Literarishe bleter · 1925-12-18 · 85 (18.12.1925) · p. Seite 314

85 .*א ליטקר^ריעע כלעםער 314 צו אונזערע לעזער און פרײנז־! עס דעינעענסערס זיך דער נײײאר. שאם• אבןנענסן ס#ר די ״ליטערארישע בלעטער״ א 4/ז יאד _ 5 גיל. ן. אץ אויבלאננ _ 1 דןילאר. - אװדא,, אװדא,. אװדא,! - און םון רשע־ם צדיק־ם אױך? - אװדא־. - און הי־נט םאד־אם־זשע מאבט נישט דעד אועעדשטעד, אל אלע זאלן דק צד־ק־ט? - סאדשטיסטו םיר, כדי דער מענטש זאד אלײן משוכד, טאז• נושהדע ד,אט או־םגעצױגן די אקםלען, ער .האט נ־שט םאר- שטאנע;. גאט ד.אט אלעס באשאםן. די גוטע ה־מלען, די זיטע נאכט, די שײנע לבנה און ד־ ם.—נדדעבע שטעדנליכמ. דעד אייגענעד ו.אט האט באשאםן גוטע צענטשן און שלעכםע מענטשן. און די שלעבטע מעגטשן ידיניקט מען אױף יענער װעלט מ־ט בל מ־נ־ יםוד־ם. א־ן דעד גאט א־ז א גוטעד - א זיסער גאט. און דאן זאגט דער דבי.י ױ שלעבטע ניענטשן װעדן געםייניקמ, ז־י באםן זיך אן םאד גאטם שטול. און טלאב־ תבלה יאגן ז־י אװעק, און גאט ז־צט און קוקט. - אױ, װען איך װאלט געװען גאט - טראבט בײ ויך משהלע א־ן .דערט םארשעמט - נאר אײן מ־נום - מער נישט, איך װאלט געמאבם, אז אלע זאלן זײן צדיקים, אז אלע זאלן גוט זײן, א• ארע זאלן פרום דין. איך װאלם גענומען ד גוטםקײט, װאם געםינט זיך אין ה־םי, און צװישי ױ סענטשן צעטײלט. - כא, בא ו װאלט געװק א לעבן. אלע װאלטן געמוזט גוה זיץ. גאר זיך גישט געבײזערט - דער רבי, דער טאטע, - אלע, אפ־לו רער ב־ת>המרדש שמש. װאלט ױ גוטסקייט א־ן ה־םל צו װינציק געװען, דאלט א־ך דאם ב־םל, װאס געםיגט זיך אין םױן הארץ - צוגעלײגט... װאם ער האט באשאםן: ױ זון בשעת ד גײט זיך טובל זײן א־ן דעט טײך אר־־ן, װאם ם־י׳םט או־ף יענעי זײט װאלד, קיד,ט דאך אזױ ליבלעך, אזוי צעדםלעך, אזו־ הא־צלעך: דאכט ז־ך זי ג־יםט, דאכט ז־ך ד ק־שט, גאט א־ז א גוטעד - א שײנע װעלט האט ער באשאםן מים א ש״נער לבנה, .װאט קוקט אדאם מ־ט א־דע מ־לדע, זיפע שטראלן. און ױ שטעק גױסן א־אם פ־ן דער ה־יך און ש־קן א לופט- ק־ש צ־ ד■ ציענטשץ... און דאט װעלדל, ױ ב״מעד מ־ט ױ ב״מלעך ז״גען או־ך גוט אין ז־ס... א־ן דאם בעסטע פ־ן ז״ - א־ז דאם װאסערל, װאם פליפט שט־ל... דארטן, װאו ױ שױם ק־מען זיך טובל ז״ן ב״נאכט. און דאם אלעס האט גאט באשאפן, א־ן ז״ אד״נגעגענן ױ גוטםקייט, ױ ז־םקייט. גאט א־ז א גוטער, גאט א־ז א ז־םע־. פלעגט משהלע ט־אבטן ב״ ז־ך. און םראבטנױק דאם, װערט עד פארקלערט. ער דעדמאנט דך,- װאם דער .