Literarishe bleter · 1925-11-06 · 79 (6.11.1925) · p. Seite 223

223 לימערארישע בלעטער 79 .-וא ד ידעות, מיט װעלכע איך האנ זיך נאדצט א־ן מ~ן װערק ״ד יוגנט םון אנאטאל סראנש■׳ דנען מ־ר אינעועעגענן געי־א־ן דרך עטיען שאראװע. שאראװעט פאטעד און אנאטאל ם־אנט םא״ טעי, ניידע נוכהענדלער, זיינק געװען שטא־ר, נאםדינרעט צ.די׳ק זיך. דן ק נאעל שא־אװע , געשטארנן אין ססיװ נ, א־ז געװען פ.־אנפ שדל-חנר און זיין נעסטע־ ם־יינד. עטיען שאראװע■ , װאט איז א סך יינגעד םון ד, האס מיד געזאגט, אל עד םלד״ט נ־ט רא:ן כ״ן שדט אונטערשײד צװישן םראנטן און ז״נע נ־ידער. עד איז ק-העזט צו ה״נטיקער צ״ט רער א״נצ־קער מענטש, װאש ד,אט נאענט געקאנט אג. םראנט עלטעק... װאט שייך מיר, האנ איך ליב דעט גרויטן ש־״נער, װ״ל א־ך האנ לינ דנע װערק און א־ך לענ מיט ז״. מ״ן נינל איז א נאוױיז סון מיין נאװאונדעתנג, איך גלוינ, אז ד.י,־ך דעש װאט מען װעט אנ. םראנסן נעסעד דערקענען, װעט מען איט אײך נע- נע־ לינ דיאבן• מיין נאװאונדעתנג פא־ אנאט. ם־אנס איז א־יסשליםלעך א ליטערארישע, איך ג״ ניט צו צו איס מיט ק״ן שוס אנדער שטאנד- םוגקט, אנער סיר ח־תשט ז״ער, למשל, דער םאקט, װאס עט דנק געק־מען אזױ װ״ניק שד״נער א״ף דן לװיד., אין או ד נעסטע רעדעס דנען געד,אלטן נעװארן מצד פאליטיקער װ־ זשדהא, דעאן נלום, װעלבער האט געזאנט, ר״דנדיק װעגן זשארעםן א־ן פדאנםן•. ״מיד װעלן א״ך צוזאטען מקנר דן־־. זשא־עם ליגט א־ן פאנטעאן, פארװאם איז דארט ם־אנם ניטא? - איך נ־ן איו־ ,יױ א־ר, א גרדיםער אנהענג־ער םון אנ. פ־אנם, אנעד מען דארף ניט פארגעכן, אז ער א־ז נעװען א סקעםטיקער אין אז איגזער תקופה זוכט מער זיכערק״ט. - זיכערק״ט?... פארקערט, װי קאן א־ן אונזער צ״ט ניט גע״ פעלן װעק רער סקעםטיצ״זם, ד איראניע? עם איז דאך כא־אקטע- תסטיש םא־ אונזער צ״ט צו װעלן םארטריינן דעם געלעכטער און ש״ז־כל םון דער ליטעראטור. גאך מיין מ״נונג שט״ט צװישן ד שר״נער םון זזנזעד צ״ט אױםן עדשטן ארט ם־אנזג די דעקאראטױוע אויםשטעלונג פון אליציא האכערמאן כענען מים דעם נאמען םאדערנע דעקאראסיװע קונסס. פון דער צײט פון איםפרעםיאניזם זעען מיר די גרויםע השפעה פון דער יאפאנישער קונסט אויף דער א־יראפעישער. באקסס פאראײניקט װידער אױף א װאונדער־ י בארן אוםן ןןריעגראלע פארבן־פראכם םים א קלאסישן סארם־געםיל, גאגען וױיזט אן אויף דער באדײפונג פון דער פריםיסיװער קונסס פון די װילדע םעלקער און פון דאנען שסאםס אויך די םאראינסערעסירונג םון די קינססלער םיס יעדער םאלקסטיםלעכער קונסס. די קו• ביססן םירן ארײן אין דער דעלאראשױוער קונםם געפיל םאר קאנטרוקציע און ריסמיק (לעזשיע). אויף א ןןריגינעלן אופן פארא־יניקן די רוסישע קינסכלער, װי למשל״ לא־יאנאװ, גאנםשארןןװא, טשעליםשעװ די אויבנדערםאנםע עליעסענײן אין יײער קונסד. די אױסשסעלוננ סון אליציא האכערםאן אח נים קײן צו• פעליקע ערשײנונג, גאר אסיפפסאם פון אונזער צײס. דעד עקס• סרעסער קוביזם און עקספרעסיאניזם, ךןןבנדיק ערםילס זײן קינםסלערישע אויםגאבע, סרעס אפ זײן ןןרט דעם נעאקלאסיגיזס און נעארעאליזם, װעלבע האבן איבערגענוםען די פןןזיםיװע דערגיײכונגען םון קוביזם און קאנסטרוקטיװיזם, און נלײכצײטיק שטרעבן זײ נאך קלןןרקײס, גלײכגעװיכט, קןןנסןןלידא־ ציע. די אינסעלעקסועלע םעסאםױיק און די אבסטראקסע דןןגםאטיק סון קוביום, איםאזשי־ ניזם, סושוריזם און אנדערע ענלעכע ריבסונ• גען הןןבן די קונסס אפגעריסן סון לעבן, און די קינסשלער הןןבן ויך דערםילם איזןןלירס און פא־אײנזאםס אין דער געועלשאפס. די קונסם םוז צוריק װערן ןןרגאניש םארבונדן 1 פיס דעם לעבן, אויב ױ וױל נים סארליר,־ א ראמע מיט א :־טאדע ניל׳ד סון א. ד״ןזכעדמאן אליצי האנערמאן איר עקםיםשענץ־בארעכםיקונג. די דערםןןנטע שסרע״ בונגען דריקן זיך אוים אםקלארפטן אין דער דעקןן• ראסױוער קונסט סון אונזער צײס. זי װעס דארםן אויספירן נים נןןר באשםיםסע דעקןןראסױוע אויםגאבן סון אונוער לעבן, נןןר דןןס גאנצע לעבן פון אוגזער צײט םארםירן, םארשענערן. די דעקארא• סיװע קונסט םון אונזער צײס אױ נים די זעלבע, װ־ זי אױ געװען םים צ;ן ןןדער צװאנציק יזןר צוריק. דורך דער דאזיקער ־צײם הןןס זי זיך באיײכערש םיס נײע עלעםענסן, װעלכע דןןבן איר געגעבן א באשטיפסן שטעספל און װעלכע םיר פװן באצײ• - פלארענטינין נילד םון א ה#כע,־מאן