Literarishe bleter · 1925-10-30 · 78 (30.10.1925) · p. Seite 208

78 .זא ליטערארישע בלעטער 208 נעצט דך דץ יךטיק מיט עסעלזם, װא־עס די; סימן נדבהק איז £־אכמענטארייטקײט, אפגעדאקטק״ט, ניט רעבענענדיק זיך ב:לל מיט דער שאפונגם״קאנטינױטעט. סדוב םון דינע א־בעט־ שטײען אמגע׳■ װנדעדט אין זײער שײנקײט, אפגעױםענע נלידע־, וואם דינען נימ צונױםגעהעםט אין א גאנצן סקעלעט. לאמ־ר זאגן אםן: נינער האט או־םגעשױין א םך א־נדאלטלעכע, נלענצנדע און גײםברײבע עםײען א־בער פאדיט־דענע ײױשע יטױיבע־, א טײל ר־םטיק, א טײל ניט דיבטיק או־פגעפאסט, ער ד,אט אבער נים באודיזן די אפגעזונדערטע ױנגען צונ־־פפלעכטן א־ן א״ן קיט. ער האט נ־ט יאשאםן קײן גאנצקיט פ־ן דער ײױשעד קר־ט־ק, ניט אנגעװיזן דע־ ליטעראטור ק״ן שדס פױאג־אמען, און בדק־, נ־ט א״םגעשטעלט טעא.־עטיש קק שדפ ליטעי־א־־שע שולן. ער א־ז לםו־ף דעד קריטיקער פון ״דישן שר״בעד, אבעד ניט דער קריטיקער םון דער ״ ד י ש ע ר ל ■ ט ע ר א ט ו,־. בכשיך פון רער צ״ט האט נ־גער ניט דודכגעלאזט קײן שוט ל־טערא״ ױשע דערש״־נונג. ר־ר ל״ענען פ־ן צײט צו צייט זײנע ארבעטן א־ן פא־שײדענע אמעױקאנער א־־בגאבן און שטוינען אייעד ז״ן אומ- געהייערער באלײענטקײט, רךטיש־ער ערלעכקײט און געדיטנהאםט־- ק״ט, אבער ױאױ ,דײטער געבל־בן אפגעשלאםן ־א־ן ז־־ן עס״־זפ גאר צום םוף האט ער געפרודט שטעלן טױט אויפן געביט םון ם־נטעטיזם, באמ־ט ז־ך צו דעדקלעק געדיםע א״נה״טםדערשײנונגען און ױכטונגען נוױ צ. ב. דאם פ־אילעם פ־ן מ־טאס•. א־ן װאם פאר א װעון דץ לך־ט־ק װעט װ״טעד גײן, א־ז דע־ד״ל אומבאקאנט, אב־ער גרדיס װעט ער שד־ן אדדאי בלײבן אין ז״ן שױ־בער-ק־יטיק. הײנט צו טאג איז נ־גער בײ אונז דער שטארקםטער און בא- ד־־טנטםמער קױטיקער. פם־כאלאגישע זײט פ־ן קאמ־זם. ־אם פ־אבל־עם פ־ן קאמ־זם ב״ מנרם- רעגדלען פא־קערפערט ם־ט ז־ך דעם ס־םבאל־שץ .־וף צו פאד• פולר״ירען דאם אידעאלע א־נם םענטשץ בערן קאמף םאוץ לעבנם- קױפ אט דער גוטמ־ט־ק-טראגישער שטרויענער גיב־ר, דאס קאן נ־ט סון איין ז״ט נעמען דאם לעבן פארן קא־ק, א־ן םון דער אנדערער זײט וױדער חוזקמ ער םון לעבן ר־ט ז״ן ארט מקבל בא־,בד,-ױץ ױ םארש־ײ־ענע אנטטוישדנגען און ירידור״. א־בעד יערגעלםאנען ד,אט זיך נ־גע־ נאך ענ־־לטיק ניט ארו־ם- געזאגט, אבער ױן ארבעט א־בעד ..נאך אדעמעך־ געהערט צ־ ױ א־יסגעצײכנטע. נשערם םטיל א־ן זײן א־מפדעם־אנ־סטיש־ בא:עמגן די די,־קלעכ- קי־ט ד,אט דאך געפונק א װעג צו יח־די פגולה, צי ־עם או־םרערװ״לטן לייענער, ,דעלכער ד.אט זיך מ־ט ז״ן ר״־־ט־ק גע־קװ־קט־. די מעלה אױ באשטאנען דעױן, ,דאם זי האט דעם זעלטענעם פ־ינע־ לײענער ניט געלאזט ה־עמלען א־ן דץ םוילק״ט, נאר א־ם ם־טגעױםן מ־ט דער זיגזאג־ק״ט, געיצ־אונגען זיך פארטראכטן א־ן קינםטלע־יש מיט- ,דעבן און ר־טשאפן דעם ק־יטישץ געדאנק. ניגערם דעג א־ז גע- ק־ײזלטע־ אץ פא־לאנגט אנשטרע־גגונג, אקה־אט ױ;־,־ װאלט גע- פילט פאר ז־ך דעם דע,־ד.