Literarishe bleter · 1925-12-18 · 85 (18.12.1925) · p. Seite 315

315 ליטערארישע בלעטער 85 .זא םלן דער װעלט. א*ט רץרט, װ< אן אולאנע־ צו זיי, עד ם־רט גײםן• װען ער ־לעט זץ־ א<<; אל־ף די אי׳טע ב־ת-עללבס םלן גרעי־ נאדע און טאר׳עדא זונט ער אױף די שט״נע־נע ש־׳־טעט אונזער אלטן יחוס - אלא שסאלצע םארגאננענהי־ט מאכט מוט־ד, דעם ״עםטן תר. און אלנלעד לענן... א־ן אונזער לעבן זי־נען ל־א א םך ױםאנאנטן, װעלכע .־ועלן מהן דערם־רן צו איץ הארמאנ־ע. א־ן א־נזער שאםן דינען דא א סך ־ט־־נע ק־יאנגעי א־־נער םון די יגרענסטע קדיאנגען א־ל - ״שלוס איט . )י ל-ש ט י ין ב ו ר ג - נױר דינק א װעלט׳םאלק, אונזער גאנג ה־לכט אם או־םן גאנצן ערד-קוגל. װאו עס טר־םט בלוט אל־ף א הײל־קן רזבח - א־ז דאס אונזער בלוט. אל־ף אלנזער בלוט װעט אל־סװאקסן די בלום םון אונזער צוק־נםמ. האט דעד תלמ־ד א םאטש געטאן מ־ט די םל־גלען און האט זיך אװעקגעלאזט א־ן.דער װײטער װעלט מ־ט ג־עצן אלנטערן א־יעס אל־ס־ צוזוכן אלע אונזערע בלוט״שם־ק םון דער שטו־ב־קער נעשיכטע-און דע־ ליכמיקער םאס ע־ד, .װאם עד תאט אנטדעד,ט, ד,אט זיך ארו־סגע- גליטשט םון אונטער זי־נע םים ער א־ז געװען דער ד־כטער םון דער ערד און א־ם ד,אט ז־ך םארגעלוסט צו װעק רער דיכטער םון ״אלנזער װעלט״. און ער האט דך םא־לוירן א־ן דעס אורגעהײעוץ שטח םון דער צײט און תים. דעס לעבעױקן סענטימענט דאט ער םארזואגדלט אין סענטימענטאלן םאטאס און םליט םון אײן עק רעלמ צום צוױיטן און זלכט אומרױק דעס םוד םון אונזער קױם אל־ף לאנג םא־געסענע חורבות. ער א־ז געװארן א״נער םון ױ דונדערמע אםאלאגעט־קער םון תר ײױשער געשיכטע; דער חוש םא־ דער ״עררי ד.אט א־£ םא־לאזן א־ן דעם חוש םאר אונזער ״װעלט״ האט ער םון ם־צן נ־ט געידשנט. אויף רעם לאנגן װעג םון 25 יא־ האט אשס האנט אװעקגעל־נט נא־ אײן א־יב־קן טײל-שטײן, א װ״סן מ״ל-שט־־ן, װאס צ־־כנט אװי ל־כטיק אם דעם װײטן און ברײטן שטח און מאכט א־ס נא- ענט צו אונועד הארצן. נײ אשן א־ז ניטא ק״ן שנאה. עס האט עמעצער געמוזט או־םהײבן ױ סערל, װאם האבן דך געװאלגערט אין ױ ײױשע שטעטלעך. חףס םאלק האט געזאמלט. דאכ׳ םאלק אלײן א־ז דעד ג־עםטעד קינםטלער, עס האט געשאםן די שסראך, געקלבן און געםע־לט אלײן ניט װיםנױק. אש האט אויםנעעםנט דאס שײנע ב־ך, םון װעלבן ער איז אלײן א נלאט, א בלאט, װאס װעט קײנמאל אלט נ־ט װערן. װי זײט ער זאל ניט אװעקג״ן, ער ,װעט שטענױק ז״ן ריט אלנז, אין אונז. אין זק װאנדעק זוכט עד יענע, װאס צעשײק זיך מ־ט אז־נז, טימ א־ם ױ נויט צעשײדט אונז אלן צעװארםט אלנז אין אלע װינקעלעך א ר י ף א מ נ,. ז י ער האט דעו־ ערשטער געבראכט א־ן זײנע םל־נלען דעם לע- בעױקן סענמימענט צום ײדישן לעננם-שטײגער. דאס םא־דא־טע שטיקל ערד אונטער אונזערע םים האט ױערשם־רט דעם װארעמען חױת םלן ױן אטעם און האט אוימעגרנט. - ם־ן זײן ה״סן װארט האט א־יסגעשםראצט א ײױש בײמעלע, װאס ״דאװנט מנחה״, א ײדיש םײגעלע האט חדכגעםלאטערט אין אונדע־ע נרענעצן. ױן אנטציקטער בליק האט אויםגעװעקט אין אונז דעס לעבעדיקן הוש םאד אונזערע אײגענע ױ אמות - דאס שטעטל אלן ױן סב־בה, ,קזס איז ביז איפ נעװען א נעםט םון נטלנים, יקנהזם, שלעםערס א־ן טזנעיאדניקעם ער האט אויםגעװעקט אין אונז ױ ע־שטע דער- קענטעניש םון אונזער קױם אויף ,גאטס װעלט״. - ױן ד,אנט האט ױ ערשטע אװעקגעלײגט דעם װײסן מ״ל- שטײן, יענעפ װײםן פײל׳שטײן, װאם צײכנט אזוי ליכטיק אם דעס דאנגן װעג, װאס םאבט אזוי נאענט דעם צעעםנטן ב־ײטן שטח א־זם ױר און עםעס הײמישער, באקאנטער ױ ערר א־נטער ױינע פ־ם דער תלסיד אש האט ניט תוםס געװען ױ טיםע סודות םון ־ק רבינם ,תורד- עד האט םארחימשט ארײנגעקוקט אין אונזער :.־*יטער װעלט, חאס םרץ האט אים אנטדעקט - און איז געכאםט גי״ארן• דער רבי האמ געזזאגט: קורצע באמערקונגען נ ח ם ן ם י י ז י ל און באשזטענרק. ער בײט זיך ז״עד אםט און טלישט לײנע םארבן א־ן םארמען. און עס א־ז נישט קק ס־םן בײ איס םון אינעװײניקםטן דלות און םוםמקײט, עס א־ז נ־שט פתס אן או־סערלעכע־ קרײדער או־םטױש. עס א־ז ױ םאדשײדנארט־קײט א־ן םא־שײרנםארב־קײט ם־ן גרדס עשימת, םון שטא־קן א־בערםל־ם, םון ,־אנגלענױקע בוהות און השםעות. אש א־ז שטראמ־ק, עפ זעצט םון א־ס א־מםעט און פאטאס און וױלן און אומרו, א־ן שלײדערט א־ם ם־ן אײן שטח צום צזוײטן, םון אײן לעבנס־שטאף צום אנדעק. און אין דעם ן. ם ת י ר ו ת עם א־ז געװים קק צוםאל נישט, װאס װעגן שלום אשן העדשן '<ל־'־ םיל םארשײדנארטיקע םתימתױקע מײנונגען. אלן נאך םער: באיז גאר קק ודדזש נישט, װאם איעדע־ אײנער האט צו אשן א םארשײדנארטיקע און זיך-טוישנױקע באצ־ונג: אט נאר א םא- יט־װע, א באגייסמעחטע, און באלד - א נעגאטיװע, א צוריקנע־ ד זלטענע. סיאיז געװים דערםא־, חזףס שלום אש אלײן איז םול כ ט םתימת און עד אלק איז אויך װײניק, גאד ,־ױינ־ק א־יעעד״אלטן