Literarishe bleter · 1925-11-06 · 79 (6.11.1925) · p. Seite 215

216 .־׳/* ל ' ט ע ר # ר י ש ע ב ל ע§ט ע ר פשטזת הער עדד־ט׳נאענטעד נז מיט װעג״, ״אין חדרי הנען פאר או ״נק״ט. ם־ן לעינם׳ם־ײר א־ן ש אוצר װאדד,אםט־קײמ אן א־ן שםילער ־דישער םר״ג־ע־ קדאל ם־ן י איז א ל״בכנהרער, א הן ד״ימאר נענער. ם־עטענױעם םון געד״•• - אן און מענטשלעכער פ־ײלעכקײט םראגלעראט־שקײט. חושכדיקער ם־כ־שע <ץ ד־ םא־ד״־־לנםטע ם געג־מ; א־ן דען נ־מ א־ן גהונד;רםפינ׳ ,־וק, ױ אדער יענע ע א־יםד ׳ק בלוױ א געם־ל פראילעראט־ ינט װער קאן מאכן א צװ־שנש״ר,; א־נהװירואוש? ה״ דונג םון אן ם־והס־;שעםער השװבער ארער ײם נא ־ענע נר־אה א־ז ני אז ױ אדער * הקער? , זאכ׳ שארםבאנםיק-געשל־םן רײן, ו־נגערם םםיל א־ז י י. דאכט א נ־םל צ־פיל ק־ל, שוין לעך און קיל-געראםטן, אנער ו־ך ר־ר. דעד סטל א־ז נײש ,יזארג־־קינשטריעד דער א-ים־ודק ם.•; זײן טעטםע,־אמענט. די דע,*קעגטענ־ש■ דעדט נײם דיכטע־ געל׳י־מע־ט א־נם םױעד םון זײן געמ־ט ארן םיקרמט אדו־ם דאם לעבעד־קע לא־ט. י. י. ז־נגעדם א־נע־רײנ־קםטע ה נא־טטימט ד־ זאבל־עכק״ט םון זײן םטיל אנער אױך א ק־לעד אטעם זױיעט דאהדך ם־ן א־ם. עד איז א נ־םל טהקן, דנגערם םט־ל, צזפ־ל אויםעדדעך און הן םא־י א־ו ועלטן אן אנדע,־ע שאטיהנג װ־ גדא־א־ן׳גדא. דערםאד אנער א־ו נײ א־ם ה נילדהאםט־קײט רײך א־ן םארנעם, נד״ט, נאווענלעך אין םילגעשטאלט־ק. םון לינקם־ י. י. .זינגער, ד״ מ. ם־קס א־ן מלך :מעלנ־צק־ ק״ן שום ײהשער בעלעטהםט םגם ײנגערן דוד, - תי־ן א״ן אםאטאשון, װאם הן געװנטעד, קינםטלעהשעד ח־ש האט תיבף דעדפ־לט דאם ק־ענקלעגע - א־ז ניט נ־צול געװא־ן םון דע־ םי־ל- נלעבעד נעץ, װעלבע םיהאט א־ם אונטעדגע־וקט ה נאקאנטע א־- דעאלאג־ע םונם ״צענראכענעם ײדשן א־נטעליגענט״. י. נע װײפננערג האט מ־ט ז״ן געװנטן ד״־מאר אן ע־דשעד גאנצדײט דעם דאזיקן אזמםימםאט־שן מ־ן, יענע ״נע־לם א־ן שמעדלם״, ה באנהלטע לײט, װאם קאנען ג־ט א־ן ה ניבער און טײגן ניט צום לענן, ת־כף אװעקגעשטעלט א־ן דעד הכט־קער, קינםטלע־ישעד נאדו־כםונג: א־ן רעם ל־נט םין ת־־ק הד נע־געלשזן האט זיך שין מ־ט דעם מ ן נאגעגנט אי־ף ־ענעד הט פון ה געטא-מרעק, א־ן ר גרויםע שטעט, און עד האט א־ם דאדט מיט זײן םרנם־ליקײט און א־־אנ־ע מקי־ געװען. י. י. זינגעד אנע־ ראנגלט ז־ך נאך מ־ט א־ם און קאן א־ם ניט ג־בר דץ א־נגאנצן. (״קלעם־ק״, ״םראפעבא־ ג־־צנהענדלער־, ״אין דעד ם־נםטעד״). עד נעמט א־ם נאך אלץ עדנטט א־ן טה־עדט אײף זץ שליממזלר־ק״ט. דעדםאד אנעד א־ז י. י. ױנגעד א־נגאנצן אפיעדדט גע־וארן פון נאך אן עתערער נגע. א־ך םײן דעם געװ־םן װאדט׳בל־מלדיקן ,־שות-דדנים, םרל־שן םענט־מעגט, פון װעלבן א־יך אם־ים קא־ גאנאװםקי, יהושע סערלע און ד״ ל. זש־טנ־צ־ק־ האנן שוין נא־ וױזן צום גרדיפן נוצן םון דער ײדישעד בעלעטד־םטיק א־ן םוילן, אװך םאניאן רײצעם א־ן דער מ־ט םון אנט־קן, שטויניקן אהם און טיט דער װייםל און מ־ט דער קהמראב־קער, רויט׳ציגל׳ דעער אלטשטאט א־ן ה־נטעדגהנמ, איז א מײםטע,־שט־ק םון נילד- האםט־קײט און םלאםט־ק, פ־ן װעלבן דאם אײג ם־נם קונסט׳מבין לײבט אויף םון םדי־ד א־ן ק־נםט־גענופ איך קאן אבעד הא נ־מ םא־שװײנן