Literarishe bleter · 1926-01-08 · 88 (8.1.1926) · p. Seite 26

88 .זא ליטער&רישע בלעטער 26 קעגן הפלןרות און עם־הארצות (וועגן איבערזעצונגען) י. י. זינגער צי אלדע חחות׳ - װענן דין הערב, גיש װעגן דער שורה םאר״ געגגער׳ א. אז װ. - װאם הײסט דאם אזױנש ״שורה םאתענגער״? - נאך מיפ א םאר שוחת װייטער: ״צוליב נוישװענחקייה װערס רערמאנט אײן חדע, צוליבן טוז א םאר װערטער װענן איינ״ אײנציקן עלטעחײק״• - איר האט שוין אמאל געהערט א ײד זאל זאגן ״צולינן מוז״? - װײטער מיט עטלענע תװרות א ביסל ״סטיל״: - ״םיר װעלן ניט אנטקעננשטעלן דעס מיט סעמיטישן גײסמ א־ן געשמאק דורכגעזאםטן, אוםװילן םון הײנטצײטיקע מענטשן צום בא- לאסטן דעם מוח מיט יחעות״ א. אז. װ. — : מיט א םא־ שוחת וױיטעו*: - ״ח מאםע איז געװען א םשוטע, ןן אײגענע, נחנט<עװײנלעכע יאדוױגא״ - װאס מײנט מק ־אם ״גרונט״געװײנלעכע? - דאם זײנק ציטאטן םון ערשטן, ניט םולן זײטל. - װען םק זאל װעלן איבעתעבן אלע גרײון, גוילשע זאק, מיט װעלכע ח אינערזעצונג איז אזוי ױיך, װאלט ח רעצענדע געדארםט האנן שײנע עטלעכע צענדליק חמן - און איך גלויב ניט, אז ח לעזער װעלן מיר דאנקנאר חן דערםאר. - און װאלט נאר ״ערנ״םרילינג״ געװען אבן׳יחד, װאלט אםשד נ־ם געלוינט צו רײדן װענן דעם. - א ניש-געראטן װערק אין א נ־ט- נע־ראטענער איבעחעצונג. אבער ״ערב-םרילינג״ איז ניט םעד װי אײן קײםעלע אין דער גרױסער קײט שלעכטע איבעחעצונגען, מיט װעלכע טיר װערן בא־ שאנקען טאג-טענלעך חרך בל-ערלײ נרעםערע און קלענערע םאר■ לאגן• - אט איז ארוים אין םארלאנ ״אײענש״ דער ערששער נאנד םון רעימאנטפ עםאםעע ״פױעק״. - (איבעחעצט שלםה ראזעננערנ*. דאס איז שוין חער א װיכטיקע זאך. רעימאנטם ״םויעק״ נע- הערן צו די בעםטע װערק אין דעד םוילישער ל־שעראטור. איבערזעצן רעימאנטם ״פױערן״ איז א שװערע אויםנאנע. ײק ד,אבן ניט קיץ םויעחם-קלאם און ממילא םארמאגש נאך ניט ד ײחשע שםראך גענוג װערטער און אױםדדוקן םון םויערישן לענן• נדי איבערצװעצן ״םויערן״ איז נײסיק צו באקענען דך םיםן לעבן פון ח דאדםישע ײדן, םון ״חשע קאלאניסטן. םאראן הונדעדטעי ײחשע װערטער און אויםדחקן, םון װעלבע םיר, שטאטישע מענטשן, האבן קיץ אװנג ניט, און דער םשוטער ײחשער דא־םס-ײד נא׳ נוצט דך מיט ח אין דץ מאג-טעגלעכער שםראך. - אנער װער אינטעתסירט דך דערמיט? - געװמען טינט און םעתר, אװעקנעזעצט זיך בײס טיש אץ א־נערזעצט. - דער בוי םון זאץ א־ז דא גראד 'ניט אזוי שלעכט. נאר׳ װאם ר,אט תר אינעחעצער געטאן? - בח אינעחװנענן תם פויעד־טן טאן, ח םאלקם-שםראך, טוט ער איץ קלײניקײט: ער באנ־צט נראבע םראװינציאליזמען, ם־ילישע אויםדרוקן און םײנט, אז ת- מ־ט ניט עד טאן, םישטײנס געזאנט. נעמט נאלד אין אנהײב - ״כ׳האב טיר נא־ אלײן< אויסנע■ ײ־אדקירט״ - םרעגט א ליטװײק אדער א חםישן ײד< װאס רדסני ״אויסגעמיאדקירש?