Literarishe bleter · 1925-11-13 · 80 (13.11.1925) · p. Seite 231

80 .■/א 231 ליםע־רארישע בלעטער און דאש א־ז די ם־נה, װאש דין ״א נענילד־גטע־״ מזןגטש א־ן כינע האט ױ נאנצע צײש נעוד־םן - צו קענען דעש גאנצן כינעזישן אלף׳ניח. דאכ לעצטע האט געםאדעדט א םך־א פך יארן אנגעשט,־ענגטע א־־נעט. אנעד אוינעד דעד אומנעהײעדעד קאםשליצידטקײש םון כינע׳ ז־שן אל׳ף-כי־ איז נעודען נאך איץ ,דעזנטלעכע םניעד,, וועלנע האט שװעד געםאנט דעט פאלה צו נאהעםטן זיך צו דעד כינעזישעד קולטוד. די דאזיקע מנ־עה איז דער נעװאלדיקעד אונטעדשײד צד־־נק דעד שױפט-שפ,־אך און דער געװײנלעכע־ אומגאננכ-שם־אך. אשילו נ״ די אנדע־ע, נײ ױ א״דאפע־שע פעלקעד איז סא־אן אן אונטער- ש״ד צװ־שן דער שפ,־אך םון ליטע,יאטור און װיטנשאסט פון אײן זײט און דעד שסדאך םון סאלק םון דעד צדײטעד לײט. סיא־ז אנעד לחלימ־ן נ־ט צ• סאתלײנן יענעם אונטערשײר, װאט סיעק- פיםטידט א־ן דעם פדט א־ן כינע. ױ כ־נעזישע שדיפט-שפדאך א־ו א־ן משך פון ױ טויזנטעד יא,־ן, דאט ױ נינעזישע קולטוד-שאםונג האט ה־נטע־ זיך, עקשנו־ױק אויפגעהאלטן געװאק א־ן איד אוד- שס־־נגלעכער אוםנארידלע־כקײט, זי איז כמעט װי קאנאניזידט גע- י- םלוכוז וו־נ־ײפ־ם־פעם א־ן ■זקיז װא־ן א־ן א־,־ע עדטטע םאדמען. ענדעדן אין א־ד עפעט, האט ז־ך געדעננט סאר אומקודטורעל, םא־ א חלול-הקודש. א־ן דער זעל- נער צייט אנער האט ר לענעז־יקע סאלקפ-שםראך כפדר דורכגעמאכט ענדעדוגנען, און א־ד, ״איצט״ איז װ״נ־ק ענלעך צ־ א־ר ״אמאל,. פיאנטשטײט דעױנעד א שװעױקײט אפי־ו פא־ דעפ, װאפ ד.אט זיך שו־ן א־יפגעלעדנט םונאנדערצוקלײנן ז־ך א־ן ױ צענ- טו־זנטעד אוה־וה-דיאגדאמען םון כיגעז־שן א״נ, װ־ אזו־ צ־ נאנרײםן דכט־ק ױ שדיסט־-ש פ ר א ך, װאפ א־ז אפנעױםן םון לעבן, װי אזו־ צוגעוױיגען ל־ך צו דעס פפעצ־פושן סטיל םון ד־ כ־נעז־שע געשדנענע װע,־ק. און דאפ האט גאך מער פאדנ־ײטערט און םאדטיפט דעס ההום צדישן ױ געצײלטע גענילדעטע און דעס גאנצן סאל־: א מאפן-מענטש האט נשום-אוםן ניט געקענט םארשטײן ױ שםראך פון ױ גענ־לדעטע, װײל די לעצטע האנן אויך אין זײער אומ- גאנגס-שמ־אך ז־ך באנוצט מיט דער ״תודה-שננתבי־, װעלנע ױ האנן געםאנט פאד זײעד א״גנטוה א פויעד, למשל, סלעגט א־ן כינע זײן ננוח צו פא־־טט־־ן דעס טײטש םון א סםעצ־עלעד שד־םט אינער לאגדװידטשאפט אפילו דאן, װען דאס דאזיקע שדסט םלעגפ לעכע מיטלען, צו אויסערלעכע געקינםטלטע גזיהת-אין דעם םרט ױנק ױ כינעזישע העדשער און פאלקפ-ם״נט געװען אין א םך א נעםערער לאנע װי זײע,־ע חנדיס נ״ אנדעדע ײנגעדע, א״דא- םעןשע פעלקעד. - ס׳איז גענ־ג געװען דאם, װאס מהאט ניט פארקלענערט ױ אינערלעכע און נאטידלעכע מניעה אויפן װעג םון דעטאקראטיזיק ױ קולטור, װאס מהאט גיט נאזײט־קט ױ אוס- געהײערע קאמפליצירטקײטאוןניטצוגעננלעכק״טפון כינעזישן שריפט און סטיל. א־ן אײראפע איז עס אפ־לו געװארן א ם־ן שלאגדאדט, צו באצײנענען אומגעל־םפע־טק״ט אומלאגישקײט: ״נ־נעדשעד אלף-נית״. םון