Literarishe bleter · 1925-12-11 · 84 (11.12.1925) · p. Seite 303

303 ליטערארישע בלעטער 84 .זא ער האצ אנגעעישעל׳ט ױינע אויגן או־ף דער ב־ענעדיהער גע־״דע, א שאקל געמאן מיטן קאט אדן א משמאקע געטאן טימ די לי6ן: - אי, אי, אי... און װען בעניע איז געק־מען זנוריק אהייס, האנן זיך שוין אויםן הויף געלאשן די לאםטערנדלעך, א־ן עמ האמ גענומען שאדיען אויף פאג. די געסט זײנק זיך צעגאנלען, הי קל׳עזרעד האנן אנגע- שפאדט די קעם אויף די הענמלעך סון זײערע קאנמ־איאטן און דנאבן געדרעסליט. איץ דטרד, נא־ ד,אט ניט געטראבט װעגן שלאס;. מיט נײדע הענט האט זי געשטוםמ איר דערשדאקענעמ מאן צו דעד טיר םון זײער חוםד,-צימער און געקוקט א־יף אים חיהש, װי א קאץ, בשעת זי מ־וװט קיים-קוים מיט די צײן דאס מייזל, װאט זי האלט אין איר טױל. סון רוסיש נ. מ. אבער בעניע ר.אט םארבאטן ױ געטט צו גײן קוקן אויף דער שדפד״ אװעק איז נאר ער מיט זײנע צװײ תברים. דער ״אימשאםמאק״ האט געסליאקעחמ כרבעי, םון אל׳ע םיר זײטן. ױ ,גאדאדאװאיעך דנאבן נעפױיםלט מיטן אונטערשטן חלק, ארומגעלאםן איבער ױ םאהרדיכעחטע טרעפ און געװארםן הרך ױ םענשטער קאסטנש. אין דער נהלה זײנק דך צעל׳אםן ױ ארעםטירטע. ױ םײערל׳עשעדם דינק נעװען גױיט אפטאן מעשים, אבער עם האט דך םליוצים אדדישגעװיזן, אז אין דעם נאענטםטן ק־אן איז ניטא קײן װאפער. דעד ״פריםטאװ״ - אמ דעד בעזעם, װאם קערט ױץ, איז געשמאנען אויף יענער זײט גאם און האט געניטן ױ װאנםעם, װאם דינען אים געקיאנן אין מויל אױין. דעד נײער בקעם איז געששאנען אן ארבעט. בעניע איז סא־בײנעכאנגק דעם ״ם־יםטאװ״ א־ן ד,אמ צו- געליײגט דעם ם־נגער צום דאשעק, מעשד,-זעלנעד. - א גוטן גקונט אין אײך ,.װאשע בליאנאראדיע״, - האט ער געזאגט מ־ט גרױס םיטגעםיל׳. - װאם װעט איר זאנן אויף דעם אומגל׳יקן־ עם איז דאך א קאשטאר... א פראגע, װאם עס לוינט׳װעגן איר א שמועם טאן ראמן-םאראיץ ױ גחרשע שםחה מיט ױ ״משוםױם חם־די א־מות- ״העודם״ םון ױ ״װיאדאמאשצי ל׳יטעראצקיע״ םל׳אנימםקי, טוכים עט קארם., װאם מק א־דנט אזש אי־ן םאר ױ אװנטן אץ מען רעציטירט ז״ע,״ע װערק? - בײ א־נז א־ו נאך גענונ מ־יש אין זנרון ױ ״סדול׳יקעס״, ױ ״םטראשנ־ זשיר״, ױ ״ײױשע םרויק-הענדל׳עד״ םון ױ ״װיאדא- :■אשצי-דיטעו־אצקיע״״ א־ן סון ױ אויבגדערמאנטע מחברים. װער געדענקט דען נימ, וױ ױ זעל׳בע פארעװינען ד,אבן גע- שױנן, ,גױד ד.אבן דעם זשא,־גאן ניט אנערקענמ און װעל׳ן וױיטער ניט אנערקענען״? - און ראם איז ניט ױ לדנונג םון דעד פויל׳ישער ל׳יטעראטור. רא־עם אס מיט א ק־רצעד צײט צוױק, האט ױימאנט אין א גק■ שמ־עך מימ א זשזרנאל׳יםט ערקל׳ערט, אז ם׳איז זײער װינםשנםרערט, אז ר ײױשע ל׳יטעראטוד ואל׳ װאם מער איבערזעצט װע,ץ א־ן םויל׳יש. ױ דעלנע מײנונג ד.אבן אויך ארויםגעזאנט אגדערע בא־יםטע םו־ל׳ישע שריםטשטעלער• ״ניט אנערקענק דעם זשארגאן״ וױלן נא־ ױ האלבע און גאנצע רשוםױם םון ױ ״זיאהאמאשצי ליטעראצקיע״, אוים מורא םאץ ײױשן זכר. םון װאנק-ושע נעסט ױך ראם צו אונו ״נוטר-ונוקמױקע״ דער ״קריסטלעבער״ םױנצים םון אונטערשטעלן א נאק? - <םון קו׳ק װאו דען דארף נים בלע״ז>. איך וױים דעם ענטםע.