Literarishe bleter · 1926-01-08 · 88 (8.1.1926) · p. Seite 29

29 ליטער&רישע בלעטער 88 .זא דאס ײדישע טעאטער-לעבן אין מאםקװע * (זןברױו פון מזןםקווע) א צוױיטעד קנײטש אין א ניטערער שכוײכל, און-טנוום-מענול ױאקשט אויס אין א טראג״נוער םיגזד. אױף דעם נאנצן םילם שװעבט יטלום• עליבמס איראניע, א טרו־עריקע, םאטערלעכע רחםנות אין ט־טכע־ םל א־דאניע. דעד שילם ם־דט אדודך א ײדײטע ת־״־נד,, א ײדישע לװיה, א בא־ד־ט׳טע ע־ גנ־ד ב~ זיך א־ן שט־ב און םנחם-טענדליס ארעמקײט מ־ט דעד גאנצעד :אםטע ק־נדעד, מ־ט דע־ צי;, דעס רארק םיטן גאראדאװא־ און דעם ״אוטשאסטאק״ מ־ט ם־אדאזש־־ צעלסטװא, דעס דנעםעד און דעם דד־טן ק־יאס או־ף רער סטאנצ־ע קאזאט־ן מ־ט ד־ שלאםנדיקע םאסאזש־ד;. א־ן די אלע־ עסיזאדן ר־קלט ז־ך םונאנדעד א גאנץ ב־לד, און םנחם-םענדל װאקסט א־־ס װ־ א ס־םבאל־שע םיגור םונם לוםט-לעבן און ם־סטן ד.־־הא םונס ב־טעדן ײױשן תחוס. אין דעד היגער םרעסע א־ז געװען אנגעמערקט, אז א־ן דעס שילם א־ז םאדאן ם־ל םון גראנאזםק־ס טעאטעד, און אלע לו־בן שטאדק דעם קאלעקטיװ םאר ז־ץ נײעם טעאט־אל־שן אזיםטו. - דעד ײד־שעד קאמער-טעאטע־ גדײט א־צט א נײע אזיםשידונג ״דער צענטער גענאט״, לו־ט א. גאלדפאדענס ״לא תחמוד״. גענוי װעגן דעד דאז־קעד אז־םש־דונג-א צ־ױ־טן םאל. ױ ״הב־מה״ ג־ט נאך א הםסקה ם־ן 6 תדשיפ עטלענע געזע- גענוננס-סםעקטאקלען םאד א־ד אסםאדן ק״ן א־יםלאנד אזיף א טודנע. זי שטעלט װ־דעד דעט ״דינוק״. די נאעגטסטע טעג װעט געגע־־ן װערן ױ ססב-םטע םארשטעלונג. ז־ ג־ט אויך לכבזד לײװיקן דעט ״הגולם־, װעלבן זײ האבן םאדא־אדן געשטעלט. דעם װ-טן דע- צעמבער האט ױ ״הב־מה״ געגעבן א םרעמ־ע־ע ״חלום יעקב״ פון ױבארד-נער האםםא;, א־ן ש. בן-צױנס א־בערזעצונג. צזם דױטן אקט ד.אט מ. מילנער אנגעשר־בן םםעצ־עלע מ־ז־ק יאן אקט־עטי. דעקאראצ־־עס-סונם קינסטלעד פאלק. געשטעלט האט ד־ םיעסע דעד רעזשיםער םונם ג-טן ק־נסטלעױשן טעאטער סויטק־עװ־טש. א־־סעד ״חלום יעקב״ גײט די נאענטסטע טעג נאך א *־עמיע־ע ״המבול״ םון בע־רגעד, װאס א־ז געגאנגען און ג״ט א־יך א־צט א־ן מאסקװעד 2-מן ק־נסטלערישן טעאטעד. די ם־עסע א־ז א ביסל שא־ײד־שט. סוף ־אנואד םא־ט אם ״הב־מה״ קיץ א־־סלאנד. דעד מאדשדוט: ריגע, קאװנע, בעדלין, םדאנקשודט, האמבורג, לײםצ־ג. ם<־ן בעדלין, קאן זיץ, װעט ״הנ־םה״ ז־ך םארקעדעװען קײן םוילן. בשעתן טזדנע װעט דער מעאטעד צוגדײטן שעקסם־רס ״שײלאק״ א־ן העב־־ײש. סג דענעסבעייי, פןןםקװע י. 0. _ םאדיקע װאך א־ז א־ן 8 גרעםטע ק־נעמאטאגראםן א־ן מאםקװע נעגאנגען טאג-טעגלעך (אזיך איצט גײמ נאך א־ן א־ינ־קע ק־נא- טעאטערםז דעד נײער םילם םון םלובה-קינא (גאס-קינא) ״ײדישע גליקן״, אויםנעםידט לויט שלום-עליבמען דורך א. גראנאװסקי מ־טן קאלעקטיװ םון ײױשן קאמער׳םעאטעד. ױ ראלע םון מנחם- מענדל שםילמ ם־באעלם <װאםסי). דער רוסלאנױשער קינא, װאס האט זיך ב־ז א־צט נעשםײזט דער עיקד םון אימםאדט־דטע