Literarishe bleter · 1925-12-04 · 83 (4.12.1925) · p. Seite 282

83 .זא ליםערארישע בלעטער 282 נישט רףן אויםםארקויף פון םארלעגענע ביכלעך, נאר א פולער קאטאראג—אן אוצר םון ידישן שאפן/ גיבן מיר איצט דעם יידישן לעןער אין דער נײער אקציפ פון ביליגן ײדישן בוך! רוטער. םיט דעד הילף םון איר שטארק-אנםװיקלטן מוטערינעפיל ד.אט אונדטעט אויף א גלענצנק אוםן םארגעשטעלט די קינדער- םשינאלאגיע און וױיניק-װער פון די שדײבער האט דערגרײכט דא אװי נאענט צום אמה, װי אוגדטעס. דאם בעםטע װערק םון זיגריד אונרםעטם איז איר גרויש בוך םון ם־טלאלטער ״קיײםטין לאװראנםדאםער״. עם איז ניט בלויז א ה־סטאדיש װערק, וױיל די תקוםה א־ן װעלכער עם קומען םאד די געשעענישן, ד. ה. דער אנהײב םון עוצ י״ה, צייכנט זיך טיט גארנישט אויס אין דער נעש־כטע םון נארװעג־ע. נאך דעם װי אונדםעט האט אין א גושך םון א צענדליק יאר געםא־שט און באשריבן די זיטן א־ן קעגנזײטיקע באצץנגען םון מאדערנע מאן און םרזי אין אירע רא- םאנען און נאװעלן פון דער נײער צײט, א־ז זי צוגעטראטן צום םיטדאלטעד. דא ד,אט זיך זיגריד איגרסעט דערםילט א סך פרײער, א־ן אהוץ דעם האט זי געד.אט א מעגלענקײט אםצוגעבן דער רע׳ ליגיע א גרעסעק א־ט. זיגריד אונדםעט, װאם איז איבע־געגאנגען צום קאטאליציזם, האט געשאםן א מע־קװערדיקן א־דעאליסטן׳װערק, װאם װעט םאדנעמען א גו־ױםן א־ט אין דער ליטעראטוד םון צצ יא־הונדערט. ם׳א־ז ניטא קק מער שענער, רירנד געשםאלט אין דער םאדערנער אי־,־אפע:שער ליטעראגװר, װי וײ םשעקאװע םיגזד םון דער םרוי: ק־־םטין לאװראנםראטע־. א נ ג א ר ש ב י י ן עד האט געםרוװט אויםמעםטן די װײטקײט װאם ל־גט צװישן אים אין איר. צװישן אים און א װײםער ק־יםטן איז ניט אזוי װײט, נאר א װאנט א קאלטע, א שװערע צעטײלט. ת װאנמ תקמ דך. אמאל נענטער צו אים. אםאל נענטער צו איר. א װאנט ניט אװעקצונעמען. אנער צװישן אים אין קאםיר׳מ־ידל - נ־טא קײן װאנט, נאד א וױיטק״ט א בײנאכט־קע, א לענע־יקע, װאו א םך לעבנם נליגדע םויזען אום און ציען אים צו דך; ציען אים בײ די הא־ םון קאמ ער האט א־ד נאםק םא־ זיך אםאל איבערגע׳ חזרט אין דער הויך: איניאגגא, א־ניאנגא-םון דער נאכטיקײט שװימם א־וים א שװא,־צע זו־ן. אלץ װערט נאענם. בלוטיק א־ן נאענט. דאס הארץ פון רײנעם ג־עצנדיגער ברעגט מיט םארנאכמיקן פײער. גאר צ־ם פײער זיך דערגענטעק. גאר דעוגעגטעק. טדט פון לײב, םון לעמםערט, םון עלעםאנט האט ער דדרך דעד נאכט געהערט, א־ן דמיון איז יעדערער דורך מיט זק טראט און נענטער גענראכט צו אים אירע טריט. אידע נא־װעםע טדט דנק גע־ בלינן בײ אים א־ן שטונ. אין דעד שעה װאם ד האט עםעם געטאן נײ אים א־ן שטונ. א־צטער קומט זי או־םקלײבן אירע א־גענע טדט. זי אלײן קוטט ער הערט איצטער אי,־ע טדט. זי װכט ד ארום < אים. זוםט ד ב״ א־ם. ד האט געװאוםט וױ ד נאכט אתיםצוטרײבן און מ־ט א־ר שװארצן םייער צעגליען זײן אטעט - א־נדערםרי ד,אמ ער געשםירט א אדערל צוקם זיך אויף זק םפעצ־עלע אויםמעחקזאטקײט ע־לאנק אין .