Literarishe bleter · 1926-01-08 · 88 (8.1.1926) · p. Seite 25

25 ליטער&רישע בלעטער 88 .זא און ענדלעך מאכה באראכאװ אויםן 27 יאר םון זיץ לענן דעם ערשטן םתװ אין ײדיש, ער שדיינט אן אן ארטיקל װעגן די ,ס־׳ נדםטן אונטערן קעםל ״א נײע םשרות םראגראם״. דער אר׳ םיקל איז אינגאנצן געשדיבן אין ײדיש. נלויז אײניקע קנאםע שטעלן שרײבט באראבאװ אויף אין רוםיש, װײל זײן ײדישע םעדער אױ נאך ניט גענוג בויגיק און נײשיק םאר א םאלעמיק. דער דאױקער ע־שטער ארטיקל באראכאװם אין ײדיש איז געדרוקט אין ״םאררע־טב״, נוט.. 2 און 3 (יולי 1907> א־ן איז נעחתטעט מיט אײנעם םון בא- ראכאװם םםעװדאנימען דאנין. א־ן דער זעלבער צײט תאט ער ױ אנדערע א־ט־קלק גע• שױבן נאך אלץ א־ן הםיש. אכער נאכן ערשטן געלונגענעם עקבםע׳ ױמענט ,א־ז נעקומען דער צוױיטער, בא־אבאװ םירט שוין טעארעט־שע שמועםן או־ף ײדיש, א־ן זעלבן יאר אויםן םארטײ׳צוזאמענםאר א־ן קראקע טרעט ער שוין אויף אויך אין ײדיש און א־ן 1908 דרוקט עד שוין א גו־עםערע ארבעט א־ן ײדיש ״די נאציאנאלע םראגע אין בעלגיע״ (״ױגנט׳שטימע, װילנע, 1908, םאדלאג ״דער האטער״). םון 1907 געם־נט דך באהאכאװ א־ן אויבלאגד און ,װאנדערט אום א־בער ױ אויסלענדישע ײדיש׳תסישע קאליזנ־ענב ער שטו׳ ױרט צו דער צײט םארש״דענע ארכיװן, בםרט םון בונד, ארבעטנ׳ ױק איבער א םאנומענטאלן װערק װעגן דעד ײד־שער אדבע׳ טער׳באװעגונג (אננעשױבן אין 1009-17 א־ן רוסיש, דער- שינען צוס ערשטן מאל א־ן דתק גאר אין ײדישער איבערזעצונג שוין נאבן טױט םון מחבו־ אין ״װעלט׳םארלאג״ בערלין, 1923 אונ׳ טעק נאמען ״ױ ײױשע ארבעטעד׳באװענונג א־ן ציםעק״) ער האט אלץ םער צו טאן ט־ט ױ מאטעױאלן און דאקומענטן װעגן ײױשע מאםן, ױער קולטור׳לעבן, ױער שםראך, א־ן נאראכאװ םאראינטע- רעםירט זיך אלץ מער טיט ײדיש. עם קומט צו נאך א מאמענט, א ביז גאר װיבט־קער און כאראקטעױםמ־שער. באראכאװ ד,אט צו דער צײט נאװיזן אנצו׳ שױיבן עטלעכע גרעםערע װערק א־נער ס־לאסאםיע, סאצ־אלאג־ע, מארקסיזם; ער דאט אבער ניט געםונען םאר זײ קײן םארלעגער. דער םאו־ק איז ־נװין נעװען םארנוםען. ניט געקוקט אויף כל׳ערלײ ם־אטעקציעם האט ער ניט געםונק קיץ םארלעגער אויף זײנע עקא׳ נאמישע ארנעטן װענן ײדן. דאם גלייכן האנן ניט געהאלםן ױ רעקאמענדאציע׳בר־װ םון מאקסים נארקי, א. באגדאנאװ און א. לונאטשארסקי בײם מארקסיםטישן זשורנאל ״אב־אזאװאניע״, םען