ם־לםען (און אויב מען ד,אט שװין אםילו אנגעהויבן אל־ץ םאבריצ־דן, האט מק דאם רוב נאבגעמאבט ױ אזיסלענױשע קינא-םראתקצ־ע•, הײבט ז־ך אן א־צט צו שטעלן אויף אײגענע םיס, הײנט אן םאדנעמען א גאנץ אנגעזעענעם אדט אין אלגעםײנעם טעאטעד-לעב;. ד־ בעסטע אקטיא־ן הײבן אן צו שםילן אץ קינא. עם זײנק שוין דא אזיםן עקראן אילאינסקי (אן אנגעזעענער אקטיאד אץ מע־עד-באלדס טחפע), און טאסקװין םון מאסקװער ק־נסטלעױשן טעאטעד א־ן דעם באװאוםטן םילם ״קאלעזשעסק־ רעג־סטדאטא־״ (לו־ט א. ם־שק־ן). אוינ ױ דאז־קע םיעסע האט נאך א־ן ז־ך, בײ א־ד גאנצעד ק־נסטלע- ױשער גרויםעד װערט, געװיסע םסיבאלאגי־גע א־בעדטרײנענישן, הײבט םען אן א־צט צו שאםן נײע םילמק, װאס םאדאײנ־קן, ם־נטעז־דן אין זיך בײדע עלעמענטן: ק־נסטלעױשקײט אזן םםעצ״שיש-ק־נעמא- טאגראם־שעס. צום לעצטן מין געד,ערט דעד םילם ״ײױשע גל־קן״. א־ן אם־ציעלן א־גאן ״קינא״ א־ז דער דאו־קעד ם־לם באטדאבט געװא־ן אלם א באװײז, אז ״דעד םאװעטישעד ק־נא װאקסט קולטורעל אזן ק־נםטלעױש״. דעד םילם אױ נעג.־ײט געװא־ן א־ן משך םונס גאגק זוםעד. ױ אויםנאםען ז״נען געמאבט געװארן אין דעם אמאליקן ״תחום״ - א־ן ױ אלע שטעט, װא־ה־ן םנחם-םענדל א־ז אחםגע- םארן צול־ב זײנע ,.געשעםטך: בארדיטשעװ, קאטער־נאסלאװ, אדעס, װיניצע א• או. װ. ױ או־שנאםען ד,אבן אגגעמאבט א געװאלױקן רושם א־־ף ױ ערטער. ױ האנחלונג אין ם־לם שטעלט מ־ט זיך נ־ט םאר קײן גאנצע זאך. עס ױגק נלויז באזיזן א ױי עפ־זאדן, אבער ױ עפיזאק ױנען געטאכט מיט א בזלמקײט א־ן ו־ײנק־ט, געמאבט קולטורעל און מיט א געװיסן צוגאנ םון קינאמאטאגדאם־שע ״טדוקעס״. מען קוקט דעם ם־לם מ־ט גרויס םארגעניגן א־ן םאד- :אםםן א־נטערעס. מיבאעלס האם נעגעבן א גלענצנק ט־ם םון מנחם-מענדל. ער שםילמ א־ס צארט, וױיך, אן גױמאסן א־ן העװ־ות. א װאוגק מיט ױ אויגן, א קנײטש םיטן האנט א־ן אקסל, ,און איר האט םאד זיך םנחם׳טענדלען א־ן זק נאנצער קאט־שקײט. אםשר נ־ט נוצלעך. צװישן די נוצלעבע דארשן באזונדערס דעדמאנט װעק די עדנסמע אדבעטן ״איבעד אונזעד םדאזע״ םון עלב־דט. אין דער בעלעטױסט־ק האט זיך דעד זיגװרנאל שוין בײס צװײטן נומער א רוק געטאן םאדאוים. א־ן רער םאעזיע צ־יבענק ז־ך או־ס עטלעבע, װאס ױנען אומבאדינגט עםעס מבשד. קאםױזנע-ױגג און אוםעט־ק-מראגיש צײבענק ז־ך אם ױ ס־מבאלישע םאדגײײבן םון א. װאגלער. ניט װיבט־ק דעהדײל דעד ם־אצענט םסולת םון ױנע ל־דער. ״הוגגער״ איז א שטאו־ק ליד. שק א־ז או־ך דעד ערשמעד םמף נוםערן ״מירןזונגעך, חודש״ןרגאן םאין ײגגן י׳ידימן װןרס, װ*רפע. אין ױ 5 ג־םעק ״שםראצונגען״ האבן אנטײל-געג־םען איבער סג ־ונגע דיכטער. א צו גרויסע גרוםע אז, א־ן דעם נאשײדענעם קװאנטוס םון זשודנאל זאלן דך ױ םיזיאנאט־עס פון ױ שרײבער בולט אונטעדשײדן צװישן דך. אחוץ דעם װערם םיל םלאץ אװעק- געגעבן םאר ארטיקלק: קױטישע און א־ישקלערגױקע, װאס ױנק געװיס ניצלעך, א־ן םובל־צ־סס־שע און םאלעם־שע, װאם ױנק