Literarishe bleter · 1925-10-23 · 77 (23.10.1925) · p. Seite 182

77 .זא ליטערארישע בלעטער 182 בעד אין קאב־ינם ״דארםםץע״ א.ין א־ן סיל, סיל אנדערע. נ־ט אימזיטם דאט א־ם ד דײטיטע נךיטיק• באלןרוינט אלש ײרישער דנמי׳ ראדדי. , ־. . עס איז אוטסעגלעך צו אויםרעכענען חאש ר-םםאן ד,אם גע- שאפן םאר דעם ״דישן טעאטער, ודיםל ער האם ד־טגעמאכט אין רשך םון ױ לעצטע סס. יאר, ער א־ז דאך געװען דעד ערשטער םון ױ ערשטע, זײן גאנץ לעבן איז אחחרכגעודיקט ר־ט טעאםער אנהײבגױק םון דין סו־מן לעבנםיאר אן, ביזן הײנשיק מאג, װעגן דין רײבע ארמיםטישיע סארגאנגענה״ט .װעלן ריױ געבן א געלעגנה״ט רעם בעל-היובל גוםא צ דעחר־לן אינטערעסאגטע עאם־טלעך םון זײן לעבן, װאם ער האט •איבע־געגעשןידעם .שרײ- בער םון ױ שדרות םםעציעל סאר ױ ״לימערא־ישע בלעטעדי אין זײן אײגנארטיקן רײםראנישן נוםח. 11 ■ -> ױנה רייםמאן װעגן ױך ׳ ■ איך בין געבאוץ גע.דא.ק דעם 1.-טן יאנואר אין יא־ 62?<ג א־ן נע־םאן בײ אדעמע עלטעק. דער טאטע איז געזען א עצן אין פ״ילע פאלעם אין א ־בואה-רעקלער. אט אזױ האט עד איבערגע- קבצנעװעט 86 יא־ און א־ז געשטאדבן. ב־ז. 1-1 ״יאר האב. איך געלע־נט אין חדד. אבער אזוי װי דער דלות האט םײן אונטערגע- םײםט, האב א־ך אדעקעװא־םן דעם חדר אין בין אריין ארבעטן אין א טאבאק-פאבױק, טאקע א־ן בערםאן אלס טיטון׳שגײדער. ■ שזין אלס 7 יאר־קער ״פענטאק״ האב איך גע״ינגען בײם :ער- םאנער חזן יתחם הקטן און בײ נ־םן בעלזער *ן ניקאלאיעװ װאם םלעגט א־יבערבאפן דך אויף א קאנצערטל קײן כערםאן. איך האב געהאט א םאםראנדל אײף רעדלעך, אבער די א־בעט אין דער טאבאק-פאבױק האט מיר דערשטיקט דאם סאפראנרל א־ן עם איז געבארן געדאק אן אלטל מוט גלעקעלע־ א קאמעדיאנטל בין איך געװען, הובט זיך, נאך אין דער ראמעם בויך. מאקע אין דער זעלבער צײט, װען איך בין געגאנ- גען אין חדר ארײן, האבן כערםאנער ״יאטן״ , װאם םלעגן םא.יקויםן צוקערקעם אין ױ גאםן, דערשםירט, אז סײן שט־מעילע קאן ױ ציניץ קימען םאר זײערע ״מבירת-ױםף״׳שםילן, און זינט דאן בין א־ך .געכאפט געזארן אײף דער מעשה״ - צו שםילן סעאטער. אין כע־סאן האט זיך גערעשט. מיץ אלמ-שט־מעלע האם א־יעק געלעכערט, ביז ניםן בעלזער האט זיך מרחם געװען אײף מיר און מיך מיטגעג־סען קיץ אדעפ א־ך בין דעמאלט אלט געװען 12 יאר. פון בעלזערם געהאלט ד,אב איך געםגרט עטלעבע מאל אטאג סון הונגער, האב איך מיך םישב געװען און ארײן ארבעמן אין א אדעסער טאבאק׳סאבױק. אבער לײבט אױ צו זאגן, ג״ א־בעטן, ודפנרק, אז א־ן אדעם ױנען סאראן א כאסטע זינגערפ, װאס מאכן ױ קינץ אין ױ קעלערם, דאם הײסט, מען גארגלט יעדן אױף דער- נאכט אין ױ װיץ-שענקען. צו באנעצן דעם האלז קאםם קײן *וזטה