Literarishe bleter · 1925-10-30 · 78 (30.10.1925) · p. Seite 200

78 .זא ליטערארישע בלעטער 200 כיגעדענק: עתעץ כײם טײכל׳נרעג צעפיק פייע־ איײעציקע פאשמ־נער, רךן פא״־ע איז ניטא. נא*־ בד&ות מעלד,*ג־ד,ן דדעײלענד־ק; דארט וױיטע נאטקעלעך סיט םענםפעד שװאועע-דעםע־ דעטעק אין כ/לייס ניט-װעמעש האק תםט צו רו, אויף נאכטלעגעד צ,י נאסט... אץ דארף דערקלינגען גלעקער אויף דער ניך דעם װײשן זונטאנ, עס קױכן דעמעק ארדם םון קײנעמס קרעניצעם? נ אויף יענעד זייט םון טײך, ארף כאלשעװיצקע חםלענדשע גרענעצן פארגײען מיטן טאנ ׳שאלדאטסקע לידער ורנטיקעז -צ• שטילע סאםטעכער צו בלאזנדיקע םײער, כ׳ווארט אײך גענענען איצט םאדחיכעק םון אומעט א צינײער, נאר ס׳צאנקט דער טאג אין שטעט, װי קלױםטערש כ־ענען איצט,• א, ל־דער זעלנערשע םון חסלענדישע נרענעצן, װען טאנ נײט אוים אײף אטעמש אײערע אימענדלעך־לאננע- תלויב איך צונויף, װי שט־קלעך כ־ויט-ד וױיטע א־בעת,־ענעצדיקע קלאנגען!... \\\ ס׳װעט רײנער עדנעץ שױן נ־ט םאדן, סװעט ק״נעד שו־ן ם־ן עתעץ מיען׳ ס׳װאקזאלכל שטײט אלײן א־ן שרע־קט מוט װײםע העתערלעך פון מולד; עס הענגט א־אפ דער נלאק, וױ אזא לײדיק-ארםגעעפנט מדל און קײנעד צאםט ז־ך ניט קײן קלאנג אם ס־ן דן זשאװערד־־ן גוכיען. נא־• ס׳קורען ,װײםע הינט סון עתעץ-װאו צו לו־יםן ד שלאפנדקע באשמעקן און א גלעט טאן, - עם ב־עכט א־ו־ם א ביל-םון חושך-טר־נקענדקע הויםן אץ ם׳גיבן זיך א גליטש אויף װײםע ה־נט ד שאםנס ם־ן שטאכעטן... פון בײדע זײטן-שװאדץ־געדכטער װאלד און םעלד נעשויהם, דאם בילן בײםט ד נאכט און טעסעט טיר א־ן טויער א־ן שלאנבו־ם היײבט זיך אויף םון װעג, װי אנעשטרײםטער שעפ ם״ץ ברונעם; ס׳גײט קײנער מער נ־ט צום װאקזאל, סיװעט ק״נער מער ניט קומען נצ; א־ם, עש רײםמ ז־ך חרך א צוג, װי א דערשרעק םון שעהן שםעטע א־ן םיכאםן זיך אויף א־ם אוװיף ד שאטנם םון שטאכעטןז... װו\ צ־ פדאםטע טרענער־לײט טוט אײםנאננם מעשענע םון בערד, װאס װימלען אױף אץ שטעט-קװארטאלן, ,װ־ ד האםנם,• װאם עסן כחיט טיט גאט אין שאטנש םון קאנאװעם, װאם שטילן זײער דארשט א־נאײנעם ט־ט ד םעח־ז צװ זײ, צו ד גענא־טלטע מיט קײטן-שטדק, וױ ש־נעם, אויף װעלכע ס־װײנט דעד צער םון האװעדקן ערכ-רב; צװ ד, װאס שטארבן אונטער לאשט םון שםאן און םון געלאף װאם קױ־צן זיך או־ף םל־ענדקע רעדער םון מאשינעןז עם קרינן אומעטיק םון מױל םארדארטע דעטערןנ ם׳איז אומעטיק כײם םענםטער א״פן זעקסטן שטאק אין טחימען ־אלאװע צו דן *ארטון; א, אנגענליטע געלע כעח־! א, חקנש אננעלאדענע, װ־ קעמלען׳ עש רײט אויף קערק אויף אײערע דער בלאנדער טאנ, אײף פלײצעם אייע־ע גײט, וױ םון םעלזן, ארף-ױ זון ז םדץ מארקיש 111/\ שנ״דערס. ־גװםטערש, ארעמע און ם־ומע כא־עכאטים ג־ען שדיננ-און-שלאננ א־ן ג״ען אױם א־ן עםעם ז־ך צ■ מישן,- ב-־ן שװל א־ן מא־ק, ם־ן םאױק א־ן שול-ד הענט או־ף חקנס אײף הא־כאט;־, אין פאםטן אזו־ ,װאך כײ װאך, דעם תענ־ה שנ־ א־ן חמ־ש־! ױם-טוב־ם ל־כע, טײערעז די בלאטעש טר־קענען ז־ך נ־ך, מען שמ־רמ, מען .