבםער און שבא־ק-פאתעטעדטער א־- טיסט־ן. ױ אדדעסן זײנען םא־שײדענע, םא־שײתארט־קע אויסדרוקן פון ליבע, אנטצ־קונג און םאדדעדלעטנג. פעטעדבות, דיגע, באקו, הא־ מעל, ביאליםטאק, װילנע, אדעם, יעליםאװעט־.ראד, דװינסק, בעלא־ צע,־קאװ, שקלאװ, נױ׳יארק, װא־שע א. אז. װ., א. אז. ר. אנגעהויבן פון דער אס־םילירטער רוסיש־ײדישער אינטעליגענץ ביז ױ םשװטסטע, הארצ־קסטע ײדישע םאלקס׳מאבן. רוסישע אה־עסן אויף א םיץ רוםישן סטיל און שפראך - ביז פ־אסטע װערטעד פון ײױשן מאמע־לשון. אט אױ דעד םעטערבורגער ״אדרעס׳ א־ן דער גלענצנדער בלי־ צ״ט םון א. ,־. קאם־נסקאס שאםן א־ן א־רע ג״סט־ר״כע ערםאלגן אין פעטערבות. א געדרוקטער אדרעס געשריבן לײטיש סיט קול־ טור־םאדנעס, םיט שטאלץ, און אונטערשױםטן-םון דער ״םרײנד״־ דעדאקציע און אנגעזעענסטער פעטע־בודגעד ײדישע אינטעליגענץ: מ. קױינין, ד־ר י. צינבעת, א. ליטװאק, ש. גינזבות, ם. ד• ױבקין, חיים טשעמערינםקי, מאיר ג־אסםאן א. אנד. סון דער זעל־ בער צ״ט ז״נען אויםגעהיט םיל נאטיצן, ױעצענזיעס אין ױ ױס־שע טעאטער־זשודנאלן. אן אמתע אנטפלעקוננ: מיהאט אנטםלעקט א ־ױש מעאטער, ײדישע דראמען, ״ױשע א־טיסטן. און לו־טער ש־ר ושבחה, לויב׳געזאנגען. און אט א םאק אדרעסן, אםישן, םראגראםען םון אדעס. און װידער אמאל ױ גאנצע ײדישע א־גטעליגענץ (אויך םון די ״אדע4ק־א נאװאסטי״). שםעון םױנ, שמעון ױשקעװיטש און אחדון אחרון חביב- םענדעלע םוכר םםריס. א גרױסע דעםעש םון דעם ״זײזץ״ צו דער טױ־עױק און טראג־ש איז דעד שיקזאל פון ארט־סטן. בײס לעכן, בײ זײער אױםטױטן אויף דער בינע, שנ״ק ז״ בונטע לארבער־ . קרענץ, און ה־לביקע בײםאל־אויפרוםן באגלײטן ז״ א־־ף ־עק שדיט און טױם. און װי נאר עס םארמאבן זיך זײע־ע או־גן א־־ף שטענ־ ױק, ג״ט אװעק צוזאמען מיט זײ ז״ער גאנצער ױס. און דעױבער איז געװען א גליקלעכע אידעע בײ ד־ ק־נדער םון אסהר־רחל קאמ־נסקא <ב״ איר א״דעס זיגמונד טורקאװ און איר מאבטער א־דא) אײנצ־ארדעגען ב״ א־ר אין צ־םער א אסתר־רחל קאמ־נםקא-מוזײ. ע־שט צוױק מ־ט א 2 .זאבן האט ד אויסגעה־יכט אין דעם צ־מער א־ר לעצטן אטעס, און שױן לעבט זי װידער אויף םאר אונז א־ן ױ םיד װענט, װעלבע זײנק געהײליקט א־ר ליבטיקן אנ- דענק. ניט אלץ א־ז שוין צונויםגעקליבן םון ױ 33 יאר, װאס אס־ר-דחל האט געשאפן און געטאן םאד דעס נ״עס ײױשן טע- אטער, אבער שו־ן דאס, װאם סיא־ז דא א־ן צ־םער, באװײזט שו־ן ױ הױפמ־שטר־בן םון א־ר גלענצנדע־ א־ט־סטישע־ טעט־קײט און דעס גױיסן קרײז פון א־ר װירקן. דא האבן מיר אויך שט־קער געש־בםע פון דעס נ״עס ײױשן טעאטער םאר ױ לעצטע 30 יאר. אט א־ז דער אנהײב, - דער ערשטער פאדעס, םון װאנעט סיד,אט זיך אנגעהויבן צױ װעבן איר ,רא,ינדערבא,־ער א־ט־סטיש לעבן. אן אם־ש א־ן םוילישן זמשמעות די אונטע־שטע ר־ס־שע העלפט איז אפ.געשנ־טן>: װארשע, טעאטער ״עלדאראדא״ דלוגא 25 [דארט װאו סיא־ז א־צט באגוסלאװסקיס טעאטער, — אמאל האט ס־ק נאך געקאנם דארט שפ־לן ײױש םעאטער, - אמת אונטער א דײטשער םידםע]. ״א געזעלשאפט םון דײטשע אר- ט־סטן״ ם־רט אויף דעס 2 נאו־עמבע־ 1892 (צוױק מ־ט 33 יאד) א. גאלדפאדענס שט־ק ״ױ בישופמאבעױן״ (״קאלדונ־א״). ױדעי־ חן ר״סן, אז אזא מ־ן ד״טשע שט־ק א־ז ניטא. אבער אונטער דעס ש־רס האבן ז־ך דאן געמוזט באהאלטן אונזערע ״בלאנדזשענױקע שטעק״, - ױ ״ד־שע אקטיארן. און די ,־אלע ״םאױא״ <דאם א־ז אונזער ײדישע מירעלע פון ״בישופטאבערין״) ם־דט אויס ״םאננא הײלםערין״. פאננא הײלפעױן איז טאקע די שפעטערױקע בא- ױםט־געװארענע אסתר<חל קאמינםקא. דארט האבן מיר אײ־ ניקע ארט־סטן, רךס ױנק שוין אויםן עולם־האםת, און דער רע- זש־סעד א־ז אסקאר, - דער אלטער גרײז<ו־ויער ארט־סם, װעלנן