״ - מען האט חער א סך געתדט װענן זשעראמםקיפ ״פשעדװיאשניע״ (ערב-םריליננ) - שײל האנן זשעראמשקץ שיר ניט נעלײנט אין חדם דערפאר, װאס ער האט דערצײלט םאר ת־ װעלש װענן די א־נערנעפולטע םוילישע טורםעס (א סוד פאד נאנץ נראד>. אנדערע האנן זשעראמסק־ן נעלו־בש ניזן הימל א־״ן דעדםא־, װאס ער םאכט פון חן העלד א קאמוניםט. - ײדן װיתר, ד.אנן װי ששעגחק, נאחרט ח ״חשע חם םון װערק: ח נאלעװקעס מיש ח םראנצ־שקאגער חנען אנגערירט נע• װארן. װענן םאמע ע־קד םון א נעלעטחםטיש װערק - װעגן תר קונסטלערישער חט, האט מען נאר םארנעסן צו חידן. - װײס א־ך װאם? - דארף דען א בעלעשר־סש־ש תרק, אױםער םאליטיק, םארמאגן ק־נסט אויך? - און אםשר איז טאקע נא־ דערםאר, װאם תד ע־קר, די קונסט, א־ז א־ן ״ערב-םחלינג״ אמװינצ־קםטנס םארטדאשן, א־ז דער ערפאלג אזױ גרױסי. - םאראן צײשן, װען תש ק־נםטלער דחקט עםעס, עםעם בריט א־ם הינטער ח םליגל, ער קאן ניט װארטן אזוי לאנג, ביז!ער װעט חנע אינערלעכע איבערלענענישן גענן אין א קינםמלעחשער פארם, און ער שדײנש װי עם לאזט דך. ן דאס זעלנע א־ז, זעש אוים, נעשען מיט זשעראמסקץ. א נאנץ לענן האט זשעראמסקי, װי אלע א־נעחקע טחימער, גענלוינט, אז אין אומאפהעננ־קן םוילן װעלן דץ ״גלעזערנע החלעך״, צום םוף האט ער דעחען שטײנעדנע טורמעס; א גאנץ לענן נע- נלויבט, אז םו־לן א־ז ״לוד-לותם״, א םאלק םון א מ־םיע, א־ן צום סוף האש נעטראשן, װי טיט אלע גלות-םעלקער: ח ערשטע א־יגענע שװערד האקש אם תם קאם םון תר ״ס־ם־ע״ - האט עס א־ם ,זײ געטאן און ער א־ז ארוים מיש א נעשרײ זשעראמםק־ן תם מענטש האש ״פשעחויאשנ־ע״ א םך צוגע- נענן; זשעראמסקין תס קינסטלער - אנסאלוט ניט. א לאנגװײל־קע זשורנאליםטישע שם־אך, צײטונגם-פארנל־־כו;- גען; ניליגע בילדער, םאפ־תנע העלזץ; צוגעקלערשע םיטואציעס- דאס איז ״פשעדװיאשניע״, װען מען גײש צו םון קינםטלערישן שטאנד- פונקט. א־ז נ־ט אמאל א װײטאגחקער נע־שחי םון א מענטש װיכשיקער װ־ א קאלט קינסטלעריש װערק? - קאן דץ: - דאם איז \א פראנע, װאס לאזש זיך חסקושירן. — אנער קונסט נלײנט קונםט. האט מען געדארפט ״םשעדװיאשניע״ איבעדזעצן אויף ײדיש? _ פון א געזעלשאםט־לעך-פאליטישן שטאנדם־נקש יא. - םון חץ קינסטלערישן ניט. װק מען זעצש נעמער אינעד זשע־אמסקים ״םא- סיאלי״ װאלט א סך גלײכער געװען. - נאר װער תכנט דך תן טיט תם, װאס םען רארף יא צי מען דארף ניט? - מען דחקש, װאש עם קוםט א־נטעד ת־ האנט- איץ און דער זעלנער םארלאג ניט אחים דאסטאיעװםקין און אברהם ראזענםעלד. - נאר ד.אש םען שוין יא ארו־סגעלאזט זשעראמםקים א װערק, <םא,־לאנ ח. בזשאזא - אינעחיעצט םון יצתק מורקאוס, םארװאס א־ז א־ם געקומען אװי אפצוקלאגן? - באלד בײם ערשטן חטל הײבט זיך אן: ״דא גײט ניט -