Literarishe bleter · 1925-11-27 · 82 (27.11.1925) · p. Seite 266

82 .זא ליטערארישע בלעמער 266 םאלעמיק װעגן זשעראםשקים ל׳יןגפ נדערק.ערב-ס־ינ׳ינג״. דנפ וױספיאנ- סקי האפ ארדיםגענעבן דין ,װעסעלע־, דנט בשיגישעודסקי איז אדזיס כין דץ ״אני־מאמיך, נעדענקט ניט די טייליינוע לימעראטור אזא תייסע און עקשנותד־קע סאי׳עםיק, װי די װעלכע האט זיך פונאנדערגע• װיקלפ אחום ״ערב׳םרילינג־ און ראך-נױט דעם נרויסן אודםאר גופא אינטערעשירט מען דך ניט אויף אזױ סיל אז א פױלישע צייטונג זאל פיטפײלן אירע לעזער װעגן דץ געװנט-צושטאנד. רײן הארץ׳קראנקהײט - זאגט צו ם־ר ושעראםםקי - טרעט ניט אפ. דאקטוירים האבן םיך איבעתעזעמיקט ם־ט מעדיקאםענטן. אגטשולדיקט, װאס כינעם אײך אװי אויף. איר זעט דאך, כ בין לךאנק און קאן מ־ך ניט פיל באװעגן. װער שמועםט װעגן אח־ים- גײן םון דעד װאו־נונג אלדא• נינב דעד היגעד קליםאט איז םאו־ מיר שעדלעך. אין אזעלכע באדיננונגען קאן איך איבעדהויםט ניט אר׳ בעטן. שדײבן הײםט עכג - אין אמתן אבעד ארבעט זשעראמשקי אן אן אויפהער. בײ אים ארף דער קני ליגן רי נײסטע ושורנאלן און צײטונגען. אקארשט האט ער פארענדיקט צו לײענען דאם נ״םטע בוך פון רובטשינסקי, <א קדאקעװער א־ניװעדם־טעט׳פראסעםאר, א באדײטנדע־ קאנםערװא־• טיװער זװן קאטוילישער םילאםאף>. און זשעראםםקי זאגט מיר: - א גוט בוךו איך האלט אסילו ניט םון דינע א־יםםיק. אבעד ארבעט און קענטעניש שטעקט דערין א סן, און סאר דעם האב זרך דדך׳ארץ. - װי ד,אלט א־ר םון דער גו־ויםער פאלענדק, װאם האט דך אנםװ־קלט א־ום אײער ״ערב-פרילינג״? - ם־ך אינטערעםירט ניט באװנדערם קריטיק, בםרט רא, אין פוילן, װאו קײן קריטיק איז ניט םאדאן. טיר האבן נאך םאטו׳ שעװםקים•) טויט, קײן אײן רעכטן קריטיקער נים. פון די, װעלכע באשעםטיקן דך צוסעליק םיט קריטיק, שעץ איך אממילסטן איזשי׳ קאװםקיך•), װעלכער איז םיר - אגב - אינם צוזאםענהאנג םיט ״ערב-סרילנג־ ל־יטיש ״ארינגעםא־ן־. איבעריקנס•. יעדערי טוט, װאם אים נעםעלט. םאר ױ הערן ראסטװאראװסק• און םוםלאװסקי בין א־ך א באלשעװיק און םאר אנדערע א... רעאקציאנעו־. אץ רו׳םלאנד זײנען שדן םאראן ועקס איבערזעצונגען סון ״סשעדזױאשניע־, א םאר- זארלונג םון םו־לשע סטודענטן ליגט םיך ארײן אין חו־ש - בשעת פון דעד אנדערער זײט טרעטן קעגן ם־ר ארוים עקסטרעם-לנקע און װארפן מיר םאו־ קאנשעדװאטיזט אװי, צוס ני׳־שפיל, איז לעצטנפ אחױס א פויליש בוך אונטער דעם טיטל ״ץ״ייי־ג ץן.ז״ <דדײ םאלװן>, אין װעלכן סיטרעטן קעגן םיר ארויס דרײ רעװאלציאנערע דיכטע,־: סטאנדע, בראניעװסקי און װאנדורסקי און דעדקלערן, אז הײנטיקע צײטן האט נאר רעװאלוציאנעדע, םראלעטארישע ױכטונג אן עקםיםטענץ׳בארעכטיקוננ. אין צוזאטענהאנג מיט דעם דינק אויך אנגעגר־םן געװארן ר ״סקאםאנדר־טן־ אלס סאציאלע איגױפעדעגטן. װי סלאנימםקי האט םיר געזאגט, װילן ױ ״סקאטאנדריטן־ תיבף אח־יס ריט אן ענםפעד. - און װאס האלט א־ר װעגן דעם הײנטיקן צושטאנד םון דער ױנגעד פוילשער ױכטונג ז אויף װיםל האט זיך ױ לאנע םארבעסעחט נאך דעם אחױסגעבן םון