װײםט, מען לאטעט א־ן םען כשרט,- ד מ״דן זאלצן אפדרעקעס, שמאל־ן מ־ט רו־טע הענט סארקאשע־ט א־ן װינטשעװק זץ־:-נאט זאל העלפן כא־א־אר דאם איײן םלײש בײ ז־ך! -פ־זאל דן דין דצדן, גאט, א יערערנס כאגע־ן צ־ פארנעמעןי ד ב״מעד גדנען שו־ן, עם צ״ט־קן ז־ד, קײן-ע־ן-ד״־ע, בדזה, כאשער, אז שטחות זאלן א־יף דער ,װעדט שױן אנהײבן זיך הערןז א־עדע זאנט:-ד װ־ל קײן קלעדקאל ניט נעמען, -ק־ס ש־־ן, ק־נד, אהײט-ד פאמע װײנט מ־ט ה״סע טרעק און ש־״־כ, רער־ײיל, א־ן צװײטן מבתב,-װאפ אזו־נס א־ז..םלעדקאלן״.. \ו דעדשראקן שפדננען א־ס ד שוחת, װ־ ראס הא־ץ-צעשו־בערט, און שט־ד פא־שעמט, װי א־יגן װײנענױקע—בל־אםקען; נאר םישטרענגטיצו ד אראם ריט ש״ן אץ שטאל־ן פון ה־־כן:- ״-לכי כנ־ הרכס ,־המשכ־ל״ז ־ ד־ ב־־װ א־ז געל, װ־ דאם פא־הארעװעטע פנ־ס ם־ן מיץ מאמען, ד־ ־מוחה עסן ז•, ,־ד קנײטשן עקכו־דן דעס טאטנם שטערן; ״-דמען-השש זײ, קינד, דארט א־טאראזשנע מ־ט ד ימען, עס לאזן א־צטע־ בשװחת שדעקלעכע ז־ך הערןי. א־ן שודת יאגן זיך מיט שדעק, װי אםגעלאזטע וױיזערס, ״-עס װערט געשדכן א־ן ד ײדישע גאזעטן, א; אײנגעפאלן איז יאםאנ־ע מ־ט ד הײזער... ״שדײב, למען־השם אונז, צײ פאריז א־ז ניט יאםאנ־ע!״ א־ן שט־ל פאתײט דאם כתב, וױ שטיל פארגײט דער טאג מיט פײן נעזעכ־קט א־ן ם׳צינדן זיך ד װערטער אן, װי שטעק אויף מוץ פנים!... מי־ הלומען דך, טאטע, דינע םטא־טשענדקע דםן, װאס וױינען חרך דער א־עש-קלארער שבתױקער העמד; -כאנערן ארעמע, א, נל־םטוננק פא־שעמטע, ױאכ איז רען הײליקער םון אײך? װאש א־ז דען א״נזאמעד א־ן טדכער? א־ן ױינע, טאמע, הענטז אט ױ ניטאויסגעזאתטע דאנוה, שטילע נ־ש געשטדגענע, װאש זאתן םתם, װאש זאתן פחם, ם־נקט װ־ זײ האדעװען און צערטדען; זײ חלומק זיך םיר אזעלנע מאגערע, א־נדערװאכ־קע, םא־צערטע, םון װאשן װעש, םץ כאקן בדיט, םון טראנן װאםער און פון אפ- שםרענן ״ג־ט-אױנן״... איך שיק אײך ד,־ײ מאל שלוש פון דער גא־ער װ״טער װעלטו ס׳אױ דם דער שםחך פון גוטע פדאםטע רײד םון א״עדע, װאם ק־מק אן מ־ט ברכה א־ן מ־ט פר״ד, װי אורוזיס םשוטע און טײערע; א, שכת א־עמער ם־ן טאטעם ,װײנענדקע ױפן א־ן שטילע מאמע־הענט פא־ראגהטע, םא־װעדקטע, װאס איז דען הײל־קער סן אײך? װאם א־ז דען א״נזאמער און טר־בער?.. ■*ריז, 1925