קדסטין לאװ,־א:ס־אטער־. אויך אין א־ם געם־נען מיד ד זעלנע שטריכן םון שװאכקײט ם־ט א צוגאנ םון א־םפאראנטודא־טלעכע־ נאןװיטעט. קאן זק, אז ת מתנדן האט תרך רעם געדאלט נאך טער אונטע־שטרײכן ד תזיקע קראפט םון קר־םט־נם נשםד.. קריסטין באציט זיך צו ערלאנק, ניט :או־ װי א נעל־נטע. זי םילט צו אים א גתיםע מומעד׳לינע. ער אױ איר געליבטער, אנער אויך, און דער עיק־, א וד־יזן, װאם גײטיקט דך אין איד שטא־קעד האנט, כד ניט אומצופאלן א־ן דעם טאג׳ טעגלעכן לע־בנם׳קאמף. נײ דער דט פ־ן דעם שװאכן מאן, װ״זט דך ק־יםט־ן לאװ־אנםראטער מיט א זיגעדשן שמײנל אויף ד ליפ;. םעםפ א־ן איר גלוינן, שטארק א־ן איר א״נזאמקײט און פאד־ לאזנקײט, אנגעװ־זן אויף זיך אלײן אין אלע שװערע מאםענטן םץ א־ר לעבן, גײט זי ארוים א געלײמערטע, ט־אגט אוים דעם אײגענעם גלד־בן און פול מ־ט א־נערלעכן נוח װערט ד אן א שיע־ד טאלע־ ראנט צו אלע זינד פון די ארומיקע. קריםטין לאזראנםדאטער םאר־ קערפערט מיט זיך א גתיםע גײםט־שײנקײט, א םולע הארםאנ־ע םין צאםלדקן גלויבן און ק־עםטיקן געזונטן קערםער. אונדםעט האט ניט קק םטיל. א נארװעגישער ק־יטיקער דאט אי־ף איר געזאגט, אז זי לאנט זיך אוים םון יעדער טטיל. און דאך שרײנט ד אײגנא־טיק. טערכטנט״ל־ שדײבט זי טאנאלאגן׳ א־ט־ק, אנער ד מאנאלאכן װעדן םון צ־יט צו צ־יט אוםרערװא־טעט א־בערגעדםן תרך א נאשדײנוננ. זי ק־ײנט צונויף ניט־קײן װ־כטיקע פרטים, און לאזט רר־־םט מרך װיכטיקע םאטענט;, װאם דער לײענער כװ ד שפעטער אל־ין או־םשטעלן. ד װעדק םין זיגדד אונ־םעט לאזן ויך ניט כאראקטעדזיק מיט עטלענע שטריכן. בכלל םארנעמט זי זיך מיט דער געפ־לן<עלט םון א םת־: ם־ט דער ערװאשנג פון געשלעכט׳אינםטינקט נײ א ױנגער כײז־ל, מ־ט דער םרוי - דער געלינטער, רער ,זײב, דער א י נ י פ ר ץ ה י םץ ליטע איז ער געקימען. געהאט א קרעמעלע פון ניליגע גאלאנטערײ אין צוקערלעך לעבן קאםיר-ישונ. אפריקעם זון האט געסםאל־עט זק הו־ט און דן הויט איז אל־ן ב־אם גענלינן. אין זי — איניאנגא, א קאפ־ר־טאכטעד- װען ער האט ד דערזען צ־ם ערשטן מאל, האט ער מער װי ד טונקלקײט םון איר פנים ניט נאמערקט. ביז ד היפטן איז ד געװען נאקעט. אםילו דער :אםעל׳טאל איז געװען אפגעדעקט און דך געשאטנט םון א־ר תגוץ נו־ך. ד װ״סלען םץי ד אויגן האנן אנגעװיזן אויםן שװא־צן םײער םון ד שװארצלען. אםשר איז זי אלט געװעץ זעכצן יא־ און אםשד נאך װינציקער. ראס א־ז ד צײט װען א־ן קאפיר-נלוט נליט תיטער מאן. ד א־ז וױ אפריקעם גאנט ארק א־ן דן בלוט. ער האט גענעטן ױ זאל קוכען אויפראמען דן נמעט לײ־ דקע שטונ פון נלעכן צונו־םגעקלאפט אה־נטער זק קרעמעלע. נ־ט אגגעקומען א־ם שדוער. םאר א ק־ענצעלע גלעזעדנע פאטשער׳ קעם האט ער געפ־עלט. ד האט אדינגעט־אגן צו א־ם א־ן שטונ א־ײן דעם נ״םנדקן דח םון א־ר האלננאקעטן א־ן מ־ידלשן קא׳ פיר-דײנ און רעם דח א־ן שטונ אינערגעלאץ. ג־ט ער האט דעם דת געקענט ארו־שטרי־נן און ניט ער האט געװאלט דאס טאן. און שװער איז געװען צו בלײנן אלײן ד גאכט מיט דעם ריח םון געגער׳לײב•