Literarishe bleter · 1925-11-20 · 81 (20.11.1925) · p. Seite 247

247 ב ל ע ט ע ר ליטערארישע / באלד דערבל־קט ניט בלױז א; א״נצינע זינדיקע ב-ע־זא;, נא־ א פאדשטייע־ פון א גאנצן פיפ שון ױנױקער םע־װערזיבעט. א־א־־ד א־ז געוד־עזן סאר איט א דעפדעזענםאגט םון אלע ־ענע, ,־אס ד,אבן אין טאו־לויף סון די לעצטע יא־; םא־װאונדעט א•; קינטכלע־״טן איבעדרוט און שטא־•; דינע *ילישמעתעםילן. אואייוידש םאל, דאט איז געװעזן ד• נקטה טון דעט קלײנביתעד אן דעם אומםאראל־שן ק-נטטלער. האבן זץ־ ױ א־יגן שון דער ברייטעד מאשע אפגע־עדט פון דעקאדענט־שן עםטעטנטום און זײנען סו־1 ר־ט באװאונדעדונג נעבליבן הענגען א־יף ױ םדײז־יקער םון א־רםעױאל־זם. װאט האנן בײם םוף םון יאוזענדע,־ט אנגעהויבן צ םארנערען דאט א־ט םון ױ םױ—קעד םון דעד זאדגלאזער עטטעטיק. ט־״עד־ק האט זיך אואײלד נעזעגגט ריט זײן צ־ט. צ־״ ג־ו־טע געשױיען .*״ט; זיך נאך םון ז״ן םא־װאונדעטעד בדוםט א־ויס ױ באלאדע םון דער הם־םה אין ״ױנג (98*1) װאט א-ז םול םימ שוידערנױקן לײד און טיט צערםול; ג־ו-ל דאט צװײטע א־ז דאם ״דע םדאםונױם״, די תשובה־געש־בטע, א־־נגע- הילט אין םאנטל םון געװעזענער געניאלע־ טײםםע־שאםם םון קלאנג. םון דעד שאדלאך-דויטע־ זינד צי װײםער ריםטיק. און שף־יל׳םיף - װידער צו דעד זינד צידיק, װאם האט זיך שוין םעםמ געקלאםערט אין זײן צעמא־שט און צעבדאבן ל״ב. א פאתעשענער, אין א װאנצ־ק םאױזע־ האטעלבל ־אט ער אויסגעד״ײכמ און אײםגעקרענצט זײן :שםד״ דעד קאטויל־שעד גלה איז דעדנ״ געװעזן... אין סב-טן נא- ערבער 1900. אי; ר לעצטע טעג םון 19-ט; יא־ד,ונדערט. ם וי ן וייטז ױען איז נאך געװען בײ אונז אזא מין געלעגנהײט, צו פארשאפן זיך דאס ןבעסטע און שענסטע, וואס די ײדישע ליטעראטור פארמאגט —— פאר אזעלכע ביליגע פ־ ײזן / =— א־ע־כע א־דעאלן. עם ד.אבן אעעד״־יבן או־םציסעלן לעזעד. װ״ל יעך גדױםעד א־בעדברוך איז דעה־ױיל אננעקוםע;. שוץ א־ן ־אד 1894 א־ז דער ק־וג געװעזן םול ב־ז איגער ד־ ייענעב שו־ן דאן ד.אט מען געס־לט, אז ױ צ־־ט םון כ־1-טן ־. ד״ )ל• םאדי״, האט שו־ן געס־נען א־ד אויםדדוק א ן דא־ף א־נטער■ ק צור־ק. אין נאענטםטן יאר איז דער קרוג םון דער לעבנסקונםמ ׳ב :א־ אר־בעו• א־בער ד־ בדעגעס, נא־ עד א־ז או־ך א־ננאנצן ״•-אבט געװארן. און א־בער זײנע שערבעלעך, און א־בעד ױן *־נאבענעד לעבנם־חבםה האט ז־ך א־יםגעהויבן דאם שאלנ־יקע;לעבטעד םון םליםםערטם, װאם ה־.ט נאר גיװ;רט או־,־ א א :׳; אויםגאנג. אםקאד א־א״לד, דער קינינ םון ליענן, א־ז אװעק *־:םע.