Literarishe bleter · 1925-12-11 · 84 (11.12.1925) · p. Seite 301

301 ליטעריארישע בלעטער 64 .יוא - אוינ נ״ ריר װעט ניט ז״ן דףן געלט - װעלן יײ א״ך ניט זיץ קײן נהגװת, מאטיע אייייו־ש. עש א־ז צװ״ נ׳אל צװײ. - קום אױין אין עוטוי, נענ־ע. אין ששונ זײנען זײ געקומען ־צו א דגנ:. רי געקוילעטע נדיכות ז״נק צעטיילט געװארן אױף העלםט, אייננויםען איז פז>י׳ זינערש געװארן, אז קײן ׳נװם געםאר דראט א־ם ניט, א־ן אין דעש א־ז אים ארוישגעגענן געװזץ־ן א צײגעניש מיש א שמעמפל. איער דער נם איז געשען שפעטער. נשעתן ״נאליאטי', אין יענער שדעקלעבער נאנם, װען די גע- ק־ילעטע בהמדת האין געמעקעט און די קעלנלעך ד,אין זיך געגליטשט אין דער מוטערם נלוט, װען ױ שטורקאצן האין געטאנצט, װי שװארצע נתולות, און ױ װײנער, ױ םילניקערנש דיאנן זיך גע׳ װארםן און געקװיטשעמ אונטעד ר אנגעשטעלטע פרינדלענע רע׳ װאלװעךן - א־ן יענער שרעקלענער נאנט, א־ז אויםן הו־ף ארדים׳ געדאםן א־ן אן אױםגעשנימענער תעמד דעם אלטן אײננוימם טאנ׳ טער - ציליע. און ק־ניגם ז־ג איז געװאיין זײן מםלה. אין צ־וײ טעג א־ום ד.אט יעניע םלוצים א־מגעקערט א״בנוימען ױ צוגענומענע געלט, און שםעטעד איז ער געקומען צו אים א־־ם־ דערנאבם מיט א נאזוך. ער א־ז געװק אנכעטאן א־ן אן א־אנזש׳ םאדניקן קאםט־ום, און םון א־נטעי זײן א־נל האט געפינקלט א בריליאנטענער נראםלעט. ער איז א־ק אין צ־מער, זיך נאגר־םט און גענעטן גײ אײננו־מען זײן טאנטער םאר א װײב. אײננ־־ם האט שר ױ אםאםלעקםיע ניט נאקומען, אנער ער איז באלד געקומען צו זיך. דער אלטער האט נאך געהאט א־ן ז־ך לענן אי־ף א יאר צדאנציק - הערט דך אײן, אײננו־ם, - האט אים געזאגט־דער קי׳ ניג, - װען איר װעט שטארנן, װעל איך א״ך מקנר זײן אויםן עדשטן ײרשן הײליקן ארט, נײם םאפע טףעד. א־ך װעל א״ך, אײנבוים שטעלן א מצנה םון ראזן מאדמאר. א־ך װעל א״ך מאנן םאר א גנאי א־ן נראדער שול. און .װעל אװעקװארפן מײן םאך, אײנבוים, און מיר װעלן מאנן שותשות מיט א״ך א־ן אײער גע׳ שעסט. מ־ר ,װעלן האנן צװײ דענדערט נהמות, אײננו־ם. איך װעל אװעקד״־גענען אלע םילניקערס, ח־ץ אײך. קײן גנב װעט נ־ט דודנ׳ גײן ר גאם, װאו איר װא־־נט. א־ך װעל אײך או־םנו־ק א״דאטשע״*) אױף דער זענצנםער םטאציע... און נאטראנט זיך, אײננו־ם, א־ר זענט דאך אויך ניט געװען קײן רנ אין דעד ױגנט. װער האט גע׳ םעלשט ר צװאה, לאםיר װעגן דעם הויך ניט רײדן?... און פאר אן אײדעם ,װעט א־ר האנן דעם ק־ניג און נ־ט קײן שלימזלנ־ק, דעם קיניג, אײננױם... און ער האט זײנם או־םגעםירט, װײל ער א־ז געװען לײדנשאפט׳ לעך, און ױ לײדנשאםט הערשט א־נער אלע ,װעלט;. די ױנגע םאד ד,אט םארב־אנט דױי חדש־ם אין ד<ר פעטעד נענאראנ־ע, צװישן װײנטרו־נן, זאטן עםן און ל־נע׳שװים. שפעטע־ ד,אט ז־ך בעניע אומגעקערט אהײם, כױ חתונה צו מאנן זײן פע־צ־קיאריקע שװעסטעו־ דנורד־,, ,װאם האט געליטן אויף דעד באזעדאװער קדענק. און איצט, װען מ־ר האנן שוין דערצײלט ױ געשינטע פון סענדע־ אײנטים, קאנק מיר זיך צוריקקעדן צו דער חתונד- פ־ן דנורה קרים, רעם קיניגם שדועםטער. אויף דער חתונה האט מען דערלאנגט צום ט־ש א־נדיקענ, געג־אטענע הינער, גענז, געםילטע פיש און םיש׳־ו־ך, אין װעל- נעד עם האנן, װי םע־לםוטער, געגלאנצט צ־ט־ין-אזעדעם. אי׳ בער די טױטע געגזענע קעםלק־ האנן זיך געשאקלט בלומען, וױ םרענטיקע םעדעק םון א