Literarishe bleter · 1925-12-11 · 84 (11.12.1925) · p. Seite 302

84 .זא 0 ליטערארישע בלעטער 302 88 ודדו^דד**ר* ^ודדר^י&^ורירידדי* 88 ד<ר אױספארקױף 88 88 88 פון די בעםטע יידישע ביכער 1 ו + איז פארלענגערט ביזן 15-טץ דעצעמבער + 88 88 װער עס װיל באשסעלן ביכער — דער זאל גלײך עם טאן. נישט אפלײגן אויפן לעצסן םןןג 88 ת ת ס 88 7 ואקו1סזײסא ,3^823ז8^\ ,<י31*ו1ח€€א 11 36 סח8,1-652^528ז8^\ ,8מ})1ס106 .8 •1)^ 88 00 ס*ר נעלס: 3791 0 .>| .ױ || סאר נעלם: 9885 .0 צ״טן דרשה<עשאנק האמ מען שוין געהאלטן במעש ״יש סוף. די שמשים זיינען שוין הייזעדיק געװזזרן, און דער קאנפחזבאש האט בשום־׳אופן ניט געקענט דודכקומען מיט דער םידל. אויםן ודיף האט םלוצים אנגעהױגן שמעקן מיפ א לײנשן ריח םון סמאלענעפ. - בעניע, - האט געזאגט קרים דער םאטער, אן אל/צער בעל-עגלה, װאם האט צווישן ױ בעל־עגלות געשעמט םא- א ג־אנן נסש, - בעניע, דו זזייסש, װאם טיר דאנט זיך? מיר דאנמ דך״ אז עם ברענט ביי אונז אין קוימען... - טאטע-לעגן, - ד,אט דער קיניג נעענטםערט ױן שינוק פאטער, - טרינק און םארבייט געזוגטערדרט, אזן זאל אייך ניט לינן אין קאם אזעלכע מיני נארישקייטן... און קױם דעד םאטער האט געםאליגט דין זון. ער האט םאר- ביפן און א־יעעטרונקען. אבעד דער װאלד)גדל חיך איז געװארן אלץ בייפנױקער. ערגעץ־װאו ױנק שוין ױ ברענן םון היסל גע- װארן ראז. אין באלז־ האט שוין א שאם געטאן אין דער הויך א םלאם, א שמאלער, װי א שװערד. די געטט ױנק אויםגעשטאנען םון זייעדע ערטער, נענומען שמעקן ױ לוםט, און ױ װייבעד ױערע האבן זיך צעקזיטשעט. דאמאלמט האין זיך ױ ״נאלראטשיקעס״ איבעדגעקיקט. איין בעניע נאר האט נא־נ-שט ניט באמע,-קט און האט ױך שטאדק נענומק צום הארצן. - מען םארשטערט מיר ױ שםחה, — האט ער געשױען אויטעד זיך, - טײערע, איך בעט אײך, טױנקט און סארבייםט... אבער דא האט דך אויםן הויף באװיזן דער זעלבער בחור, װאפ איז געװען איע אנהײב אװנט. י - בעניע, ד.אט ער געזאגט, - איך האב אײך צו זאגן א סאר װעדטער... - נו, זאג - הן*ט געענטםערט דער קינ־ג, - ח האםט שטענױק גױיט בײ דך א סאר װעדםער... - קיניג, - ד,אט זיך איגעתםן דער אומבאקאנטער בחור אין בשעת-מעשה נעקײכט פון געלעכטער, - עם איז םשום קא- ריש, דער ״איטשאפטאקי ברענט, װי א ליכט... ױ געװעלבערניקעס האבן זיך דערשהאקן צום טויט. ױ ״נא- ״אטשיקעם״ האבן געשםדיכלט. ױ זעכציק יא־יקע םאנקע, ױ קאפ םון די באנױטן, אין דער םא-שטאט, האט א־ײנגעלײגט צװײ םינ- גער אין מויל און אחיסגעלאזט אזא גױלצעױקן ם״־ף, אז ױ שכנים א־רע בײם טיש ד,אבן זיך א װאקל געטאן. - ראניע, איר זענט ניט אויף דער ארבעט, - ד,אט בעניע א־ד געראכט א באמע,-קונג, - קאלטבלוטיקער, מאניע... דער ױנגער בחור, װאם האט געבראכט ױ מערקװערדיקע יד־עה, האט זיך נאך אלץ ניט געקאנט אײנהאלטן םון לאכן. עד האט געקײכט םון געלעכטער, װי א שילעױן. - ױ ױנק ארוים םון ״אוטשאםםאק״ א מאן םעדציק, - האט ער דערציילט און בשעת-מעשה געמאכט מיט ױ קינבאקן, - און