Literarishe bleter · 1926-01-15 · 89 (15.1.1926) · p. Seite 41

41 ליםערארישע בלעטער 89 .זא געדוען א קאמיםאר גיי ז־ך אין שטאט, צי ע,־געץ אנדערש גאד, און ם־װאלט א קאמענדאנמ געקומען, אויך א םירשט,;אד גיט קיין חבר... ניין, גיט װיבטיק - האקט עד אש. א־ז דאם דעם װיקטארן ניט אנגעשטאנען. האט ער מיך מיט רײד פארמשארעט און םארקויפט צו םריצים, כיזאל אלײן א םרי•; װערן, פון אנהייג אויף די זיבן הונגעדיקע און אצינד - םארקערט - די זיבן זאטע יאר. װי קלינגט ד־ר איצט דער משל, ריקטאר? - דער אנהײב יביטימט און װעגן םוף — דאם רײב איך ניט. - װאם מײנםטו םיטן פוף? - דעם גוטן לעצטן אקט םון ׳טםיל: םידערקענען זיך, די םױיד און אויך דאם םעטע גו־נזן-לאנד, ראם ױםף האט פאר־ביאםט די בר־דער. - און די קנעבטיב־אפט יטםעטע־ אץ םרעד,ם לאנד? - ער האט א זאנ געטאן, םא־כאםט דך גלי־ך, נאר װיקטאר האט א בליק אויף אים גערארםן און םארענדיקב־: - דו ב־םט גערעבט. דער משל שט־מט מיט אלע םיטיב־ערקעם... םיאיז שטיל געיוארן און דער םירשט ר.אט װידער אנגעהויבן: - אזוי גאר? האט ער ניט דערצ״לט קײן װארט םון מיר? - ע־שט הײנט דע־צײלט םון אײער חברשאםט - זאגט מירא. - און םארגעשטעלט מיך פאר א םענמשן-םרעםע־? - גראר םאר- קערט• - ם־ר האבן זיך דאך ליב געהאט אמאל - םארטראבט ע־ זיך. און װי ניט הערנד־ק אליץ די װע־טע־ זײנע, שײםט ע־ אוים: - און װאם האט ריך צום טײװל רא געשלעםט אזש םון אםער־קע? א ךײל צעטוםלט, ם־וװמ א־ם װיקטאר כאםן מיט א בליק: - מײן םרוי םלעגט אויך דאם םרענן — םרעגט ניט מער. נאר יענער זעט עם נ־ט און טענהט װײטע־: - און װער האט דיך גערארםט רא? - װיקטאר שמ־כלט אלץ: - דו זעםט דאך, אז מען דארף מ־ך. אנרע־ש — װאו װאלט א־צט א מידער קריגסמאן קענען אםרוען א־ן ק־ײז םון הײמישקײט בײם גלעזל טײ? - א־ך װאלט זיך שוין באגאנגען אן דירז די אויגן םונם גאםט נאך אלץ אין זיך םארזונקען, און װ־קטאר זעט - עם װעט ניט העלםן. םאלט אװעק דער שמײבל און ר,״ק זאנט ע־: - זײנען אגרערע םאראן, װאם דארםן מיך. און אויב שו־ן קײנע־ ניט, בין א־ך געקומען רא, ,יוײל בידארף אלײן דא זײן. - מ־ט א געזונטן קאם אין קראנקן בעט או״ץז - און די, צו װאם ביםטו געקומען אהער מלחמה ם־רן? - מיהאט מיך געשיקט - ב־ן א־ך געגאנגען... און םיקלינגט אן אמה אין וײן קור, לאם שרעקט א־ם איבער און װעקט אים או־ף. — און מיך האט קײנער ניט געשיקט און כיבין אלײן געקומען. - כיװײם, א־ר גײט ראך אלעמאל אהין װאו עפעם ברעבט זיך. - גײען מיר - זאגט װיקטאר הארמ א־ן ענטםער אויף דער בײזק־ט. אבער גלײך באמערקט עד ד• װאלקנם או־ף די םנימער םון טאטע-מאמע און ער צ־ט צור־ק: - ניט ברעבן ג״ען מ־ר. מיר האט זיך אויםגעדאבט םון װײט;, אז םיגײט דא או־ף א נײעד מא,־ג־, װי םאעטן זאגן, און װןןן אנשטאט א מאמנשטעץ איז א ב,־אך געק־מען, האב איך ז־ך אומגעקוקט, אז דער געזונטעד קאם א־ז נײטיק צו קליגן זיך אויף םשוט אויםהאלטן ראם לעבן א־ן א װינקל הײם א־ן אומזין, ראם ארום. - און דאםט עם או־םגעהאלטן? - א ם־מן האםטי, אז ת ז־צםט ־א• - עםעם גלו־בט זיך ניט. א־ך מײן - עם װילט זיך מ־ר ניט גלויבן, אז אמער־קע און אלע םוםצן יא־ אם־לו ואלן ד.