Literarishe bleter · 1926-01-01 · 87 (1.1.1926) · p. Seite 13

13 ליטערארישע בלעמער 87 .■ןא םלכותדיק נים געװען, און ערשט איןיט זעען זי אלע, װײס םןך• אוים״ און דערקענען דעם בלןןנדן פאן ןן קריגער־הוט און דער• קענען די םאן... ןןבער ■לוצלונג הײבט זי ןןן *ו לײכסן, װארםס זיך םןןרי אויס און װערט גרוים און רויט... זײער םאן ברענט אין דערמיט צװישן שונא, און זײ י$גן זיך נאך איר. * דער םון לאנגענוי אױ םיף צװישן שונא, ןןבער אײנער אלײן. די שרעק ה$ס ארום אים א קײלעכדיקן קרײז געסאכט און אין םיסן האלט ער אונסער זײן לאנגזאםיסליענדיקע םןןן. לאנגזאם, װי אין םחשבות, קוקט ער זיך ארום. אסך םרעםדס און םילםארביקם איז לעבן אים. גערטענער_סראכט ער און שםײכלס. ןןבער םלוצלונג דערםילט ער—אױגן זײנען אננע־ שסעלם אויף אים, און דערקענט םאנסלײט, און װײם. אז דןןס זײנען די הײדנישע הינט: _ און גיט א װןןרף דןןס םערד זײנם אין זײער םים. ןןבער, נאכן ארוםדרענגען אים_זײנען עס װידער גערטע• נער, און די זעכצן קײלעכדיקע שװערדן, װאס װארםן זיך אויף אים, שסראל אץ שטראל,_דןןם איז א ױםיטוביפןןלצײט: א לאכנדיקער װאםער״שםרןןץ. * דער װןןסן־רןןק אױ אין שלןןס פארברענט געװןןרן, אויך דער בריװ און דןןם רוױףבלאט םון א סרעםדער םרוי— צום נאענססםן םרילינג (טרויעריק געקוםען און קאלט) איז א שליח םון באראן םירןןװאנןן לאננזאס ארײננעריסן אץ שלןןס לאננענוי. דןןרם האט ער אן אלםע םרוי װײנען געזען. געערינן אין י*ר 1899. ײדיש םנחם םלאקםער דאס זײנען די באלקנס^װןןס לײכטן. דןןם זײנען די םענס• טער, װאס שרײען. שרײען פיט רױטן געשרײ ארײן אינם שונא, װןןס לויערט אינדרױםן, אינם םלאקערדיקן לאנד, שרײען: בראנד. און םיט צעריסענעם שלאף אויפן םנים, שטויסן זיך אלע. האלב אײזן, האלב נאקעם, םון ציםער צו ציפער, םון םןןרהויז צו םןןרהױז און זוכן די םרעפ. און םים םארשלןןגענעם ןןסעם שסאפלען די הןןרנם אין הויף: זאםלען זיך, זאמלען זיךו און דןןס םויקן־פויקערײ• * ןןבער די םאן איז ניטןן דערבײ. א גערוםערײ: קןןרנעט ו הירזשענדיקע םערד, תפלות, געשרײען״ קללות: קארנעםו אײזן ןןן אײזן, באפעל און םיגנאל; שסיל: קןןרנעטו אץ נאך אײן פןןל: קןןרנעס ו און ארוים םיט דעם בחױנדיקן רײטערײ. אבער די םאן איז ניסןן דערבײ. * ער לויםס אין געיעג םיט די ברענענדיקע דורכגענב דורך די סירן, װאס באםאלן אים גליענדיק, איבער סרעפ, װןןס זינגען די טריס, און רײםט זיך ארױם םון דעם קראכנדיקן בנין. אויף די ארעםס םרןןגס ער די פאן, וױ א װײםע םארחלשטע םרוי. און ער געםינט אפערד און ם־געדױערס װי ,אגעשרײ: ארויף און סןןראוים און סאר אלעם פארבײ, אויך די אײגענע םןןרבײ. און דןן קוםט אויך די סןןן צוריק צו זיך און קײנםןל איז זי אזוי א פיעסע מיט א *ײדישן פראבלעםי ראק האט םען געםאטשט בראװא. םון א צוױיטער דיט האט מק נעםײםפ. װער די םיםערם דינען געװק, אױ ל־יכט דך אנצושטויסן. אץ ניט שװעד צו טרעםן, װעד די בראװא-םאטשע.־ע אין װין האמ זיך די םיעסע גערזםן ״געזעלשאםט״ אץ גע- האט א גח״סן עדםאלג. קלא־ םון שטענדיק אן האט װין א חזקה אויף ״ײדן-סיעסעסי׳. מען האלט דארמן שטא־ק פון ײרישקײט ,אין - טעאמעד. קומען םון דארטן אל׳ע מיניט ײדישע אנשיקענישן וױ ״הינטער מויעדןי׳, ״םינף םראנקםורטער״, ״רינגק אין דער קײט״ א. ד. נל. אן אלטעד נלל: מען זונט אויף דער בינע, .װאש עט םעלט אין לעבן. װיל דער א־בעטער - ראמאנטיק, רער םאב־יקאנט - ײשד, דער קריסם - רחמים, דעד םער:-ײד - ראםע-באװאוטטז״ן. םונדעסםװעגן האט דירעקטאר שיםמאן געדא־םט דין םארזיכ- מ־קעד. ער אױ שױן עטלעכע מאל מיאוש ארײנגעםאלן, אן ערםאלג א־ן דער םרעמד איז קק ראיה גיט. קאיזערם ״שון באגין ביז חצדת״ און ״שונד-דאמאןי׳ האבן אין ױיטשלאנר אױסגענוטק, אין װארשע זײנען ױ תהגעםאלן. מאלנארם ױ ״רױטע מיל״ איז אין װ־ן חדשים- לאנג ניט אראם םון אםיש, אין היגן ״טעאטער םאלסק־", האמ זי קיץ אריכת ימים נימ געהאט. 1ו וזר ווויססירונג סון ג*לסו*יסיס .לןינליסעס״ *) ד״ר פיכאל װײכערט צװײ טאל בעת דער םארשטעלונג האב איך דך הארצ־ק צעלאכט. אײנמאל, װק לוים <נײ;: דע לוים) דער ײד, װאס ױיבט דך צװיעץ ענגלישע קלוב-אריםטאקראטן, זאנט: איך בין שטאלץ, װאש איך בין א ײו־• א ע־וײט מאל, װק אן ענגלישע לעדי אױ שטאל׳ן, װאס איר - באגע, עליה-השלום, אױ געװק א ײדיש-קינד. איך בין, גאט זװ דאנקק, געבעגטשט מיט בײדע זאכן. אי איך אדיץ בין, משמעות, א ״ד אי מ״נע בײדע באבעס, א ליכ- טיקער נן-עדז אױף ױ, ױנק געװען ײױשע, און איך בין נימ א ברעקל שמאלץ דעחויף. װי קוסט עסז װײזט אוים, אטראםירט בײ מיר יאט ״נאציאנאלע באװא־סטדץ־. בײ אנדערע איז עס שטארקעו־. מיט א מאג םריער, בײ דער פדעמיערע, איז געןדען א ששיקל סקאנדאל. בײ ױ דערמאנטע טי- ♦) ס?*סזר •*לסקי: ל*י*ליסעס, ייגמ *ין 3 *קסן *ון 7 בילדןר סון דזס*ן גןלסוןרסי, רעוייםןר: ק. ב*ר*װסקי.