Literarishe bleter · 1925-11-06 · 79 (6.11.1925) · p. Seite 217

2/7 ליטערארישע בלעטער 79 .■/א א שעה מיט םטאניםלאװ פשיבישעװםקי א. א ־1 6 ע ר י ן (לןיזן גא,־ אנדערש ערצױגן ױיערע טעבטער. אבער א־צט א״ ב״ א״ער ״דישער טאכטער פא־אן א שטא־קער שנױ צ־ט ערגערן. ... ,דעגן טק באצץנג צו ״ק בבלי װילט איר װ־םן? א םך ר,אב איך װעגן דעם שדן געזאנט און ז״ער אפט ד,אט טען עװין שלעכמ אױסגעטייטשם טױנע ױיד. מ״ן אמתע םעםט־א-נעדצ״גטע מ״גיע איז שאלגנדיקע: יידן ז״נען אםם״םטן ראנקנאר אין נע׳ דענקען אלץ צום גוםזן, אויב מען טוט פאר ז״ עםעם :וצלעכעם. אין נאך עםעס: ײדן ז״נען אומעמוט ױ ה״װן. דארט, װאי ק״ן ״דן ז״נען ניטא, ,װערט אדין םא־שטארט און פא־גליװערט. - אן וד האלט איר ם־ט אייער שטודיק ןנלד? - ©־עג א־ך אינצ - א. דאנ א־ז נ״ מיר אן אנגעװייטאגטער םונרט. מען דארף זיך אד־סמאן םרן אלעט, אפזונדעק דך םון דער גאנצער ררו-םנדיקער װעלט, ננױ דך אפצוגענן דעם לימו־ םון קנלוצ עס א־ז ראך אזא אומרעדשעםנאדער םנןר םון נ״ע געדאנקען אזן :עפ־ר/ פאר ריר. עס װאלגז זיך נעלדטט א גאנץ לענן אװעקצוגענן דעס ענין. אנער איך האנ דך צו שםעט גענוטען דערצו, און איצט קאן איך עס שױן ל״דער ניט טאן. מען װאלט או־ך גע־ארםמ דע־צו קענען גױנדלעך העידע-ש אדן א״ערע שםעטע־ױקע לשונות. איך קען נאך צו ודינק עד דערצ״לט מיר װעגן ז״נע ביזאיצט־קע דערגר״כונגען אין לידער םון קבלה און באמערקט מיט צוםרידנה״ט: - מ״ן םחױ האב איך אין משך ם־ן סז טאנ אויסגעלערנט אייער אלף־בית. ױ געשטאלט סון א״ערע אות־וח א־ז א אםשטאםונג םון ױ עדסטיש-םעניצישע הע־אגלים;. די ז״נען א״ביק. - יא, - זאנט װייטעד םזש־ײשעװסק־ - םיין םרו• א־ן איך האנן געזען אנ-סקים צזיי ד־ארעס אז־ף דער םוילישער נינע -. דעט ״דינוק״ און ״טאג ארן נאבט״. דאכט דך, אזא םדעמרע סבינה םא־ אונז, קױםטן, אץ ם־נדעםטװענן אזױ נאענט. דאט קרטטנטוט האט דאך אזוי סיל נענומען םון ״דישן גלוינן. - איך וױיס, אז םען שםילט ארך א םך מ״נע רראםעס א״ף דער ״רישער נינע. װען עװערס א־ז צור־קנעקומען םון אמערקע האט ע־ טיר געזאגט, אז מען האלט אין א״ן שם־לן מ״נע םיעסן אין ױ דארט־קע ״דישע טעאטערס גיט, אנער םא־װאנ נאקום איך ניט קק דאנארא־? און דא דעדצ״לט מיר םזשיב־שעװםקי א:א־אקטעױםטישן םאל: - איך ד,אנ דך אמאל נעװענדט צו א ״ד־׳ק שױיבער, װאס ד,אט איבעדגעזעצט מיינע א דראםע, װעלנע מען האט געשם־למ א־ן אמעריקע, אז ער זאד מ־ר געבן כאטש 50 דאלאר. האט ער םיר געגעבן אזא תשדנד,; וױ אזר זאל איך א״ך גענן 50 דאלאר, אז איך ד.אב אל״ן געקו־אגן סס׳- דאלאר... נ״ן, מען צאלט נימ םאר אינעדזעצוננען ׳ נא־ ױ השעכן צאלן נוט, שױן נאלד אזױםיל, וױפל םא־ אױגינעלע װערק אן אז עם קומ£ צו ױיד װעגן ױ טשענן - נאםט זיך או־ף םזשינ־שעװסקי מיט אמאל סון ארט םים א שטא־קע־ םא־אינטערעםי׳ רוננ - װעל איך אייך דערציילט װעגן א־ ענין, .