אבן א־יםגעװאר־צלט דעם גאנצן הימלדיהן שװאונג םון די־ און דו זאלםט זיך אראםלאו; צו פשוט ״אויםד,אדטן דאם לעבן״. עםעם םעלט רא, װיקטאר. - גארנישט םעלט דא. א־ז ניט דאש אויםד״אלטן א לעבן, א םש־ט לעבן א־ן דער םשונעת םון טויט ארוש, אלײן אן אםצ־אל צו דעש היםל? און אז טאג נאך טאג כוזטו א־ן קריג םון אלע קעגן אלע שט־ין א־ן שיצץ עם װעץ טאטע-מאמעש םנימער און האלט א װײלע לענגער ד־ האנט םון גאםט און העלםט א־ם זעצן ז־ך און יעץ מאל, לען ער דערס־לט א בליק םון זײ, צעשםראלט עד זיך־. - אט ,װײםטו, מאםע, גאר? צינד אן דעם נרוישן לאמפ און שטעל דעם םאמאזאר - מ װעשט דאך טױנקען טײ? - א־ן זאל דער מ־דער קױגשמאן נאך ױ טעג אין םעלד - ב־םט לאנג שוין םון דער הײם? - זיך םילן הײםיש 1 א־ן חברם הויז... ױ םוםער גײט ארויס, דער םאטער נעמט צו דאש היטל םון דעש גאשט, און םיזאגט דעד קאמענדאנט: - און דאך באד.אלמשמו םון מיד עפע־ש ז - איך? - ק־קט װיקטאר. - װי אלע אײםערו־בטיקע און ױנגע מענער. - װיקטא־ לאכט אין יב־ענגט צו םירן ם־ראן בי דער האנט: - דאש איז דער ם־רשט ז :■א־נויגט זיך מיליטעריש, קושט דער נאשט ױ האנט א־ן םדעגט זיך נאך אויף ענגליש, װי געםעלט א־ר דא א־ן צי זי בענקט אהײש און לאדט ד אײן קײן װארשע. זאגט װיקטא,־: - אט װעט םען דך אויםקלײבן אהײם און אויםן װעג זיך אםשטעל;. ניט אמת, מירא? - עש רעדט זיך ״אםשטעלן״ - צעבײזעדם דך דער גאשש. אט זאל ז־ך נאר םיץ םרוי דערװישן, אז זי קױגש אדײן ־עב אמתן, דעש עבשן ר־קטאר, װעט זי א־יך שוין װײזן, זואש הײשט זיך אפשטע־ן. - טא, זץ דערװײל לאכט װ־קב־אר. און שיפלאנטערט זיך אזוי דער שמועש לײבט און או־בנאו־םיק פון לעבן א־ן אמעױקע, םון ה־גער צוםאש־נג - נא־ װיקטאר שפ־רט נאך דעס גאסש א־ן יעץ װארט זײנעם, אין יענער לאזט אויך ױ אויגן ניט א־אם םון א־ש, אין סידאבט זיך ' לי בײדע שםילן זײ א שפיל אזא םיט װערטער גאו־נישט-זאגנריקע נ־ז םיקומט ױ מוטער אן און כ־ענגש דעם סאמאװאר. צעלאכט זיך מיםאמאל דער גאשט: - כיהאב זיך דערמאנט ראש םאר א פנים דו האשט אנגעשטעלט אויף טיר הײנט םרי. מ, זאג אלײן - איז דאש ניט א געלעבטעד? קוםש אראם ־ער שײנער ױםף און באשליסמ - ער לאזט ז־ך;יש דע,־קענען צוב ב־ודער זײנעם. הער אן א־ינםאל• - לאבט עד װידער אויף. - ראש מײנסטו זיך? - םרעגט װיקשאר בלומ־שט שמײבלענױק. - נץ, ױך מײן איך. - האםשו געב־אבט א שלעבשן משל. ־*ל ױםף — דאס בישטו. און איך בין בלויז יה־דה, ,י ־יזש קוםט םאר ױנע ברידער בעשן, ,און װי קען יד״־דה װיסן, >־.־־: רער, װאס איז געװען זץ ברודער, װיל זיך א־ש דע׳־קענק? - א־ו ט״טשטו גא־ אזוי דעם משל - גיט דער ם־רשש איש נאך. סד אויב אזוי, טא װעלן מיר בײש םאטער םרעגן: ־או שטייש עם דארם געשױבן, אז יהודה, קוםענױק צו ױשםן, ־-אב־ אין זײן אונםעדטעניקײט אזוי געשפריצט ם־ש גאװה, אל:יהאט דער םירשש, דער מיצרישער, זײן גלײכגעריכש םארלאץ? - א־ך האב עס אים געזאגמ - ע־ א־ז געװען״צו האםערדיק - :א־נאפט דער םאטע־. אבע־ װיקשא־ הע־ש נ־ט, זאגנױק: - ראם דאדף ניט ששץ געשר־בן. םיאיז םון אלעמאל אזו־. ־־"־בער איז ניט נײמיק ױץ םארענטםעדונג. און א־יב ױ װילםט, לאר גאר איננאנצן אם דעם משל. סיװעש א־ן ע־געץ נ־ט דערםיץ. אמת - עקשנט זיך דער םירשט. - װאוהין עש ואל נ־ט ם־ץ- ועי משל טויג. עש םאלט םיד אץ, אז װי יהודה דארשן ראג־ פארקייפט דעש ברודער זײנעם, האט אײ דער ־ד״רה דא געטא;, א־ן ער האש צו םא־דאנקען זיך אלץ, װאש ער דא־ף גײן צו א־ם דך :עטן און אים תםן ״םג־שט״ מיש אוגטערטעניקײט, יא: שפריצט מיש גאװד״ גיב א טראבש - ניש אמת, װיקשא־? *״ װענדנױק זיך צו ױ אנדערע, רערצײלט ער; ־ *ש איז געװען א צ־־ט, װען ע־ האט מ־ך גערוםן םשוט :"= ע־שטן נאמען, און כיװאלט איצט אלײן משהםא