קאטאפאלקע. אבער גענדאטענע הינע־ װארםט דען אוזים ארםן נרעג דער שו־מ־קער צ־םלום פון אדע׳ פער ים? דאם םײנםטע םון או־נזער קאנטראבאנדע, אלץ, מיט װאם ױ איז ניטא קק קיניג. הײנט מאכט קױם חתונה זײן שװעםטער, און זײ אלע װעלן ױן דארט, הײנט דארף מען מאכן אן ״אנלאװקי... - וױיטעך. - ... האבן ױ ״שםיקן״ אנגעהוינן צו שרעקן זיך. זײ האנן געזאנט: אויב מיר װעלן מאכן ױ ״אנלאװע״ הײנט, נשעת נײ א־ם איז א שפחה, װעט בעניע שטאדק א־ן כעם װעק און עס װעט קאםטן א סך בלוט. האט דעד ״פױםטאװ״ געזאגט: מיץ בנוד א־ז מיר טײע־ער... - נו, גײ, - האט געענטםערט דער ק־ניג. - װאם זאל איך זאגן יײ־ מומע חנה מב־ח דער ״אבלאװע״? - זאג: נעגיע וױיםט םנוח דער ״אנלאװע״. און ער אױ אװעק, דער בחור. נאלד נאך א־ם ױנען נאנ׳ געגאנגען א םאן דדײ םון בענ־עם םרײנד. ױ ד-אבן געואגט, או זײ ,װעלן קומען צוױק א־ן א */< שעה ארוב און ױ ױנען טא־ קע געקומען צוױק א־ן א */* שעה אתס. און דאם איז אלין. צום ט־ש האנן זיך ױ געסט נעזעצט ניט נאך ױעד עלטער נאך: א נאױשער עלטער איז םונקט אזױ נענעבדיק, װ־ א שרעקעװ׳ ױקע ױגנט. און ניט לויט זײער עשירות: דער א־נטערשלאק *־ן א שװעק טײםטער װערט געםאבט םון טרעק. נײם טיש ױנק םון אויננאן געזעסן דער חתן מיט דער נלד,. עם א־ז זײער םאג. לענן זײ א־ז געזעםן םענדעד אײננו־ם, דעם קיניגם שװער. דאם איז ױן רעבט. םענדער אײכבוימם נעש־כטע א־ז כדאי צו וױםן, זי איז גארניט קק םשוטע. װי אזוי אױ בעניע קרים, דער ״נאליאטשיק״ •> אוןי דער קיניג םון די ״נאליאטשיקעם״, געװא־ן אײכבוימס אײדעם? װי אזוי איז ער נעװארן אן אײדעם בײ א מענטשן, װאס םארםאגט זעכציק מעלקעױקע קי אן א״נער? ױ גאנצע זאך נעטט דך טאקע םון א ״נאליאט״. ערשט מיט א יאר צוריק האט בעניע אנגעשדינן אײכ׳ כױמען א נױװ: ״ראםיע אײכבו־ם, - האט ער געשריבן, - לײגט אנידער, א־ך בעט אײך, מאדגן אינרערםרי אונטערן טויער אײף סאפיעװער גאס ײ - צװאנציק טויזנט חנל. אוינ איר װעט עט דט מאן, ,װאדט או־ף אײך אזוינס, װאס איז ניט געד,ע,־ט געװען, א־ן גאנץ ארעס װעט האנן װעגן אײך צו ױידן. סיט אבטונג, בעניע קינ'יג״._ דױי ברױו, אײנער קלארער םון דעם אנדערן, זײנק געבליבן אן א תשובה. דאמאלםט ד,אט.בעניע אנגענומק מיטלען. זײ ױנען געקומען נײנאכמ - ס מאן מיט לאנגע שטעקנם א־ן ױ הענט. די שטעקנם ױנק געװען אגגעװיקלט מיט שטרוי, א״נגעטונקטע א־ן םעך. נײן םלאקעדדיקע שטערן האבן זיך אנגעצונק אויף אײכ׳ נוימס םי׳הויף. נעניע ד,אט אראםגעהאקט ױ שלעםער םונם שטאל און גענומען ארויסםיק אק בהמה נאך תר אנדערעד. ױ האט אפגעװארט א ױנג מיט א םעסער. םיט אײן קלאש האט ער אי־ נע־געקע־ט ױ נהמה און ארײנגעשטאנן דעם םעשער אץ איר בהמ־שז הארץ. אויף דער ע,־ד, װאס אױ געװען באגאסן מיפ נלוט, האנן ז־ך, װי םתרױקע ררזן, צעבליט ױ שטורקאצן, און סיהאט ז־ך צעה־לבט א שיסע,־ײ. סיטן שיסעױי האט בעניע אםגעטױנן ױ אד׳ נעטארינם, װאש ױנען ז־ך צונוינצעלאםן צום שטאל. נאך א־ס האנן או־יך ױ אינעדיקע ״נאליאטשיקעס״ אנגעהוינן שישן אין דעד לוםטן, װײל װק סק ש״סט נ־ם אין תר לוםטן, קאן טען נאך ד,רגענען א מענטשן. אץ אש־ - װק ױ ועקסטע בהטה אױ מ־ט א גשיסה׳מעקק א םאל געטאן צום קיניגם םים, - .:;־. :<״ :ן הויף;:דוישגעלאםן אין אײנײ אטקעם אײבגבוים און געםרעגט: - װאם װעט םץ דעם דץ, בעגיע? •) *ננולער, נזנרים. •*} זוםער׳וזױינונג.