היםטאױש-פפיכאלאגישן שטאנדםונקט איז דאפ נאנ־צן דעס או־ס- דדוק: ״כ־נעזישער אלף-נ־ת״ אלס ם־מן םון א־םלאגישק״ט ז־כער אל־ין א שט־ק אומלאגישקײט: ױ געשיכטע האט דאך אלע מאל א־ר א״גענע דאניק און אין נינעזישן אלף-נית קומט צוס א-ינדױק א װ־נט־קער אלט-היסטאר־שעד כינעזישע־ אײננא־צ. דע־נא־ א־ע־ אױ איצט, א־ן ױ נאױנגונגען םון מאדעדנעס כינעו־שן לענן, ידעד נ־נעזישער אלף-נית שוין אן סםין אן א־נעדקעד נאלאסט, װעל- כער סא,־שוזעדט-ױכטיקער: מאכט אוםמעגלעך-־אכ נאהעםטן זין םון גרויסן סאלק צו דער כינעזישער קולטור. און אםצושװאכן ר משא פ־ן דעס דאז־קן נאלאסט - א־ינ ניט צו נאױטיקן א־ס מיטאמאל, - צו רעפארם־ק דעם אלט- ג־נעזישן אלף-נית און םטיל ד.אט םעז זיך טאקע גאנץ ענעדגיש גענומען א־ן דעו־ נײער, נאך-רעװאלוציאנע־עד, דעםארךאט־־ניע־ כ־נע. ם׳ױנק געמאנט געװאק פ־ל אנשטרענגוגגען צ־ רע־םאװמ־דן דאס אלמ-כ־געזישע שריפט פ־ן אײן ױט און דעפ אלצ-כ־נעזישן פטיל פון דעד אגדעד ױט. א םאד װעדטעד װעגן דעד א־יגגארט־ק״ט א־ן קאמםליצירטק־-ט פון אלט-נ־געזישן שדיפט און פטיל. ױ פאלקס-םש־ה האלט דעס כינעזישן א״נ םא־ א דיערם־נדונג םון א געװיסן מיטאלאגישן טשאנג דהיזי. וגעלענט אן עו־ך סססנ סא־ קר־סטוסן). ױ אות־ות פ־ן דעם א״ב שטעלן מ־ט זיך פא־ ױאג־אמק םון געװיפע נעגנשטאנ־ן א־ע־ אנפט־אקציעס זגע- דאנקען>. קײן אײנציקער אות דינט ניט אלפ באצײנ- נונג פון א קלאנג. צוס ערשטן מאל איז דעד א־־שפױנגלענעד כינעזישער א״ב נעענדעדט געװאק א ניסל אין דעד צ״ט פ־ן דעד טסין-דינאסט־ע 220 — סס2 פאר ק,־יסט.> א.־ן שםעטעד — א־יך אין דער צײט םון דעד האן-דיגאסטיע <פין 206 םא־ נ־ז 221 נאך קדיסטוסן). צו יענער צ״ט האנן זיך טאקע אלע אות־ות (ריכט־קע,־: צ״כעטנגק> םון כ־נעזישן א״נ א״נגעט״לט אויף צװ״ ני־ופעפ, רעלכע האנן געטדאגן ױ נעמען פון ױער אםשטאמונג לו־ט ױ ד־נאסט־עס: א־ין גרופע - ױ עלםערע - האט געה״סן: ״טס־ן־טזע״ (או־םן נאמען םון דער טסין-ױנאסטיע> און די אנדער גרוםע - ױ שםע- טעדע: ״האן-טזע״ (אויפן נאמען םון דער האן-ױנאסט־עו. ױ דא- ז־קע אותױת האנן אנער שםעמער א סך מאל געענדעדט זײעד א־יפ- זען װידער אויף דאס גײ. ױ אלע ענדעתנגען האנן אנער ניט אפגעשאפן ױ אומגעהײערע שװעױקײט אי־סצולערנען זיך אלע אוהױת פון א״נ און תרכדעס אויך אויפצולערנען זיך לײ־ענק. װי גרו־ס א־ז ד־ צאל פון אותױת אין כיגעזישן א״נ שזין נאך אלע עגדערוגגען, א־ז צו וק םון דעם, װאם נאך אין לעקסיקאן סון קײזער קאנג ה־ (1723-1062> געפינען זיך ניט װ־יניקער םון םערציק טויזנט ױאגװאמק-א־תױת. צו דער צ־אל דארף גאך אייגנטלעך צוגעגענן װעדן א היםש ניסל צוגאנ-צײכנס פאד די טאדעדנע װ־סנשאםטן װעדכע דער קאנג-היעשער לעקפיקאן שעפט ניט א־־ם אינגאנצן. א צײטשױםט, למשל, װאס סארנעמט זיך םיט װ־סנשאסטלעכע פראגן נרויכט נאך מ־נימוס פין 6 גױ 8 טוױנט נ״ע ױאג,־אמק צ־ס נאצײכענען א־ר ססעציעלן, און אלם-כינעזישן ניט-םאראײסגע- יעעגעס, גאגר־סן-קױיז.