זאל דרוקן ױנע גתיםע ארבעטן א־בער םילאםאם־שע םראגן. נאראבאװ א־ו געװען ממש םארצװײםלט םײ מאראל־ש, צוליב דעם, װאם דעע װערק נלײבן ליגן א־ן שוםלאר און קאגען ניט זען ױ ליכטיקע שיץ, סײ מאטעױעל, װײל ער ד,אט נעלעבט אין שרעק- לעכער דחקות. דא האט ער דך אנגעשטויםן אויף ײדיש און ס׳האט איס אינערראשט ױ אויםעתעװײנלעכע םארלאזנקײט און הםקתת, װאם האט צו יענער צײט געהערשט או־ף דעם געביט םון ־דיש׳ װיםנשאםט. א סך הײשע, םלאם״םײערדיקע ארטיקלען װעגן דער נײטיקײט םון דער םאלקס׳שםראך, א סך אגיטאציע און ױלע- טאנטישע םארב־םנקײט, און קײן שםור םון ערנםטער, װיםנשאםט׳ לעבער םארשונג. ם׳ד,אט אים אויםגערײצט, אויםגעמונטערט: אט אױ א םרישער, נײער אוטבאױרטער געביט, װאס א־ז נאך םון קײנעס נים נאהערשט, אםילו ניט םארנומען. ע־נםטע, ס־םטע־מאטישע גרונטלעבע ארבעט קאן דא האנן אםזאץ. סיא־ז א נ־יט־קע ארבעט און ס׳איז אויך א געלעגנהײט ארויסצוקוטען ט־ט א גתיםן װערק, שאםן זיך א נאמק-דאן װעט שוין ליבט דץ ארויסצ־גענן אויך ױ װערק, װאס ױנען םון אים אנגעשױבן אויף אנדערע געביטן םון װ־םנשאםט. און נאראבאװ נעמט זיך צו שטודױץ ײדיש א־ן זײן יחוס. יאשלאםן אתיסצוגעבן דעם צענטראל-ארגאן א־ן ײדיש. דער בא- שלוס װערמ אנגענומען אן װיטח־ם. םיװערט אםילו אונטעדגעשטראבן, אז מיטאר ניט אתיםנעבן קק צענטראלן ארגאן אין תםיש, אײדער םיװעט אזא דערשײנען אין ײױש. דא איז שד־ן געװק ױ ניברד־קע ,װירקונג םון ױ ליטװישע און םו־לישע דעלעגאטן. באראבאװ האלט ױ אונטער, װײל ער האט שוין םון ױן דערםאדונג און םער׳ זענלעבער באאבאבטונג דך א־בערצײגט װאם םאר א ,װערט ײריש האט םאר ױ ײױשע מאםן. א־ן ױן גרויסער םאליט־ש׳םארט־יןשעד ארבעט ״אונזער םלאט- ב-ארם״ <1906> רעדט ער נאך װק״ן ״זשאתאן״-דא א־ז אבער ניטא נ־ן באצלונג םון םא־אבטונג, אדער אם־לו םון ב־טול. אזוי תםט רען געװ״נלעך ױ ײד־שע שפ,־אך, ם־טן זעלבן נאמען םאר דעד שם־אך םון ױ ײױשע מאםן באנוצן זיך אם־לו ױ קאר־םעען םון דער דענםטמאלט־קער ײדישער ליטע־אטוד םרץ, של־ם״עליבם, םרוג און אנדערע. עדשט מיט צ־וײ יאר םױער אין א ערנםטער מעא־עט־שער ארבעט ״װעגן צױן און א טער־טא־יע״ (געדרוקט 1905> האט נאך :אראכאװ אויםגעדױקט אםנהארציק דץ נאדויערונג א־ן םאל, װק דעם אדט םון העברעלש װאלט םארנומען זשאתאן הגם אויך דאן חאט עד שוין א־ינגעזען ױ םארב־נדונג צװישן זשאתאן און דעם