Literarishe bleter · 1925-10-30 · 78 (30.10.1925) · p. Seite 201

201 ליטער&רישע בלעטער 78 .זא װאר איז דער ריכטיהער אדרעס? מ י י ו י ל ג> א ר־אמע [דער שעד-גלא-ש םעלצ]. 6> ר׳ בערל דער גרױסער (א חדר־סעיעהי [א־ן צרײ העםהן]. ז> חרר־׳תנלעך - אן אמ־.ע מעשד,. 3>> װעגן ,־איינזאן-ק־וזע (אױך מײן ער׳טט וועדק>. . י׳> צושנידער [דערצ״לונג]. ו>1> יוס-ביפור-מאט׳רן. 1>> דער ז״גער. 12> מלחמד- 13> א גאנצע העםמ .לענן שלוב־יעקב אב־א״אװיבש [זברונות]. 11> אײזיק-מאיר רק און מענדעלע מובר-סס־ים [זברונות] און אױסער ר א־׳ע כהב־ב און סיל א״נצלנע נלעטלעך געשריבן רר־ יעקב רנעדאן, האבן סיד מויונטער בריװ םון כמעט אלע ײר- שע און העברעןשע ש־ײבע־ ב׳א־ עטלעבע צענדליק יאר. נ־ד פון י. י. ל־נעצקי, אליקום צ־נזער, אברהם גארדשארע;, מ־בל נא־־אן. ־הל״ל, א. צדײפעל, פ. זאמאשטש־ן, מ. ז״ספערט, םארפ ,־אזענ־ פעלד, ה־נדערטער בר־װ םון של־ם־עליבם א־ן י. ל. פר•;, בר־װ סון מענדעלע־-מוכ־-םםר־ב, פרץ םמאלענםקי;, צעדעדיז־ם, אב־הם בער גאטלאבער, ד״ר נתן בירנבױב, מאר־ם ױינטשעװסקי, ש. אנ-םקי, מ. ססעקטאר, ש. סרונ, װד ם־נםק־, דוד םר־שמאן, איגנאץ בערנ־ שטיץ, ס־׳ן הירשביץ, שלום אש, ח. נ. ביאל־ק, ־. ח. ראװניצק־. װ. מעדעם, בעל-מחשבות, ש. ניג־ער, חד בעוכ־עלםא;, אב־הם ,־ײזען, ה. ד. נאמב־עת, און נאך און נאך. א־ן ױ ברװ גײט אדו־ך א שטיק ג־עשיבט־ע ס־ן א־נזער ײדישן ליטע־א־ישן לעבן, מיד האבן דא שלםלען צו די בזנהאלטנסטע קעמערלעך פון ד־ ,־רבט־קבט־ע ײױשע שױםטשטעלער און פעחענלעכקײטן, עם רקיט זיך פו- נאנדער פאר אונז א ברײט בילד ס־ן באצ״נגען, םא־העלט־ענ־שן, מײנונגען, א״גנשאםטן, םלענער סון ױ בעסטע ײרשע ק־נםמײע־, װאס װאלט ג־עקאנט גאל־יכטן א־ן קלאר מאבן םיל אזן פ־ײ א־ן א־נזער גײסט־ק־ער געשבט־ע סא־ ר לעצט־ע ס,ז יא־ און עם םרעגט דך.׳ ביז ױאנעט ודעט אט דער א־נטערעםאנטער א־צ־ זיך װאלגעק אין סריױאט־ע ה־ענט? ודען װעלן מ־ר טאן ד־ טזבה דעם ל־בנס־זידד־קן נחנדה פ־נק־עלשטײן און ..באס־ײ־ען״ א־ם פון ד־ אלע כתביס, בריױ און מאטעראלן? װאלט מק אסשר געשאפן א קאמ־םיע־. װאם זאל נ־עטען א־יף ז־ך ד מ־ ת־כף ומ־ד און גר־נדלעך באארבעטן ד־עם גאנצן א־נטע׳ רעטאנסן מאטעראל און ארויםצ־ען אים םון ״,־שות ה־ח־ד״ א־ן ,ע־שות הרביםי' ארײן. עפ־עס ששײען או־סן װעג ״ױרש־ם״, װאם קאנען צױישן זיך ניט אר־בק־מק (״ױרש־סי־, ,יזאם באװײזן ײך, װען מקאן עםעס באק־מקי אץ דעדלאזן ניט צו סארעםנטלעבן מאטעראײן, צ־ זדעלבע די האבן און באחג־םן נ־ט האבן ק״ן שזם שי־כ־ת. אבער װען אן אױטארטעטע א־נםט־טוצ־ע װאלט געזאגט איד הארב א־ן װא׳ גיק ,זא־ט, װאלטן ד םבסובים ארום דער ל־טע־אר־שער ירשה ג־עוױס תיכף אויםגעהערט. פשוט און הלא־: מ׳מאר ניט לאזן א־יף וױיטער ז־ך ,װאלגעדן א שטיק ל־טעראטיד־ געש־בטע. >*־; מ׳דא־ף שוין זיך סארא־נטערעםיק םיט אט דעם עניז־ אבער װעד? צו װעמען אם־עלירן ױ־עגן דעם דא־־קן ענ־ן? װאו אױ רער ריכטיקיער ארר־עס? נ ח מ ן אז מיר זײנען ה.