און מען פארדינט אײך עטלעכע קאסיקעפ אבער איך האב מיך ניט געקאנט אנטשליםן צו דעם שדיט און בין צודיקגעםאק קיץ כערםאן, דאן קק ניקאלאיעװ, געװאגלט אהער א־ן אה־ן, עס איז געגאנגען מיט דער ס־טער אראם און בין צורקנעסא־ן קק ארעפ אין אדעם ד,אב איך מ־ך געװאלגעדט א שט־קל צײט, עם האט מיך שו־ן געצויגן צו דער קעלער-חברה - װי םיט א בישוף, ביז עס א־ז מ־ר געלונגען אריינגענוםען צו װעק אין דער קאמפאניע .זאם איז באשטאגען סון םאלגגדיקע א־ן יענער צײט בארימטע זינגעד: שראגער, בארפאז, צוקערמאן, בראטקין און אגדערע. ר ״םחוררי האט מק דעדלאנגט״ גװאם עם איז געװען צו םארקי־םן אץ לויט ױ מעגלעכקייטן) - סחוכ לידער, חםידישע מענצלעך, האם- ביגעז ׳ף דער דגה רײםדאן א־׳ נאכגעבן זיך נ־ט ודל , ער ן עלטער פ־ט ז״ ער ראנגלט זיך זיף שוין שפ־לט ״רען ראם ער גובר - אױ אין אראנק דער בינע ״דיק זיך זם, מאכט £־ קאם• מ־ט זק טראלט ד־ט מ־ר״, און ער ש אץ אגדערע• ױנה רײםמאן איז א קאמ־קער - א ״פא־אץ״ בין א־ך און שט.־ר - דאט ער אפט ליב צו חוזקן ם־ן ז־ך און פון זק שם־לן א.ץ עד א־ז טאקע א פאיאץ מ־ט לײב און לעבן - א־יף דער ב־נע אץ א־ן פר,זאטן לעבן. ער א־ו א ליבער, נאטירלעבער גו- טע.־ ז״רע, א פאטער צו אלעדע;. סינקט יױ אין םרװאטן לעבן, איז ער אײך נ־ט געקינםטלט אויף דער בינע; ער איז פשוט, עבט ביז גא־: זײנע ראלן װעק ניט אײםגעקנאטן, געשליפן אדער גע- מײםטע־ט - בײש שפיגל און שמינק; ע־ ״צעקײט״ בלײז די ם־אזע, פא־ט־פט זיך א־ן דער געשטאלט, אםט העװירט ע־ מ־ט־ש-אבער 611 םון לינקש־-רײםמאן אץ ד״ןר םץ נ^דם^מננםי״שמעצרריק״ אץ 1884. םץ רעכםס—הץרםאן יײינבערנ זןלם ״גיײנש״ (דער דע• םזןלם 18־*;ן-יקער װײנבכרנ, דןןגו נעשפילם די ״װײכלסכע רןןלן״ אץ נןולדםןןדענם רעפערםרא-). א״דער ער טרעט-אײף אױף דער ב־נע-איז ד־ ראלע נאך ניט םא־ט־ק, געשאפן װערט זי ע־שט - בײט שפ־לן. א־ן ער שאםט ז״גע ראלן מ־ט אזוי פיל פ״גקײט, עלעגאנטן נױאנם - מים אן עשירות םון א־מ־םט־שע מ־טלען. ױנה .־ײםדאן אױ א שו־שפילער מיט אלע ױגע אברים, אלץ שםילט אין א־ם: ד■ אױגן, דאם פנ־ם, דער קערםער, די פ־ם, די דענט אםילו ר םינגעד שםילן בײ אים. דאם אױ ניט איבערגעט־־בן, בײ אלע די, .װאם האבן א־ם געזען. װ־ אץ א קאלײראשקאם לויםן םאדבײ ד־ צענדליק צעגדליקער פאדשײדנארטיקע ראלן ס־ן דעם רעםערטואר אין װעלבע רייםדאן ר.אט געשםילט. אנד״בנד־ק םון אש־הש גאלדםארענם ..שדענדו״ק״, ״די באבע דיטן א״ניקל-, ״משד. חיט,״ ״דער קדאקעװער א־רח״, ״יאכטשע•־, ״יאגטל שנארער־, דאן אלש רי אל' אין ל״װיקט ״שמא- מעם״, ״דער רויטער בער״ און סיגטק־ש ״אײז־ק שעםטלי, ,,רםאל ,װאבערנ־ק״ א־ן ״יענקל דער שמ־ד״, בענױט אין לאנדםמאן, הירש-