Literarishe bleter · 1925-11-20 · 81 (20.11.1925) · p. Seite 253

253 לימערארישע בלעטער 81 .זא 4 אין איר ששאט רעען םיר אנגעקו&ען םי<:אכט. דור:נעשם*נם א םא־ גאשן און געקומען צ• איר א־ן ציםער. ה־יי ט־עג נ־ן א־ך דאן געװען א־ן גן-עדן. דאכ א־ז כ־־ ם־ד געװען ד• ערשםע װארעמע צערטלעכקייט, װאש א ד.אנט גון א ־וגגער שיינער שרו־ ד.אט מ־ך געצערטלט. איך האכ זיך דעי־געעגטערט צו א־ר, צו יי־וכען, מער װ־ צו מ־ן :עשכזן חכר. א־ר צ־מערל א־ז נעװק נ־ט ג־ו־ס; עכ א־ז א־ן א־ם גא־ג־ט געװען פון ד־ ,־׳־יצנר־קע אויכערלעכדךטן; א כארױקגריקע שטיללךט האט כאגאשן אל*ן אר־כ. מענטשן שםאדק :אענטע צר־שן זיך, ראט ז״נען צ־זאמען צ־םנ.רײז אױינגעשליידערט גערא־ן א־ן :א־שיידעגע קנו־לן ם־ך־כ־ריט ארע־ ם־ײדן און ראש ױינען צװאמען רורכגעגא־גען, ם־ט א א־׳ נע־לעכן קאמף, עטלעכע שטוסעט םון ױ־ער אגטריק־׳וגג - אזעלכע טענטשן ד,אכן א כאזונרער ששראך. פ־ל װעדטע־ םא־ל־־ן דעם געוױינלעכן, געכ־ו־ככאק א־נהאלט, און כא־ומען אן אנדער איג־ האלט, א טפעצ־עלן. או־ף גאר דינע כאג־־מן טע־!ן גאר או־ט װע־פער, אץ ױי כאג־צץ ז־ך ם־ט א ראונק, מיט א כליק וכדומד״ אויף אזא מ־ן שג׳ראך האכן מיר, א־ך כךם לױ־ק, גע־ערט. א־ן מ־ר האכן ז־ך נ־ט םער װ־ איץ טאג דאמאלטט געקאגט... ־עק א־־פדערגאכט, װען א־ך םלעג ל־גן אי־־י דער טאטע צױ״ערעקט מ־ט דער רא,־עמער קאלדרע, האלכ ראך און האלכ שלאםעדיק, סלעגן ז־ך אגשקן מחשכו־ װעגן ד־ כאצ וננען צװישן מ־ד און א־ר. םלעגן דאן א־ן מוח ארושש־ויםען ד געשעענ־שן ם־ן דעט גאנזק טאג, אלע א־דע גרימאט;, בל־קן, און רערנאך מײנע געם־לן, א־־נט נאך א״נט. און טוף-כל-טוף םלעגם כ״ מ־ר קלא־ װעק, אז א־ך כין צ־ איר צוגעבונדן, א־ך האכ ז־ ליב, אכער נ־ט מ־ם דער ל־בע, װאט א־ר ענ־ע אױ ח־וונר״ דאט א־ז געװען םאר מ־ר קלאר. או־ך ר־ באצ־וגג טון ל־וכען צ־ מ־ר אױ גערען ד־ זעלבע. קיץ שעמעװדיקע איד זי נ־ט געװען, און עט- לעכע ראל האם ז־ ם־ט מ־ר גערעדט װעגן דער צ״ט רען זי װעס ז־ך םארליכן, װעגן װאט זי טרוימט און ,רא־ט שװ־ן אזזי לאננ. און איך םלעג דאן זיצן, אטגעבר־ט דורך ד־ כל־צן ם־ן א־.