מײן כדניעקט־װן אײנדדוק, אז םאניאן היצעם, דער שא־ף־געצײכנטע־, נאך אלע ה־נסנױירענלען גאנץ־געלונגענער םאדטדעט, א־ד מיד נ־ט צ־ט הא־צן. פאניאן שטויבט מיך אם טיט זײנע נעלדנגענע אנער אוטנײטיקע חבמות, מ־ט הנע נראמען, מיט זץ אױפגעקליגלטער און געק־נצלטער םילאםאפ־ע, מימ ז״ן טאנצם״סטעהשיער העלדישק״ט אק אסערעםנהאםטן ציניזם און מיט הן ניט בא־עבט־קטן, אבזהותהקן סאהזם, דאם קװע- רענ־ש םון ר חג־ד״ - םאי־אנט םא־שם־לטע קנםטלע־שאםט אי.׳ נ־ט קײן ג־םט־קע ט־אגעהע, װעלכע װאלט נא־עבטיקט;ײן ציניופ פאביאן לעםטערט ה ק־נםט גאנץ א״נפאך דערפאר, װײל עד האט ניט קײן ת־ש םאר א־ר שײנקײט. הן גשמד. א־ז קײנמאל נ־ט געװען ק״ן ק־נםטלעהשע און דערפא־ איז ם־ן םאנ־אנען גאדנישט געװאץ. א ״קאפג־ער״ א־ז ער געװען אץ פאדיליבן, ״א םעלשע,־״, א־ן אם־לו ר דאזיקע א־נעמ זמע האט ער ניט ליי. הן צ־ניזם א־ז דעחעלנער װי בײ אלע ״פארלוירענע״, װעלבע שטעלן זיך - םון נ־ט קענען אלײן א־ן ניט פא־ג־נק יענעם - העבער אינער דער ק־נסט. דער אמתער אנמיק.װאר האט ליב און לענט מ־ט הנע םארשםד־נטע קונטט׳ אנט־קן. אזא א־־נער א־ז א ט־םער קינםטלער און דער נש״ד,, װען אםילו ניט פץ שאםער, עד א־ז גלז־ב־ק אץ ם־נם־ל־ק, ם־מםאט־ש אץ ױץ װעלט-םרעפדק״ט, אינטעדעשאגט אין זץ נאװקײט. אזוינע אנטיקװאדן, עקםצענטױשע כאראקטעץ, טרעםט םען נײ באלזאקן, בײ אנאטאל םראנם ױנגערן האט א־ן שאםינים גײםם םיףרגעשװעבט אזא געשטאלט. דער גלת גענםםי םון דער זעלנער גאלעהע אנט־' קזאץ איז א־ן א םא־ שא־םע שטהכן אהיםגעק־מען ם־ן א־נ- טער ױעערם םען, נאנץ א־ן רנם־ק געדען, ודרך אק הרך װאר׳ האםמיק, - םאביאן אבער אלם ת־־סט׳פא־שוין ם־ן דעם נרוים געדאבםן געמעל, שטײש םאר אונז א־יםערלעך שטארק נולט און פארניק נאלויכםן םץ אלע ז״טן; א־נעוד־ניק, אנער, א־ז לײהק, ג־אנ־סדענע־ש, או־נערםלאבלעך, אן א ם־לנרק הארן אץ אן א ק־נםטלעהש געמ־ט. גלאט א קליונער, מ־נקע^ער םא־שוין, א שיק׳ סעניק, א חױר מ־ט צװײטלדאםט־ע עםק־ם א־ן א םא־שטוםם אונטער׳ געםל. ער א־ו נ־ט מער װ־ דאס, װאש מע רדםט: ״א ט־ם״. דעלםן װען, דאבט ױך, בל־ױ או־ף אץ א־ט ועען מיר נײ םאנ־אנען ק־נםטלעהװץ נעם־ל. דער דאױקער םץ־געם־ל װערט אבער ט־ף נאשאטנט פון םאייאנם נראיע אבזהות צו קװײלן הנע ח־ות און די שטראף װעלכע קומט אױף א־ם, א־ז א גערעכטע. אװראי פילט רען א רחמנות צו דעם פא־א״נ־אמטן מענטש, װאם ם־־ט אױםן שטהקל דעם פארמאטערטן קאטער צו דערטהנקע;. הן םארלויץ דעבן טומ ,דײ און מען םילט דעם הכטערם צער, הן םרױער או־פן ג־רל ם־ן ױ ברוא־ם. איער םאנ־אנם ק־נםטלע־׳טראגעהע האט אינז ניט א־בע,־צײגט א־ן א־ר ג־־טזענױקײט. הן פ־לאםאם־ע איז, ר־דד נערעדט, רשות־תרנ־ט ר לאזט אונז קאלט א־ן ױץ צ־ניזם א־ז אונז נ־ט צדם ד,א־צן. * נאד דלעטאנטן אין דער ק־נםט טראגן צוגעקלעםט וײעי אנגע׳ נלאזן מישיע׳ש־לדל צום דאשעק םים ױ פאטעטיש פארמאבטע ״אנביש־ .אנ־׳מאמינם״ און םרעטענו־עט דער קינםטלער אנער ציט ז־ך דפקרעט יינוריק אין ה־נטעתרונט פץ הן װע,ײק, װאם לענט מיט הז אטעם אץ ״ײבן װילן םון ױץ שאםעהשן בדח אלײן אן אײגן לענן. י. י. זינגערם א־הלישע, קלענערע געמעלן ״אץ הײסע טעג״, ״ײץ־־, ״א־ן