־בי האט א־ם געזאגט... ״א־ן ױ רשע־ם םאלן דערנאך צו צ־ט ״כםא עכוד״, וױלן אגבאפן אן ױ קדושה... אבעד שדעקלעבע ״מלאכ־ חבלד,״ םא.־- יאגן ױ פ־ן דא־ט מ־ט ם״ע־דיקע ױטער אין ג־דבום ארי־ן״. ״א־ן דער ג־הנום ב־ענט, םלאקערט, אז טיא־ו א שדעק״. ״און מען טונקט ױ א״ן א־ן םמאלע. און מען װארםט ז״ א־ן ס״ער אד־־ן״• ״אין דעדנאך םאבט סען זײ לעבעד־ק, מען זעצט ױ א־־ף שס־לקעױקע םעח־לעך״. י און דאם אלץ האט ז־ך משהלע םא־געשטעלט װי לעבעױק עד האט־ געזען ױ א־םגליקלעבע מעגטש;, װאם װערן געפ״ג־קט אונטער ױ ש־עקלעבע הענט םון ד־ םלאב־-הבלד,, ער האט גע׳ העדט ױער ק־עבצן.;־ר ד.אט געזען ז״ערע טדערן... - רב־, פא־װאם קומט דאם ױ? — פרעגט משד,לע פא־- װא־נדערט און רחמנותױק - פא־שטײםט נישט, שוטה? ,דײל וײ ז־־נק ־שע־פ... - רב־, װער םאבט ױ םאר רשע־ם? - ז״ ראבן דך אל״ן. דער גוטעד װעג און דער שלעכטער װעג א־ז ב״ דעד מענטשם האנט אל״ן... םשהלע םא־ט־אבט ז־ך. - רבי, און דעד או־בע־שטער קאן מאבן װאם ע־ װיל? דער פאנטעיסט ז. םעגאלאוויטש המזדש. עם טומלט דע־ יױד מיט דץ װאבעד־קײט, ײדישע חתונו־■ אין לזױת, םרורק״ט און ,װאװלױנגעױשקײט... און דערב״ גײט א הױסטלעך לעבן באגל״ט םון ױ ױנע קלויסטער-גלאקן, ױ פא־אפיע־ קלו־סטע־ס סון ױ םױלישע מ־ניאטור׳שטעטלעך. ראם פרעמדע בלײנג• נ־ט אלעמאל םרעמד, דע־ פר״לעכער ״ק־אקא יאקי װעדט געטאצ־- און ״ױשע אויגן קוקן זיך צו, אויעק העק זיך צ.־. ױ זון, װאס פאדג״ט מיט חיטע ם״עק, װארםט םלאםק אץ די ״ױשע אדן א־ן די קריסטלעכע םענסטער, ד־ שו־בן ברענק. , איז ראם נ־ט א חלדם דאם נאנצע לעבן, דאם קוםק און אװעקגק י א ש״נער חלופ בלויז דעם מענטשן אליין איז עס באשעדם אי שיץ אפצולעבן, ם־לן, זק און ליב ד*בן. עס אױ ניטא בײ אים ק״ן דלות, םון קוילעד<עםל בױ שלםה נג־ד צימ זיך דעד זעלבער שטײנל סון לעבן. װען אש װאלם געמאלט ״סישקע דעם קרוסען״, װאלט פישקע אזוי ם־ל קללות םון ױן םויל נ־מ אדױסנעב־אבט און מגחם מענדל פון יעהוםיץ װאלט :יט גע- װק אזא צעטדאגענעד... קבצנ־ת, אמתו - אבעד דאם לענן אלק, דאם באזוניקטע לעבן א־ז ױיכער פאר אלע נגידיפ אש א־ז דעד בא- זינגעד פון לעבן, דעד ט־ױער האט בײ אים אויך א שמײכל. עד א־ז געק־םק פין א לאנד א־ן װעלבער מיד לעבן העבער א:ט הונדעדט ־א־, א־ן א לאגד, ,ױאם האט א בדײטן טײך. בײ ױ בדעגעס סון ט״ך ה״בן זיך ט־פע לאנקעם, נאך ד־ לאנקעס ז״נען פוגאנדערגעװארםן ײױשע ־שױביפ עס טדאגט זיך א ניגון פ־ן ב־ת-