־ע א־־גן; און םארשטעלנדיק זיך איר הארץ א־געוױיניק, װי עש קדאטט, קלאשט רארט כײ א־ד אינעװײנ־ק אין ש״רל פון הא״צן, םל־עג איך טראכטן־טדאכטן אזן קומען צוט כאשלו־, אז גיט מ־ך, ניט מיך, מײגט זי אלץ מים א־רע רײד. אזו־ א־ז דאט געװען א־ן יענע גוםע דר־י טעג. איך האב זיך אליץ געװאלט קלא־ פאכן אט ר־ מאדגע זאך: א־ך לעכ א־גא־־געט מ־ם א ױנגע•־, שיינער און װאוילע־ םרו־, אזא קי׳וגע, א־א ם־ד :אענטע,-און א געדאנק, אז זי רארף ארער װעט זײן־םײן םרז־, און איך דארף אדער װעל זײן א־ר מא;, אזא געראגק קומט ניט או־םן רע־־ן ניט ם־ר און נ־ט א־ר. טאר־אטי א־ך האכ ױך דאט געװאלט קלא־ מאכן און ניט געקאנט. דאט אנגענעמע פון דער גאנצער װעלמ האט א־אפגענ־דערט און ז־ך פארקליבן א־ן איר ש״ץ צ־מערל; מ־ך געטעשטשעט, נעצערטלט, מיט גרזיט ליכע אנגער־רט ד־ ר־גטטע טט־ונעט םון מק ד,אר׳ן, ם־ך אנגעזעטיקט מ־ט תענוג, ליכע א־ן ־ז־קײט. נאר כלײכן א־ן אזא צושטאנד ם־ט א־ר און אזו־ ,־ױ־טע־ ם־׳אטעק א־ן דער לוםטן א־וט איר, האב איך ניט געקאנט - און איך כ־ן אװעקגעםאק א־ן דער שטאט םין מק ם־״:־. ע־ אױ נאך זײער גוט או־םגעגומען. מ־ך גר האט םדד מ־ין ציםער. ן א־־ן : הא:ן ־ײדע געױײגט אין מיר װ• א־ך. נחוך געװק א א־״גע- - אזן א־ך געקראגן כאקאנטע האכ;ע טעג ארוס א־ן עטלע: הויבן לעבן, װי אלע אין מ״ן סכ־כד״ א־יכ- כ־כלעך האט ויך אנגעהו־בן צ־ יײען ייוק םיז ' דער אװעק נעשױכן דעס ע־שטן בריװ א־ל איר איך האב ניז װעשן. אץ ײדישעד לעזעד( נוץ אלײן אױס דעם ביליגן פ&רקױף פון ײדישן בוך און אגיטיר צװישן דײנע יחברים און םרײנד, וײ וזןלן אויך פארשאפן זיך ידישע ביכער! מק חכר, א־ז שוין אװעק מיט מ״נע זאכן - א־ן א־ך האכ ניט ח־טה געהאט. מ־ר איז שװער גענוי קלאר םאנן, װאט האט גורש נעעװן דע,־צ־, - נאר יענץ נ־ט קענען םארשטיץ א־נעד דעט צװ־טן, װאכ כ״ ל״טן א־ז דאט א געװײנלעכע זאך און נעמט צו כמעט דאט גאנצע גלק םון לעכן, א־ז צרישן אוגז ראמאלםט ניט געװען. מ־ר האבן גערערט צדישץ זיך, װי מענטשץ, װאט קענען ו־ך שו־ן א פך פ־מ לגכגכצײטן, אדעד װ• קינדער, װאס האבן דך דעט ע־שטן מאל נעטראםן און בײ זײ איז ק״ן או־סערלעכע טיכה ניטא צו דערװ״טעק זיך א״נט פונם צוױיטן. עטלעכע געװארםעגע בלקן פון אירע איגן האבן זיך בײ םיר נעבעטן, אז ם״נע באצץונגען צי א־ר זאין ז״ן ם־אכטע און אםנהערצ־קע, א־ן בנזגע צו מיר אױך צױ״עזאגט אט ר־ אלע גוטע