האבן דך געלאזט אויף אן ״אבלאװע״, ױ זײנען חדכגעגאנגק נאר א טריט םופצן, און דער םײעד האט דך שוץ אנגעכאםמ... לוינע דך חדך, גיט א קיק, אוינ איר װימי״. ע־ד נערט זיך איבער םון א־ץ עק א־רן ביזן צזױ־טן, האט אין יענער שטערנױקער, אין יענער בלויער נאכט, געטאן זיץ צע־שטעדנ־יקע־, באצויבערנױקע ארבעט. דער אויפלענד־שער װיץ ר,אט צעװארערט ױ געדעױם, אנגעפילט ױ םים מ־ט א זיםעד שװאבקײט, םאר־ ש״בירט ױ טװצת און אתיםגע-ופן א ג־עבם, װאם האט געה־לכט װי דער חף פון א מ־ליטערישן טה־טײטער. ױ שװארצע ב-אהעענ־ש ״פלוטארך״, װאפ איז אײע־נעכטץ אנגעל,ורען סון ב-א־ט-םא־ד, האט אחיסגעטראגן אויםן ב-עג בײכיקע םלעשער ריט יאמא־עי ראם, פעטע ראדערע, מיגארן םון םירםאגט מא־גאן און מאראנצן םון יחשלירער געגנט. אט װאפ עם װארםט ארו־ם א־יפן כרעג דע־ שװיריקער צוםלוס פון אדעפעד ים, - אט װאפ עפ באקורען אדאל ױ אדעפער א־ערעלייט אויף א ײױשער חתונד״ א־יף רער חתונה םון דבורה קײם האבן ױ ײדישע קבצניפ באק־רען דעם יאמאיע־ ראם, האבן ױ זיך אנגעזשלאקעט, װי טױיםע חזיױם, און האבן אנגעהדבן הילביק צו קלאםן מיט ױערע קוליעפ. אײכבוים האט צעשםיליעט ױן װעסטל, ריט םארשרארטע אויגעלעך האט ער בא־ קוקט ױ שטודעםױקע םאחאםלונג אין האט צוםױק נעשלוקערצט. ־י קלעזמער האבן געשםילט א ״טוש״. עס איז געװען, װי אויף א רושטיתנג םון םל־טעד. א טוש - גא־נישט אבי א מוש. ױ ״נאליאששיקעפ״ זײנען געזעסן אין עננע ױיען, לכתחילה האבן ױ זיך שטארק נעשעמש פא־ ױ םרעמדע געסש, אבעי שםעשער האבן זײ דך צעליאוט. ליאװע-קאצאם האט צעבראבן או־םן קאם פון זײן געליבטער א פלעשל בראנב-ן, מאנ־ע־איטילע־יסט האט א־יסגעשאסן א־ן וער לוםטן. אבער ױ התםעלות איז נעװאץ אין- לשער, װגץ ױ געסט האבן, לוימן אלמן מנהג, גענוםען געבן דדשה- געשאנק. ױ שול״שםשיס זײנק את־פגעשפרונגען אויף ױ מישן אין אונטער ױ קלאנגען םון א צ־מערדיקן טוש האבן ױ א־יפגעװננען די צאל םון ױ געשענקטע תבל ארער זיליערנע ילעםל. א־ן דא האבן דעס קיניגס מ־ײנ־ דעדװױן, װאס הײםט איידל בלוט, און ־ואס עס ױנק װע,־ט ױ לעבעדיקע ױטע־ ם־ן ראלדאװאנקע ־*). מימ גא־ א געדר־יענער, אײסע־געװײנלעבער האנט-באװעג־נג האבן ױ געװארםן א־יף ױ זילבערנע טאצן גילדערנע מטבעות, ר־נגען אין שנ־רלעך קרעלן- ױ אױםטאק־אק םון מארדאלאנקע ױנען געװעל אנגעטא; אין שטייםע טונקל־ת־מע װעסטלען, א־ן געלע רעקלעך און א־יף ױערע םלײשיקע םיס ד,אט געד,אלטן אין םלאצן א הימל־בלויער לעדער. ױ האבן ױך אויבגענל״כפ, ױ באנױטן, אין זײעד גאנצער גחים, ז״ האבן אחיסגעשטעלט ױ בײכער, צ־נעםלעבקעט די קלעזמעד, געשױען ״ביטער״ און נעװא־פן דער בלה בלומען. א־ן וי, די םערציק־ יאריקע דבורה, בעניע קױמס, דעס קיניגס שװעסטער, א שרעקלעך פארענדערטע פון ־ער קרענק מיט א צעװאקסענעפ קראם און א־ױם־ געק־אבענע אויגן, אױ געזעסן אויף א גאנצן בארג קישנס לעבן דעם דאײנקן, דע־שלאנענעב צ־ס טו־ט ײנגל, װאס א־ז געקויםט געװאדן אױף א״בבו־סס געלט. *) ןדעכער םןרסםןס, > םי[ ״*ונסערװעלס״.