אײער ״סנאביזם און פארםשױט־ו - װײניק׳ סיאיז ניט אחױס אץ דעד לעצטעד צייס ק״ן א״ן בוך םון א נרעסעדער באױיטוננ, םון א גרעםעק קינסגא׳עױשן װערט. סיאיז טויט און אוכיעטיק אץ דער םוילשער ד־בטונג. ם׳סעלט אײגנארס־קײט. נאר ױ םרױק פאװלקאװסקא און א־ללאקאזזיטשוװנא בדענגען ריט זיך אױין נײע - ױרכאױם אריגינעלע - פארםק. •> ו בידײסנדיקעי קייםיקער *ון סזנזיעסיקץי #ון ״ױנג •וילן״. *•) * *ױלישער הערבעל׳קענעי. *װםןר •ון ״•*לובו״ ׳ײן .יי מננוע קראםט דא־ט אן אין טיד דרײסט - װי א הײמישעד. איך ג״ א־ײן אין דער ק־ך. א געװײנלעבע קיך. א ביםל װעש צעד,אנגק א־בעק אויױן. איך מעלד סיך אין קום אױץ אינס ע,־שטן צ־מעד, װאו זשעױאמסקי געפ־נם זיך. צװישן דעד ק־ך און דעם צימער געפ־נט זיך א גאר קלץ םא־הויז װאו םיאיז נ־שטא װאו א־יםצו׳ הענגען דאם פאלטא. זעץ א־ך מיך אינם טאגטל טיטן הום א־ן דער האנט לעבן דעם גת־םן שױסטשטעלער. א גחױם צימעד, א־גנטלעך - אן אלט׳&וילישע ״קאמנאטע״. ױ ױעגט דעל געמאלן, צװ־י גרױםע, ב־ײטע פענםםע־. םעבלדוגג- א״נפאך, נא־ א־ינםאך. צװײ ג־ױםע שעגק, א גרו־םעד טיש אין א םא־ קארג-אויבגע- בעטע שטולן. אזױ פיל לײױקער רױם איז דא א־ן צימעד ״צװישן ױ שענק א־ן דעם טיש, צװישן דעם פיש און די פענםטער.־ צולב דעד א־־גסאכער םעבלרונג העדשט דא א; אטמאםםערע פון חינער זאבדעכק״ם. אלעם תכט דך זאגן: - אן קאנװענצ־אגעלע קונצן. אן הקדמותז צו דעד זאךז או־בנאן בײם ט־ש ז־צט ושעראםםקי א־ן א גת־םן םאטעל, א־ן א פאםער-שטול. ױ פ־ם צוגעדעקט מ־ט א ברױנעם קאץ. לעבן אים שטײט א ױנגע דאםע, זי איז אבעד באלד אדו־ס פון דיטער. א־גם עדשטן םאםענט האב איך םיד נים נעװאלט גליבן, אז דאס זיצט סא־ םיר זשעדאםםקי. איך נעדענק פ־ן פא־טרעטן זײן דער קעמל־כ״ר שלאכ אץ ױארש*, ױא■ 7- ױא״נס םפזמאן זשתראםכק״ ב־ײט קװאד־אט-םעםיק פנים ם־ט דעס ענעדגישן, פעםטן אױ־דתק, און םא־ ריד א־ז איצט אן אויעעדא־ט, ק־ענקלעך נעזיכט. אייגן נדף א־ײנגעפאלענע. א־בער דעם הױכן, גאונישן שטעדן זײנק צע׳ שאטן ג־זיע, ש־טעױע האד, װי גײ אן אבציק׳־אױקן יקן. ת בא־ן אײנגעפאלן. ־אס בױיטע, קאנטיקע געזיכט איז שראל, בטעט אםקע- נדש. ױ הויט - א גרינלעך-בחינע. אין גאנק דאבט איצט זשעראםסקי דעם אײנדתק פון א שװער-קראנקן, װאם האט ױך אתיסגעױםן פונם בעט. ,■־ײדץ - רעדט ער שטיל, גאר שטיל - אפגעהאקט. - מ־ט נדץ געזונט-צושטאנד האט איד זיך נאד פא־אינטע,־־*•- סירשל - זאגש מיר ושעראםםקי מיט אן עדנםט בא־װאונדערטע־ ר־נע. זײן געזיכט איז דעדב״ געװארן אזוי תדכ־ױנגענד-טתיעתק. איא טדױער־ק םנים האב איך נאך קינםאל אין מ־ץ לעבן נימ נעזק. ער הײבט אױף מיר אױף א פא־ גתיסע פאדטראנטע אויגן און דאזם ױ באלד א־אפ. און אזוי — מיט אדאפגעלאזענע אוינן פאדבדײבם ער שױן ױ גאנצע צײט. — נײט מ־ץ געזונט נז<־? מערקװערדיק: װען זשעראמםק• איז מים א םא־ חדשים צוױק קראנק נעװא־ן - האט ז־ך ױ פויליטע פתשע דעדװאוםט װעגן דעם פון ױ ײ־ישע צײטונגק... שוין באל־ א יאר צ״ט םירט זיך אין דער םוילשער לטערארישער װעלט א ועלטן׳לײדנשאסטלעכע פרזע״•