װאס װעט א״ך גאר שמארק אננק. דער באד״טנרע־ טשעכישער שר־םטשטעלער קאראפעק ד,אט אנגעשדינן א סדעכטיקע דע־צ־ילונג װענן נולם םון םראג. ױ דערצי״לינג ה״סם ,גאנימעד״. איך האנ זי אי- נעוזנעל״ענט. ױ איז א סך שטארקער םון מע־ױנקם ,,ג־לם״. א־ן קאראפעקם װערק איז געשילדעחט דער אםתער נולבנ אזעלבעד װאס םים דעס גײםםר״כן שרםמשטעדער נטאנ־סלאװ פזשיניש״װכקי, װאט םארנעמט אן א״גנארםיק ארט א־ן דעי םו־לשער ל־ט־עראטד־ און װאפ קאן אםשד אםמייםטן םון א םך אנדעדע נאד״טנדע םױלשע שױמטשטעלער שטאלציק מים אן א״ראםעישן רום און אנזען, - םאםירט לעצטנס א ניטל א משדנהדקע זאך. ער ,־עחט צו אםט װענן זיץ טויפ, װ־ ער װאלט האנן עםעס א םארנעםיל, ,װאם טאםערט א־ם... ער דערצ״לט, אז דאקטויױם האבן א־ם געזאגט, אז דאס ל״םנדיקע יאר װעט ער שדין ניט איבעדדאלטן. אנער אויף צו להנעים ױ ראקטרױם לענט ער א־ן האט זיך ע־שט גענומען ש־״נן א גאנצע ר״ נ״ע גרעסערע װעחק ער רערציילט אױך, אז נאך מיט סנ ־א־ צירי־ האט א־ם א טרעםעד אין מיננען ננ־אות געזאגט: ״ביםט נענו־ק געװארן א־נטעי שט־וי א,ץ דעםמ שטארנן אונטער בלעךז״ א־ן םזשינישעװםק־ האט מו,יא, אז דאם נניא־ת װעמ מגףיט װערן־. ער איז געבדק געװאק א־ן ז״ן פאמעחס שול, װאם איז געװק געדעקט םיט שטתי א־ן װאוינט איצט אץ ,דארשע, אץ ״םאלאץ םאד נלאבאך יאזו־ ה״סט דער ט״ל םון שלאם, װאו ער װאױנט א־צטי). אק מאדנע: וױ נאר איך נ־ן צו א־ט א־יינגעקוםען, און ם־ר תאבן םאדבונק א נעכד־טלעכן שםועס, איז ער תינ־ אדויף אויף דער טעמע טויט: - איך חזר שטענדיק איבער - האט טט. םזשיבישעװםקי אנגע- ת־־בן - דאס, װאט איך האי געשר־נן אין מק ״ל־טעראר־שן אי־טאםאחטדעט״: א שדיםטשטעלער שטארבט נ־ט םאר דע־ צ״־ט, ייז ער ד,אמ נ־ט אפגעטאן דאס גאנצע, װאס עד האט נעדארסט :עכאנט אםטאן. מיצקעװיטשא־ז באגאנגען דיער א קל־גן שױמ. ערהאטנאךא ציימםארז״ןטויטנעזאגט ״סםאס״. װיםםיאנ טקיס טױט איז נ־ט געװען קק םריצי־טיקער, נאר צו דער אדתער רעכ- טער מינוט. און ארג מען האמ טיטשינםקין דערה־ג״ט, ,װאלם ער אױך שז־ן ניפ נעװען םער אױםגעטאן. ... און איך נעס דך א־צט ערשט צו נ״ע ארבעטן. יא, איך תאב איצט ניט קק צ״ט צו ק״ן שדם אנדערער זאך. מען דארף א־נעטן; איר וױיסט װאס איך װעל אייך זאגן: װען איך װעל שטארין, װעלן כיק טדדמנע מסתםא טראגן-םרויען. ז״ װעלן מיר זק ־אנקבאר און עק מדן אנדענק. װ״ל עס וױיזט זיך מ־װ אויס, אז קײן שדם אנדעדער קינסמלער האט ניט דערהוינן די םרו־ צו אלא א־דעאלער הײך, װי איך. םשיבישעװסקי גיט מיר דא אן אםשאצ־ע װעגן ז״נע םח־יק- ־-־־פן. איך םתװ אים צו םרעגן: - אק װאס זאגט איר װעגן דער ״דישער םרױ? - װעגן דער ״דישער פרוי? יא, עם װאלט געװען דיער אינטע- ־;־כאנט אנע־שד״בן א שמודױם ,װעגן א־ר. אבער אייער ״דישע טאכטער איז לעצםנם גאר ׳ג־זטא־ק קאלע געװאק. װ־ספיאנסקים םר״נױן ראבעלא איז שדן נימא מער. מיר דאבן תטיד געהאלטן ױ ״דישע פװױ םא־ קלגער, אינטעלגעגטער, גענילדעטער און געט־״ער םון א־נ־ערער. דאכ ״דישע משפחה-לענן האם םא־ אונז גענילט אלם גי־כטער. איך געדענק: אין ג־מנאזיע האבן מיר געהאם א פראםעסאר, ׳אב האט שטאדק נעל״בט ראם ײדישע משםחה-לענ;. מיר דאנן א'= יעם לעדער, א נאסען גענענן ״שנת״. דאם ״ױשע משםחה- לעכן איז טאקע געװק-א שנח. ״זץ האנן אין משך םק תתח