־ ױ קדאטעם םו; דעד הם־םה אין ריױנג. םאטאליםמ־ש אױ;־;ענאנגען ז־ץ װעג צום אונטעתאננ. אויף דאם אםענ־ע ״צוריק״ איז עד :־ט אײגגעגאנגען. דאם ד,אם ער, דער שםאלצעד, לנתחילה א:;־,דא־:ן. און געגאנגען א־ז עד דעם װעג סץ דעד אלײגםאד״ :׳״•■;:. צ־עדשט איז ער געװעזן דער אנקל־אגעד סאר ערנ־ :א־׳—ל•;; אזן שו־ן א־ן ױ;אענטעטע מ־עג א־ל עד געזעסן אזיף ־ע־ א ש ו ל ד ־ ק ו נ ג ס-ב א; ק. און דער סור־טא:עד האט אץ א־ם ווערנער זאמבארטם נייםטער גלגול ל. ז ש י ט נ י צ ק י , ד א נ צ י ג ביז םיאיז ענדלעך געקומען ױ צענטע אויםלאגע סץ זײן בוך, װעלכע איז שוץ דעדשינען אונטעק טיטל ״דער סראלעטאױשעד םאציא־ ליזם (ראדקםיזפ)״, און געםאכט קלאר, אז סא־ זאמבאדטן אױ דעד םאצ־אלױם לחלוטץ ם״ םאליט־ש, ס״ גײםט־ק־װ־םנשאםטלעך ערלײױקט. און װאו א־ו דער גודפ צו אזא קאלאםאלעד ענדעדונג א־ן זאםבאדטם אנשו־ונגען און א־דעען? װעגן בםעט אלע עדשטע או־םלאנעם ם,ץ זאםבארטס ״סא־ צ־אל־זם אץ םאצ־אלע באװעגונג״ קען טען זא:;, אז דאם בוך איז א װײטג״ענױקע אב־עקט־װע א-בעט װעגן דעד געשיבטלעבעד אנט־ שט״ו:;, דעס א־ױ<־ען־א־:ד.אלט אץ דעד אגטדיקלונג םון דעװ טא- ציאל־סמ־שעד נאוע•״־:; און בא־ונדערם װע;ן דעד ארבעטער־סאצ־א־ ל־םטישער נאװעגונג, װאם זײן הו־םט-טעא,־עטיקע• איז געװען קא ל רא״־קס זאמבא־ט אגערקענט דא דעם מא־קם־זם, אלם דעט אײז־ צ־קן לעבעױקן שאצ־אל־זם, און סיאיז גאגץ ױכטיק, װען שטייעגױק או־םן שטאנדםונקט, אז ״דער םראלעטאראט א־ז געװא־ן םאצ־א־ ליםטיש, און דעד םאציאל־זט א־ז געװארן ם־אלעטא־־שי׳, האט זאםבארמ אץ דעם א״נגעזען א םץ םאדא״ניקוגג, א םא־שםעלצונג םון דער םאצ־אליםטישעד טעאד־ע און דע־ םראלעטא־־שעד באװעג־נג. װעלכע דאדף ראשה ודובה אלם געשיבטלעגע־ טאט, לו־ט זארבאדטב באהויםטונג צוגעשד־בן װעדן א־ץ און א״נצ־ק קא־ל רא־קםן. אין ױן ״םאצ־אלױם אץ םאציאלע כאװעגונ:־ האט וארב^־ט 1 . אץ ־א־ מע18 א־ז דעדשיגען ױ ערשטע א־־סלאגע םון זאם־ :א־״ בוך ״םאצ־אלױם און םאציאלע באװעגונג״, - א ביכל ס־ן ^אסע,־.12 :ײטן; דאך האם דאם גלײך צוגעצויגן ד־ או־סםעדקזאםק״ם צן ד לן־״זן, װאס האבן אן אינטעדעם צו םאצ־אלױם א־ן םאצ־אלעד :א־ע־-וט. דאם ביבל האט אדו־םגערוםן א איבערראשונ:. אדוט זאם־ :>־־־~ האבן זיך דאן אנגעהויבן צו גרום־רן ק״ײזן ס־ן א־נטעל־גע־נץ, •ימתו־םט רום־שע םםודענטן, און םאד ם־ל א־ז ער געװארן יד:״כט־קעד םידער. מ־האט גע־ען אין א־ס א שטא־קן ם־מםאט־קעד כץ כאי״״אל־זם, נאד בלוױ א ט״ל שטרעגגע ראדקס־כטן זײנק '־דמזא:;׳; רן הצד און :יט ז־ך געאיילט מ־ט ױעד אודט״ל. יאם װײטעד האט זאםבאדט געזאםלט אלץ טעד םאטעױאל, יא= בוך דאט זיך םאתדעםע־ט סץ או־םלאגע צו א־ים״אגע, הן יק א־כיה הן א־ן כטות. מען האט אבעד געקאנט באמעדקן א־ן •*יערעד .דײטעדער אױםלאגע, אז דעד גײםםיקעד םרצוף םון םחב־ ״ך םון מאל צו םאל, כאטש ױ ס־״נדשאםט צופ םאצ־אל־זם יײ נ* א־ם פא־בליבן. נעת םיאױ א־יםגעקוםען דעד ס־אגצו־ז־ש■ יי^ד־ ״.־שער םינדיקאליזם און דער רוטישער באלשעװיזם, האט יך מןד־-אדט צו ױ דערשײנונגק אסילו שוין קר־טיש, נא־ דאך זי' ־א-ו־גן זײעד םױינדל־עך, און זאגאר באג־יםט ױ :־ע :א־ ׳^'■■' אי;כ א־נטערנאצ־אנאלן סאציאליזט, - םיהאט שוין אבער;ע־:י'־ג■ ױ גױיםע ד־סמאנץ צז־שן א־ם און דעם סאצ־אליזט,