Literarishe bleter · 1925-10-23 · 77 (23.10.1925) · p. Seite 185

185 ליםערארישע בלעעטר •77 .זא ז״נען א םרדכט םון ױגטערישער אינטר־צ־ע אץ כטעט גא־ניט םרן אנשעחדאציע. ער האט גא־נ־ט געד,אט ר• ־צײט ארן ז״ געלעננה״ט צו אנטעררואצ־ע. תטיד םארשלאטן א־ן ד ד אמ־ה ם־ן ז־׳־ן ארבעטטשט־בל. א־ן א־ז ער װען סיא־ז צרזאםענג־מןמען מ־טן מענטשן, אזר־ םלעגמ ע־ דערהרםט אד׳״ן ר״ק. װען האט ער געהאנט אנסע־ד־רן, אל ־ערלעך האט ער אהרסגע־טלײדערט םון ז־ך א צען נ־כע־ א־ן יעדעס ב־ך א 3, 4, 5 מאל א־בעהגעשד־בן? ד וױדקלעכקײט האט םאר א־ט נ־ט עקש־סט־רט. ױ א־ינצ־קע רירקלעכק״ט ז״נע, דאש ז״נען ױ געשטאלטן םון ױנע ראמאנען, ז״ערע א־נטעדעסן, ל־־דנ־נואםטן א־ן זײער טרל. ארן דאם, רראס ז״ מאכן דעס ךרשם פ־ן לעבן, ־אס איז אן א־לוזיע, צו םארדאנקען ױן ױכטעױשן זשעני. עד האט תמיד געשעםט םון ד ט־פענישן םרן דער אײנענער נשמה, קײנמאל נ־ט פ־ן דער א־דם־קער רר־רקלעבקײט. ע־ האט דזרנגעלעבט דאס לענן םון ױנע געשטאלטן, ער םלעגט דדעגן ז״ ױידן מ־ט דנע ם־״נד אװי ,־ױ װענן לעבעד־קע נרו־״. ה־רכדעס דעדרעקן ז־ אריך א־ן אונז רעס רושם םון וױרקלעכק״ט. װאס א־נטענשיװער ד־ ,ד־ז־ע, דאס אמתדקער א־ז זי א־ן לענע־יקער. דער ע־ק־ ליגט נאלזאקס נאד״טונג א־ן ױן ״מענטשלעכער קאמעױע״, דעם ט־אטאםלאסט םון םאדערנעס כאצ־אלאג־ש םסיכא- לאנישן ראמא;. רא האט ער אנ־געמאלט א־נזער גאנצע צ־װ־ל־זאציע מ־ט א־רע דו־אמעס און לײדנשאםטן, ט־ט א־ר געיעג נאך גאלד, מיט א־ר א־נױ״־דראיי־זכ און םאזיט־װ־זם. נאך עטלעכע טעג וענק םארבליבן ביז דעם 25-טן אקטאבער דעם לעצטן טערמין פון באשטע־ין ביכער. ד־קע געסלעך ארן ,־ױנקלען, ,לא־ סיד־״ען ז־ך א־זכ אר־כגענענ־זעטע געשטאלטן. ער ־ען ױ םילאםאםן, ד־ טרו־מערכ, די ױנגע מ״דלעך א־ן ד אלטע םוז־ע־ן מ־ט זײעדע םא־טרו־מטע האםעג־נגען א־ן דער- װארטזנגע־ן. עד קען ד לאנגװײליקע םדאװ־נץ, דעכ נאשדענקטן קלײננ־תער א־ן דעכ צב־עו־דקן םו־ער, ד־ םרומע ־אץ אפ־קו־ם־ם, ד םעטע א־ן ד מזבערע, םארשדענ־ערס א־ן קמצניס, קלײנע בא- אמטע א־ן דז־קאנטע שטרענערס. ע־ קען דורך-א־ן-דרך ד בעכמ־ע׳ מענטש, ,דאס פא״א״נ־קט א־ן ז־ך נאט א־ן ט״װל, דאס ד״־ינע ארן ד״נע, װי דאס נ־דעדקע און שמוצ־קע. דאכ אלץ האט עד דעחען• מיט דעס כזח םון ז״ן ד״כער םאנטאױע. ער א־ז ניט קק רעאליסט, כאטש ע־ האט זיך דאכ אלײן א״נגערעדט. ער האט ױך דאך א״ך בעדיאלטן םא־ דעכ המשך םון נאפאלעאן, םאר דעס ױרש םון ד מאג־ער א־ן מדוכל־כ, םאר א געלערנטן, םא־ א ם־נאנצמאן א־ן נאך א־ן נאך. ז״נע .