ו־בענעם לײענע־, און דעויבער קאקע- מ־רט עד א־ם אזױ אפט מ־ט ז״ן ל״בטעד שפ־אך־שפ־לעדדיק״ט. נ־גער א־ז נ־ט דעד קךטיקער פ־ן שט־אם;, ם״ דעם ד־בטעד, פ״ דעם לעזער. דעזנטלעך יאשטײט ניט נ־געדם ק־יט־ק פ־ן רשפטן אדער א־־םטײטשץ, נא־ ח־רכארם פון ,־עפראדוקצ־ע ד. ך,. םון ב־לד- לעכן א־בערש־אפן. דעױבער ,דע־ט בײ א־ם דער אװטאר־ק נםטלער ב־ם- לעכװײז אװעקגעױקט אין דע־ ז״ט, א־בערלאזנד־ק אן ארט םאר ױ ,־עפ־אױקצ־ע-ױעב־נגען פון קרט־קע־-קינםטלע־. םוף-בל-סוף באגרע- ר ע ז ע ר ו ו י ר ט כ ר ו ך ג ל א ז מ א ן איינע נאך ר אנדערע אניעהויבן או־םלעשן, א־ן עם א־ז אויפ- געגאנגען א גדד־פע, א םולע און א װײםע לבנה. א־ז א־צט זײנק זײ שױן געדען א־ן דער דאזיקעד שטילער װינטע־דיקעד נא:ט זאלבע׳ דױט - און זאלבעדדט װעלן זײ שדן סארבל״בן דורך דער גאנ- צער גאכט, ביזקל ד ערשטע בלײכלעכע שעהן פון דער םארטאג- דערערדנג: 1) ױ גרז־םע, פולע און וױיסע לבנה, ארונטעדקוקנדק שדײגנ- ױק א־ן שטײל, אל־ן וױפנדיק א־ן צו אלץ גלײבג־לטיק. :■) א װ־נטעד- דיקער, שװײגנױקעד און נאכט־ש־אײנגעשטילטער שנײ, א־ן א־בערן שנײ - 3) אן אומתוקער מענטש, דאם האט נאכאנאנד הרך דער גאנצער נאכט געסקךיפעט אין דער דײםער, שט־לער נאכט און געהאלטן אל־ן א־ן א״ן אװיפקוקן צו ד טונקעלע םענםטער א־ן דער הױך... נו, רילא, א־ך הײב מ־ך שוין א־יך אן גרײםן צו גײן אהײפ א־ך בין א־ן קאבאױעט געבליבן דער לעצטער, אפילו א ט״ל רו־- זיקאנטן ז״נען זיך שו־ן אויך צעגאנגען. איך נ־ב נאך א״ן קוק א״פן לײדקן, מ־טן וױיםן מיש־טעכל באויעקטן ט־של. איך עם מיך איין א־ן דעם פולן, ניט געררטן קא־אפ־ן װאפער, דאם דעט שד־ן אזוי בלײבן שטײן א״נער אליין א גאנצע נאכט, א דארטנדקער און א פארשערטער, בױקל מען ,לעט א־ם מא־גן םארנאבט א־־^־םן. יא, איך ,דײם שדץ אלץ, אלץ... >זן דאם הא־־ן װײנט. פון מיר װײנט הפנים ארזיס מײן א״גענע דערשלאגנק״ט. װאס אױ, איך ב־ן דאך אלײן א״ך ארזמגעגאנגען אין ױ אמאליקע ױנגע 111 *) דעדנאך, א־ דאם גאלו־, ־אם האט ז־ך געגאםן אזו־ ױם-טובד־ק פ־ן ד־ פענםטער א־ז פלוצלונג םא־שדא־נדן, — װ־־ל ס׳א־ד שד־ן געדען מיטנאכט - האט ױך דער דנ־.ע,ימאן דעױען מיטאגאל אײנער אלײן צױשן צױ־ שטערנבאש־פױנקלטע לײלעכער. װארע ע און גאל- דעגע, האבן ױ ש־טעק, א־ן א געד־כטער, גאלדנגעשטריפטעד נע־ץ, א־ונטע,־געק־קט א־צט פון הימל. ם־נקלענדיק בלוי און קאלט - װי פ־־שע, װ־נטער-־אליניעם, דעלכע זײנען, אגב, גאד ױ־ט - האבן שטעדנב-לעמלע־ א־ױבגעבד־שטשעט אוי-עטום ם־נם שנײ, .־אם האט זיך ר־ט יעדער תע אלין געדכמע־ געשפ־־־ט א־בעד דע־ד א״בערפלאך םון דער װעלט, א־בע־ ד א־נטע־ש־טאט־שע פוםטע פעלדער און א־בער ד־ ש־טאט־שע גאםן. א־צט ז״נען ז״ ש־ין געװען לייױק, ד שטאט־שע גאםן, דײל ם א־ז שו־ן געװען נאך האלבער נאבט, און א־ן אט דער קליינעד פ־אױנץ־שטאט א־ן דער ר־םל- דעםט זײנען ד גאסן א־ן דער שעה טו־ט א־ן פוםט. א־ן דער ױנגערמאן האט ױך אלץ ארומגעדר״ט ה־נטער ד־ פענסטעד פונם הױז. ער האט נאך אלץ נ־ט אויםגעהערט אלע דײלע ארױפקוקן צו ױ א־צט שוץ טונקעלע םענסטער, א־ן װעלבע א־ם האט ױך אבער אלץ או־םגעדובט ־צו באמעדקן אזעלכע פ״ע־דקע אפגלאנצן. אפש־ד פ־נם ש־נײ, אפש־ד פ־ן ױ שטעדן. א־ן אםשר פונם פײער ב״ אים א־ן הא־צ;. און דעדנ־אך, גאר א־ן שפעט׳נאבט, האבן זיך ױ ש־טעדן *) ,״לים בלעסער״ נומ. 76, 77.