םאלקס׳ רענטש. א־צט, א־ן ״אונזער םלאטםארם״ װײס ער שוין אנצװױיזן או־ף דער אתאנ־שער און םם־כישער שײכות צװישן העברקזם און רעם ײױשן באלעבעםל װי בכלל מיט ױ רעאקציאנעדע ביתער׳ לעכע עלעמענטן םון ײדישן םאלק, װאם ױיסן ז־ך סײ עקאנאמיש, כ־ קולטורעל צוצ־וםאםן זיך צום הערשנק עלעמענט. ײױש, םאר׳ קערט, דערש־ינט שוין םאר בא־אכאװן, װי ױ נאט־רלעכע, אתא׳ נ־שע קולטור׳ און לעבנם׳שםראך םון די ײד־שע ארבעטער און ױ ברײטע םאלקם׳מאםן. צ־ ־ענער צײט כאםם ער שוין אלײן א שמועם א־ן ײױש. ער ד,אט םון װאלין, ליטע און ם־ילן מיטגעבראבמ ײדיש־ע װעו־ט׳ דעך, װ־צן, אנעקדאטן, םאלקם׳לידלעך, פארש־דענע ױידנםארטן. ז״ן מוח זאםט א־־ן א־ן ו־ך ױ אלע א״נדרוקן און קאמב־נירט או־ם א נ״ע א־נערלעבע באצ״ונג צו ײױש. ער לעזט ױ ליטעראטור םון - קעננער א־ן ײדיש אבער אלײן ענטםערט ער גאך אלץ־ א־ן װב־ש. אבער אט הײבט אן צו דערש״נק א־ן װילנע דעד צענט־אל׳ ארנאן םון דער םארטײ ״דער םראלעטארישער געדאנק״ (1907> או־ף ־ר־ש. באראכאװ שיקט םון םאלאטװע ז״נע ארט־קלען א־ן רוס־ש. אבער גאנץ אםט שטעלט ער שוין אױץ א־ן קלאמערן געװ־סע ־אצן א־ן ײױש. דאם א־ז אן אגװײזונג םארן איבערזעצער, װי די שטעלע דארף, לויט זיץ מ״נונג, אתיםקומען א־ן ײדיש. א־ן רע׳ ראקציע װערט מק אלץ אםטער נתםעל םון דעם טרעםלעבן או־םדתק, ראכ באראנאװ ד,אט אלײן א־יםגעםונען אין ײױש םאר דעם באגױף, .דעגן װעלכן םען ד,אט זיך לאנג נעאמםערט בײם א־בערזעצן. א־ן 1907 םא־ט באראכאװ אױבער קיץ מינםק, װא־ ער לעבט א־מלעגאל און א־בעט מיט װײטער אין ױ םא־ט״׳אויםגאבן, װאם דער- ש־־נען א־ן װילנע. ער האט אמת הנאה םון דער א־בעדזעצו־נג, ־אב חי ה־לל מײמון ד,אט געמאכט םון ױנע ״ױ קלאםן א־נטערעםן'א־ן ר־ :אצ־אנאלע םראגע״ א־יף ײדיש (דערשינען אין םאו־לאג ״דער ראנ־ער״, װילנע, 1907>. ער שםוױרט דאם בינל א־ן נעמט אי׳ בער א םך א־יםדרוקן, באנױםן אין װענתנגען. דעם מחבר םון ר־ ראזיקע שותת קומט א־ים אםט צו באזובן באראכאװן א־ן רע׳ ־אקצ־ע׳ענ־נים און ארבעטן צוזאמען א־יף דעד רעדאגיתנג םון בא- יא־-א־ם איבערזעצטע ארםיקלען. באראבאװ נעםט אלץ אםטער א ־ארמ ב״ דער ײױשעד ,־עדאקצ־ע און זײנע באמערקוננק װעק :כ־ר אלץ װאניקער און חשובער. א־ך ױיד אים צו״ ער זאל אלײן אנר־כן שדײבן ד־רעקט א־ן ״ױש. סיװעט בעסער זײן צו םאר׳ װזק דץ ײויש, אײדער אינעחעצן און םא־ױכטן ױ איבעהעצועק.