דעדק זישע ברײטבארטם קערפער ליגט שוין אין דער ערד אלע האנן א־כ איבגעניצט, ד<ם נ־נ,׳ ג־״מביירט. װאס האכ מיט אזא גבורה דן איױעתע האנט געשלאםן, װען ע־ האט גע- דאלפ און ,דאס האט זי מיט אזא לײבט־ק״ט געעםנט, װען אנ- רע־ע האבן געבעטן... נאר אז ער איז געשטא־בן, געשטא־בן מ־ט א־״פ־ל א־בעררענטש״יעכע־ קדאםמ-אנשטרעננ־נג, ד־ װען צען םאר ז־שע נר״טנארט (לינקכ• א־ן ג ליםאװםק־ <דער םעגאמאלער נעל-זכ־ו;) לונגען װאלטן א״סגעכארכלט אין ױן א״זעתעד נר־סט-שט״נ, װ־ װען צען מ־ענטשן ,דאלטן זיך געראעלם מ־ט דעס טר־ט א־ן ז״נע נ־ט׳ באזיגבארע גלידער - האבן אלע בככודקע :עמעדס םון נעכטן נע- ט־אכט, צי מעג מק געבן א טרױער־אנאנס, צ־ ניט. צי איז באמה געשטאדבן א ״נדױסער״ מענכש. עי האט ליב נעדאב דעמ ב רגערלעכן ב״ם ״דשן םאלקכ-םאטאג־אף אױף קארמעל־צקע<אס א־ן װארשע שט״ט א־ן םענםםער א גרו־ס נ־לד פק זישע ב־״טבא־ט. א־ן ױן שענסטער ק־נ־גלעכער םאזע. דער מעטאלענער העלם א־יםן קאם, רױמישער פארביקער מאנטל אייף ד אקבלען, ד צװ״ א״דערנע הענט אײתעשטרעקט, אין ד הענט לייצעס, דעי בליק איכע־ אלעמען, אין ד אדלער-סןז-סל־גלען - ל״־נשאםט א־ן העלד־שק״ט. או• איזעדגעשטאנק אדנטםאראװנפםארט״זנטער םאר 'יבלדקעאינןאין נעםירט ד םל־נקע םערר םון ױן ר״ט-װא:ן אביר אלע צ־ ק- א־ענעס פץ דער װעלם, אזד א־ז ער ארר־כגעדטן ם־ן מיטלאלטע־ א־ױם, םון געטא ארױם, םרן ױן םארשטרנקענעפ חדר ארו־כ, םרן ז״ן םאטערם לאדזער ארעמער דז:נע -געש־איעע־ שכ־נ אץ ראכ דאױקע װזדנדערלעבע ױיט-ליד ז־נס, װאט ע־ האט נע־ורגען אװנמ :אך אװנט מיט זיץ גיםן, ױינראסיקן בלוט, האין אלע םא־שטאנע;, אלע, אלע. ד נעםטע דכטער ארן ד געלט ג־ר־קסטע סוהר־ם, ד• ם־ו־מע וױבער אץ ױ ניליגע גאס-םו־אסטיטוטקעכ. און רער ײדישער םאלקט םאטאגרא־• איף ד<־ ק־־ירמ<ל־צדע ד,אט דאט ב־׳־טבא־ט-ב־לד געבכן אין דע־ ם־• *רמג־־ה־לט סט כ־ליגער פאפ־רענער רךעםע. מק קק ניט םא־ב״ג״ן ארן נ־ט װעק געררט ביז װ״נען. טע־ ־,אט ניט קק םליסנדק א״זן אין ד א־ע,ץ. ארן אריך םליסנר־ק א״זן װערט םארראסט און םארניםטעט - מען האט נא־ ״דש :לוט אץ ױ אז־ערן. אינער אלע ײדשע שט־בע־ ם״םט שארף דער הארבסט-ױנם ם׳ץ דעד משוכענער בשורד,: בר״טנא־טם קערםע־ דיט צ־יק, צ־־יק, צוױק. יעדער קלענסטער אקטיאר א־ן יעדער טאלאנטלא־ע־ _דיכשער- ״נגל האמ נעקוקט מיט ביטול אריף דעם ברײטבארט-טאראראכ, װי א־יף עםעס גלאט א האק־ס-םאק־ם, װאם האט קיץ שיינות ניט מיט ק־נסט. דערטאד אבער ער...