ק־ מ־ענטשן, אםגזטא1 אן קײן שום באצץנג צו באמת־גע־נדבט׳לעבע מאטעראלן א־ן א־צרת, - דאם א־ז שוין ם׳ן לאנכ א דבר *דוע. און מיהאט שוין ,ױענן רעם ג־עשריבן און ג־עשרבן אזן... אן קק שום נוצן. עם ליגן ציעױארפן שט־קער געש־בטיע פא־ אזנז אין די א־יגן און עם גײם לאיבוד. א.ץ נימא נײ אזנז אם־לי ױ םאראנטױארטל־עכ־ע אינסטינצציע, צו װעמק מ־ר זאלן קאנק אין אזו־נע פאלן אםע־ ליק און א־יף ,װעמען מ־ר ואלן לכל־הפחות קאנ־ען אנפאלן און יאשולדיקן אין נאכלאז־קײט. ר אײניקע אינםטיט־צ־־עם, װעלנ־ע ױאלטן יאדארפט באמח אין דעם הינז־כט עםעס טאן און װעלב־ע האבן :אדארםט האבן א שײכות צו אזעלכ־ע מוני געש־בטלעב־ע אזן לי- טעחג־ישע זװצ־ות אזן ירשזת זײנ־ען אזוי פאדב־עבער־ש םויל א־ן אםגיעלאזן אץ טויב אץ גלײכגילמ־ק צו אדעלב־ע ״ס־ענטימענטן״, אז ם׳װילמ דך אםילו ניט די מאבן אזיסמעחקזאם א־ן באװעגן ר אחףם- צ־נידעוץ םון זײער ״ה״ך״ צו אזיעלב־ע ״קלי־נ־ק־טן״. מיר ד,אבן א ליטעראטן־םאראײן א־ן ם־ילן מ־ט א בבכוױקע פארװאלטינג אין דער שטאט װארשע, אן עטנאגראםיש־ע :עזעלשאפט מיט א נמקןם־מוױ א־ן װילנע, א כמו־צענטראלע ב־בליאטעק <ױ ,.םינאגאגע״-ב־בליאטעקו א־ן װארש־ע און ר ם-זראשון-ב־בליףטעק אין רלנע. א־ן כינ־ן בט־ח, אז ר נאטי־ן אױ ניט מיער װי א ״קול ב־רא כמדבר״, ד ,זעט קײנעם נ־ט ריק. אין אונז־ער לטעראטן-םאראײן כ־־םעט אן א־יפהע־ דער ב־לקער הײזערקער םאטעםאן, םיא־ז םארנ־מען ם־ט ױ ״םאדערניע״ ט־ענץ אזנטער דער שזץ און אנםורנג םון בכבוױקע ליטע־אטן, און װי קאן מק חז םארנ־עטען א ״בטלנישע״ שטים װעגן ־עםעם ״אלט־ע שמות״ און נאך אזעלכע מיני ״שטותערײען״. אבער דאך... טיאױ ניט מ־ער װי א שװאכ־ער מענטש. םרזװן מיר דאך צי מאבן אױםמעדקזאם, אץ װעט עם צו גארנ־שט ניט פ־ק, װעט עס ודדעחצגאל דץ א באװײז או־ף דער אזמדולטזרעל- ק־ט אץ הםקרות, ,ױאם עם הערשט בײ א־נז. די טעג גין איך געװק בײ ה׳ נחמ־ה םינקלשטײן א־ן װארש־ע אזן ־ער דאט מיר ר־־יראמאל ג־עמאבט א־־םמעדקזאם און באװיזן ו־ פ־עק כתביס, שרות, פאם־רלעך, בוײװ, װאם איז סארבל־נן נאך דעפ םארשטארבענ־עם יעקכ ױנעואן. שדן םץ דעם אױבנאויפ־קן באק־ענק זיך מיט דער לטערא־־שעד ױזשה, זעט מען, אז םיר האבן םאר ז־ך א געװאלרין אוצד פון ביז גאו־ אינטערעסאנטע מאטיעראלן, װאם האט א שײכות נימ נא־ צ־ דער למ־ע־אדשער פיזיאנאמי־ע סון יעקב ד־נעזא;, נאר א־־ך א קאלאסאלע באדתם־נג םאר דער ײרש־ער אץ העביעישער ל־מע־אטור-געשיכמע אין ױ לעצטיע 40—50 יאר. דא האבן מיד ױ בתב-־ק.• 1> אם דצנים אדער ר שענע רחלע. א ראמאן אין 4 טײלן, סו״ *״טן. 2> םעשיס בבל ױם. [א נרדסער ראםאן] חלק א-301 ױטן, דלי נ-204 דיטן. 3> חלמא טבא חזאי-אײנע יךטישע ערצעהלונג םאם לעבק גענ״פק םאחנעשטעלט א־ן א חלום, פערםאםט אונד הערו־בגעגעבק =•׳; יעקב ױנעזאן. [שםעטער איז י־עקב דנעואן א־יםגעמ־עקט אץ צ־נעיטױבן ישראל םסח בן שתה םױנ־ל קאננע, המורה בב־ה״ס רטעם ד,מםשלה א. אז. װ. ױ דערצײלתג איז געשרבן אין 1880 םיט אן ע־לױבעניש םון צענזור, - האלט א ססצ זײטן - נ. מ.]. 4> טאר לכם בענצען - 175 ױטן [צום נצף םון דער העפט :נוגעשױבן ״תם חלק ראשון״-].