Literarishe bleter · 1926-01-08 · 88 (8.1.1926) · p. Seite 28

88 .זא ליטערארישע בלעטער 28 דער קול אין האלז, און היינט אן וױדעד א״נגעתאלשן ארױםצעצ־ילן װארט נאך װאדם, װי אײנגעחזדטע ד און גיט אראםנעמען דאם אויג םון יענעם. יענער קוקט און קק ניט אײנדצן. דאם מויל צעעםנט מים װײסע קלײנע צײן װי בײ א םרוי, אויף די םארענטשעס מיס םויםטן שםארט ער דך און הײנט ויך און איז גרײט צו זאנן עםעס. אנער װיקםאר ענױקט, רוקט דך אם אויןי הינטערוױילעכם, און די י ניט-געואנטע װעדטער םון יענעמס ליםן און דער שטוינענדיקעד נײועד נליק װי םון אן אםגענארטן נלײנן הענגק אין דער לוםט און םילן אן מיט שדעק דאס שוױיגן אינם ציטער. און װיקטאר נרעבט עס װידער. רוםט דך אם, שוין שטײענדיק מיט אלעמען: - איז מעגן מיר ארויסנ״ן און אנזאנן דעד שטאט, אז אײער םירשטלעך גנאד האט אונזער נרױט און זאלץ נאװילינט אנצונעמען, און לענן און סארמענן דינען דכער אונטעד א״עד שוץ? אין שטול צוױק אױינגעזעצט, שװײנט אלין דעד קאםענדאנט, נאר אלע זעען, װי עס גײט אים אויף און אם ' ױ נרוםם אין טיםן אטעם, װי ױ או־נן קוקן נײז! און װי ער צװינגט דך אויסצוםרעס; א שמײבל, א גאליקן און אויםנעקריטטן, װיקטארן אין פנים. ם׳געלינגט א־ם, און זק קול דערהערם דך קלאך און חװקױק: - געװיסז א־ר קענט ארויםגײן צו דער שנמט און מעלק אלעמק םון אונזער םירשסלעך ננאד. נאר ניט םארגעסט אויך מעלדן, אז מיר װעלן? ניט שאנעװען ױ יענע צװישן אײך, װאס האנן נעכטן ערשם םארראטן אונז, און גלײכער װאלם געװק, א־ר זאלט אלײן ארויםגענן ױ םײנט םון אונזער סאטערלאנד. - נישטא בײ אונז אזעלכע - ענטסערט װיקטאר. - דערלוינם םיר ניט צו נלויק אײך. - דאמ רעדם ער 'שו־ן ױרעקט צו װיקטארן און םרעגט: - זענט א־ר דער ם־רער דא? - נק, ניט קײן םירער, םירשםז נלויז צוםעליק נין איך דער פויליש-קענער און איך ױיד םא־ אלעמען ױ רײד, װאס אלע װילן זאגן. - לאבט דער קאמענדאנט און לאכט שוין אויםן קול: אזוי? א םויליש-קענער? נאר װיקטאר שטײט, דאם פנים ניט םארענדערט, און קוקט דעם לאכנױקן אן, װי םיװאלט געװען א שוישםילער, װאם שםילט. דאס לאכן האקט זיך אם, דער קאמענדאנט שטײט אויף. - םארוטשנ־ק - זאנט ער - םארשױינט ױ נעמק דיערעז דער אױוטאנט קומט צו, און װען ם׳קלינגט אם דער ע־שטעד גאםק: װיקטאר נעקעד - שטײט אויף דער הער ױנער און גײט ארוים םון צ־םער. מ׳האט קוים ױ טיר םארמאכם נײם _קאמענדאנט װי אלע האנן דך א לאז נעטאן צו װיקטארן: - װאס האט ער אםנעטאן? זאל אונטערגײן א שטאט א נאנצע צולינ דץ הםקרות? - ער האט דך געװערט: - נערעדט נלויז דאם, װאס מיהאט א־ם אנגעזאגט. נאר נײם םארענטםעק אםילו איז דאם םנים ױנס געװק אװעק, װי ער װאלם אלץ נאך ראנגלען דך םים יענעם. האט מק דך אװעקגעקערס םאו־יאושש, נאר אויך דער םאטער אויםן װעג אהײם האט אים ניט אםגעלאזמ: - װאם האט דער גוי אזוי ױך אנגעקוקט? װצס אױ דאס םאר א מעשה? אנער װ־קטאר אוטגעדולדיק, נאר צװ־נגענױק דץ קול צו װײבקײט, דאט געענטםערט? - איך װײס נ־ט, םאטעז א צעדױיטער םריץ עםעס... 2.<זתר םר)גנמנם אין נום. 89 נא־ װק מיהאט זיך נארױקט, האט םק אננעהוינן זיך דורכצוקוקן, טײטלען מיט ױ םינגער, לערנען א־ם: - הױת דאס מ־ליטער א־ז אנגעקומק אין א מ־טן נאכט און סיהאט ױ שטאט ױ נ־ט געקענט אחים אנטקעגן, נאגר־םט מק א־צט דעם קאמענדאנט מיט נרויט און זאלץ און מק םארדכערט, אז דץ אנקוםען אהער א־ו א ישועה םאר דער שטאט - אזוי זאל ער אים זאגן און מער קײן װארט נימ. װ־קטאר האט זיך צוגעהערט, בא־ו־קט ױ און צונעזאנט - א־ן מיאיז אװעק. עס האט א שעה געה־יערט ניז דעד אױוטאנט האט ױ ױ ט־ר געעםנט צו ז־ץ הער אין, ציםער און מ׳האט דערזען: נײם גדויסן ט־ש אינמיטן נענויגן א־נער א צעלײנטער לאנד-קא־טע א נלאנדן קאם ם 3 ח ס צעט״לט א־ן מ־טן מיט א שדונם און נלאט םארקעמט און פ׳איז דער ק־אם גענױנן, װי ער ואל ניט וױסן, אז עמעצער איז דא אין צימער. א מינוט און דרײ אװי, אדן םיױרט ז־ך ניט דער קאם, און אין דער טיר א מנין ײדן שטײט און רירט זיך ניט א־ן פאר ױ - װ־קטאר• קײן אטעם ניט, קײן צ־טער ניט. װי לאנג דאך װעט דער מענטש ױ האלטן אט אזוי און נאך א שטונדע װאדטן , אין םאדערצ־מער װידער שםילן דעם ניט-זעענױקן? טוט װיקהאר זיך א ױד, א שםרײז צום טיש, נלײנם שםײן . און א־ן םארצ־טערוננ םון אלע רוםט ע,־: - םאניע םולקאװניקוז דער קאפ, װ־ א צעשדאקענער, שםױננט אויף, עס קוקט א העלער פנ־ם, הו־כער שטערן און צװײ גרויע אויגן, צװײ נ״זע אוינן ש־םז אויםן רעדנער - און מיט אײנםאל נאװײזט ז־ך א צעםישטקײט אין ױ אוינן, העכער ציט דך דער קאפ צום ױידנדיקן, םישםארט דך אן דער חקן א־ן אנלען םונם ששול, ױ םויםטן האלטן ױ םארענטשעס, און ם׳װאקםט מיט יעדן װארט םון װיקטאום םויל דער אומרו און צעמיששקײט א־יםן פנים. אויף א רגע װעו־ט װיקטאי שטיל, װי ס׳װאלט אים טרוקן װערן