זאבן. אין א צװײ שעה ארוט האבן ר־ר שד־ן בײדע אלץ געװא־יטט; זי - װער בין איך אזן ראט בין א־ך, און א־ך-אז יױ דעד צײמ, װען זי אױ אונטערגע- װאקטן, אױ ױ או־כע־לעך גע,װען - װי אלע מ״דלעך, נאריאינע- ר״נ־ק א־ן הארצן האט ז־ א־נגעזאםט און א״ניעזאםט אץ ױך א סך בארש״דענע א״נ־רוקן און באאכאכטוננען, װאט האבן ױך נעפלאכטן א־ינס א־ן דאט צװײטע און שיכטנוױיז זיך געל״גט א״נס או־ף דאט אנדערע. ױ יר״נט אירע איז דורכגעגאנגען אץ דער ם־לע- אויפכללוננ םון אלע אירע קערםעדלעכע און גײטטיקע בוחות, און א־צט, נאברעט, װי ר ױננט-כװאל־עט האבן ױך שו־ן א־ינגעשטילט אזן א־ר א־כע־נעלאזט עםעט א רץ אינערלעכע - םול מ־ט ױםקײט - מידקײמ, לעבט זי :עלבשטענדיק אויף דעט געלט, װאט תד בױ- תי אירער, א םארדינער, גיט איר, אין יענער שטאט, א־ן א נא- זונתק צ־מער, ״טשוט, אװי זיך, ניט איבערקלע־נדיק קק םך,׳. א־רע ש״נע או־גן, װאס האבן נאהאלטן א־ן דך א םל־סנױקן קװאל םון םארש׳טאנר, א־ר געשטאלט, אית באװעגונגען - האבן יייך, תט ױנגן בחור, נעלאשטשעט און נעצוינן צ• אי,־. מ־ץ אײנ- ציקער װילן איז געװען, אז דער מאםענט, װען מ־ר םױן זיך צע- ש״־ק, זאל דך אל־ן סער ת־װײטעק. קיץ גתכערס ד,אכ איך דעמאלט ניט םא־לאנגט. ציםיל נאיװ בין איך דאן געװען. אז תד צ־נ א־ז נעקוםען צו א טטאציע און נעכליבן שש־ין, נלייך װי עמעעצד װאלט א־ם םיט א שטארקעד האנט םא־האלמ;, אין די רעד׳ער האבן זיך א דױי געטאן צוױק - האבן די װאגאנעס ױך אמ ױיסל געטאן און ױ ױױנת א ציטער. א־ן יענעס םאמענט האנ א*ך תרפילט. אז םײנע םינגער ז״נק אײני-עסלאכטן אין אירע. איך האכ א װארף נעטאן א כליק אויף איר, זי - אויף ריר, און אונזעױע ם־נגער ױינק םא־כזייכן צונויםנעסלאכטן א רײלע לענ- נער, װי עס אױ געניג נעװק צו כארױקן ױך נאכן םלוציםױקן טױ־סל. דאס האבן ם-ר נ״ת געםילט און םארשטאנק. אט דאס און נאך אזעלכע קל־־ג־ק״מן, ענלעכע צו תס, האכן מ־ר צוגעגעבן שטארק״ט. און אז איך האכ זיך שםעטער איכץ־צ״כט, אז א גו- טע אױ זי, א נשםה א ױ־נ־ע, האט ויך ב־י טיד ארויסגעױסן - א־ך נין א כישל געודאק ױים - א םארשלאנ צו םאק מיט איר צױאטען און באגיל״טן ד נױ איר שטוב. - ב־סע, טיטן גרעסטן םא,חגענ־גן; - און אין איר הםנםה האם זיך אױױגעגנבעט א צ־טער םון צוםריתה״ם.