״: - ״קינםמ און סאליטיק ױנק צר״ באזונדערע זאבן״. - ״סל^נימסקי אין טובים עט קאמם. קאנען דץ אנטיסעמימן און גרויםע ױכטער... אםשר גא־: ״אלטאי דאםטא־ערכקי?״ ניט אמת? - - - איז ערשםנם, אױ עםעם אנדערש, װען אײנער איז זיך םריװאט אן אנטישעמיט <ראם א־ז יעדנט רעכט> אין עםעכ אנדע,־ש א־ז, רען מק ניםמ שמוץ אױף ײדן, און מק ״װיל ניט אנעשןענק״.- דער גלײבער שבל אץ םענטשלעכע װע־דע זאגט, אז ווען יענער וױל ױך נ־ט קענק, לאד אים ניט איץ צו זיך (און םאבן אן אװנט, הײפט א*ינלאק>. צוױ׳טנם, אין האט איז דער קק־-זײנק ױ רערמאנטע םאר- שוינק ניט מער װי םקקע נאבםאבער פון די רוטישע ל׳נקע פאעטן. ױ אלע ******טעאדן װעגן ״נאסשטװע״ און ענלעכע חבמות דינק מ^דערנער מה־יםיח אן אמת מוז מק זאגן װעגן זיך אל׳ץ. דער אלטעי מה-יםיתנ־ק לינט אונז נאך טיף אין ױ בײנעד. דער איבערטױבענןר דרך- . ארץ צזם גוי אלם אזעלכן ליגט אינז א־ן בלוט. - גענוג, אז דער מינדסטער נו־ דאל א־ױםזאנן דעם קלענםטן קאמפױמענט אויף אונזעד חשבון, מ׳זאל קריכן םון דעד הויט. רער מה-יםית איז אװי ששא־ק, אז ניט נאד מק דנגם אים םארן אמתן םריץ, נא־ אםילו םאד א געםאבטן פריץ, א טשוטד. - בי ױ נױלם קומט די, ױ משומױם, אן םיט גױנע װערעם, ביז מען נעמט ױ >?דײן צװישן חנרד״ בײ אונז װערן זײ גלײך .גוילם* - און מאםעד זאגש אזא םין ״טשוטד חכיױ־אנמות-הקלס״ א גוט װארט װענן אונז, װעדט םען םשזגע םון םרײד. - פאואן א שפמעד, א נםש לעאנ בעלמאנט, א צ׳יטונגס- פעליעטאניסט, װאס איז אויםן װארשעװער ברוק גוט באקאנמ. אין םארלײף םון ױ לעצטע צען יאר, האט שוין דער פארשדין געױטן אױף םארשײדענע פאליטישע םעדדלעך. לינק אץ רעאקציאנע־, ױיטש׳ מעױש אץ םויליש, ײהאפאביש און ײדא-םיליש. װאו דעד װינמ נלזזט, אץ װאו דעד טייסטער קלינגם מיט מטנעות. עדשש ניט לאנג איז דער םא־שדן א־וים מיט א נארישן עם-ד,א־צישן םאמםלעט קעגן דער ײדישעד ליטע,־אטור, װאם קק שום ערלעכער אנטי- בעמיט וחףלט דך עס ניט ערלויבט. - י״ נאר אט ד,אט דער םארשוין דערםילט, אז צולינן שטײגער״ ם־אצעם קאן מק םיט א רעםעראט םאנן געשעםמ נדט ײדן. <נא- טי,־לעך ד,אט דעד םארשו־ן ניט געהאש דעם טוט אר־יכצו־טרעםן קעגן שט״נער-םראצעס אםן. עד ד,אט נלו־יז דין רעםעראט אננע- תםן ״בײליםואױ, דדײםום-אדי און אנדעדע יאדן״ - װעגן רוס־עץ בײליס אץ םראנצויזישן דדײםום בײ ױ נעמק, אבער דער םוילישער שטײנער אונטער א םאםקע ״יאױ״). און שרן קױכן ױ ״נאש-םשעגלאנדיכטן״ םון דעד הוינב טען שיט מימ שנחים אױף בעלםאנטן װי א ציג... עס גײק קארעםםאנ- דענק װעגן אים אװש םון לאדז, און םון דעילע דאקטױױם נע- שריבן... גײלא, אױ .,אונועד״ נאש׳-םשענלאנד קאן םען נאך מזיחל ױן- דאס עםעלע םאלט ניט װײט םון נײמעלע. נאר װ**ם איז ראם טימ אםןןל געװןןרן אין װא־שעװער ליטע-