Literarishe bleter · 1925-10-16 · 76 (16.10.1925) · p. Seite 177

177 ליטערארישע בלעטער 76 .זא אבער דאס אד׳־ן איז דאך נימ ודכטיק! צ• רעננש דך דען דער לעזער ריט אזעלכע קלײניקייהןז װאט ודל דעד לעזעד אזן װאס דארף דער ל׳עזער? דעט לעזעד דאדף ײען ־טפ־יון טיט ־טטאדקע איגערלעבונגען, אז םיזאל נג־ייםלען דין גוף, אז כי־אל ציטעד; זײן ניטטד,, אז םיזאל אויםרזדעק דינע נערדן. יא, זשזרנאליםט־ק ד.אט א מעלד.: מען לערנט זיך אוים יטנעל שריינן. שרײיער, .לאם םאדקען דך ד־ש־ט-לאננ א״ף א נאוועלע, שד־יבן שפעטעד או־ם אן א שיעוד פאפ־־, .דען די קריגן דך א־־ן אין א צײטזנג. טײלמאײ באגעגענען מיר אין א צ״טזננ א נאשטעלטן ראדאן. אדער נאשטעלטע מעמוארן, װאם ציען ז־ך חדש־ט א־ן נעמען גאד ק־׳ין םוף ניט־ - ,־ױ לאנג װעלן ז־ך נאך צ־ען ד־־נע םאםנ־וננען, םרענ א־ך אמאל מײנעם א חנר. - ,דאם ד״םט װען? - ד.אט ער מיר געענטםערט - א־ך האנ שוין לאנג געדאלמ םארענדיק;, אנעד דער רעדאקטא־ טענהט אז דער ראמאן ״ציט״ דעם לעזער, דער־נעד האט עד מ־ר געה־םן א־ם םונאנדערצ־ען א־־ף א צײט. און אזױ או־ך ״צ־ט״ מען ד־ שפאנענד־נע מעםואד; םון א :א־יממן ײד־שן םאלקם־העלד. און װען א־ך טר א םרעג ״װ־ לאנג װעט נאך דאם םאלקן גע- נ־םן םון ױ שםאנענד־קע מעמואקז״ גלאצמ מען או־ף מיד או־ם א םאר גת־םע א־־גן, דעלכע האנן מ־ד נעגענן אנצוהעדן, אז א־ך נין א שזטד,, אז א־ך האנ קק יד־עה ניט א־ן ה־לכוח-םדעםע. - װאם הײםט וױ לאנג?-אװ־ לאננ סען װעט באדא־ם;. א םך שרײנער, ,־עלבע הײנן אן מיטצואדנעטן א־ן דע• ם־עםע, נאטעדקן אלײן ניט, ,װ־ ז״ער טאלע־נט לײדט דעדםין. עם דאדף דער שרײנער צושטעלן יעדעד װאך א נאװעלע א־ן א־־ן צײט־נג א־ן א מעשה אין דער ׳צוױ־טער צ״ט־ננ. װאם טוט מען? םאנד־צ־רט םען װאך-װעננטלעך ד נאשט־מטע צאל שװדת. און ױ זעלנ־קע נאװעלן א־ן ױ זעלנ־קע דאמאנען װעק שםע- טעד געדוװקט א־ן א נוך-פא־ם אץ גײען ז־ך ם־נאנדער צװישן די נד״טע־ע שיכטן פון דעד ײױשעד נאםעײקעדונג. אנער ־<״ דאלטן ױ דאז־קע ראמאנען נ־ט געהאט א גרע- םעדן ל־טערא־־שק דערט, ,דען זײ זא־ן דע־ן לאנגזאמער געשר־בןי א־ך נ־ן ז־כער, אז יא. און צ־ האט עם ניט געװ־,־קט אפ־לי אויף א־נזערע גדעםטע שױםטשטעלער, װעלנע מװן דך א־אפלאזן בא־ג-א־אפ ױדך דעם, דאם זײ מוזן ז־ך צדפאםן צו א־ד מא־עםטעט דעד םרעםע? אנעד דאס טוט טען ניט צולינ פ־נםז־,? אז םרעסע א־ז םארט דאס א־מ פא־ ננוד און געלטז און ױ שרײבערם װעלכע םא־- שט״ען עס ־א און קענען ז־ך דאך נ־ט דערשלאגן - זײנק טאקע םא־א־רטײלט אױף רחק־ת און נו־מ. צו דעם קאנקורם םאר דער בעםטער דערצײלוננ. אין םאריקן נוםער ״לים. בלעסער״ איז אפנעורוקס די נאסיץ װעגן דעם קאנקורס. ע״פ סעות אױ ארויסגעםאלן דער אדרעס פון דעם נױ-יארקער ״טאג״: .¥ .א ,פ1זס¥ ^^1)<סז6 .£ 183 ׳(#ם €ו1ז און דער צושריםם םון דעם סעקרעסאר םון רעדאקציע ס. ד י נ ג א ל. דא ניט לאנג - ד־ מעשה ם־ט ױ םעטש א־ן גער, ױ זש־רנא- ל־סטן זײנען ניט-טו־ט, נ־ט-לענעױק אנטלאםן םון דאדט. װאם האט באדא־םט טאן ױ צי־טונג, װעמענם מיטארנעטער מען האט באלײױקם? שא־ף אױ־כטרעטן קעגן אוא ת־צםה םון ױ גע- רער. װאם-זשע טוט טעןז ד,אט מען אינשצענידרט א קטיג־ <א נלומרשטן קטינס מ־ט א סניגור, װעלכע האנן אעעשרנן צװ״ ארט־קלען. דעד קטיגוד האט אײנגעטענהט מיט ד־ חם־ױם א־יף זײער א דעלקאטער שפ־אך און נא־ מיט א רטז אנגעוױזן, אז זײ ױנען אפשו־ נ־ט א־ננאנצן גערעכמ... דעד צװײטעד זשודנאליפט, דער סניגוד, האט נארעכט־קט ד־ חםידים, אז ױ האנן טט געטא;. זאלן זײ, זײנע חנר־ם נ־ט שםעקן רעס נאז װאו מען נאדארף ניטו סיטײטש-טענד,ט ער,-סהערשט איצט א שרעקלעכער קױז־ם, ײדן גײען-א־ים א־ן ר גאסן, טו זאל ער נעסעו־ שרײנן װעגן דעט סאק זײ גאר נאך א־נע־לענונגען קײן גערז א מצװה אויף זײ, װאם ר דאנן געקראגן געקלאםט: ״א שײנעד בײשםיל םון םרעסע-דעקלאמע!״ און א־צט מפוח שם־אך-ױינקײט םון אונזע־ע ײױשע זשורנא- לםטן. איך ,װעל ניט ױיק םון װערטעד נ־ואנסן, װעלכע װערן אםט- כאל םארניטן אםילו דורך גדעםערע שד־םטשטעלער, אנער װיםל מאל נאגעגנט מען א־ן דער םרעסע ק־ױאזן מ־ט םרעםד-װערטעד? אט, למשל, נאגעגענען מיד אזא ם־ן ם־א־ע: ..םיױנען ז־ך צונױ*עקמען ױ פערמאנענטע לײמ״, אנשטאט ױ ״פראמינענטע ל־־ט״. כילעבן: גאד א קלײנער חילוק: דער קלאנג א־ז דאך נמעט דער זעלניקעד. אזעלבע קלאנג-ק־ױאזן קענט א־ר ם־ל נאגעגענק. און װיםל קןױאון טרעםט מען נײ געאנראם־שע און ה־סםא- ױשע נעמען! אין א קאדעספאנדענץ םון ,לינער קאנגרעם שױינט ט־ען נזה הלשון: ״סאקאלאװ האט דערמאנט א־ן זײן רעדע װעגן סא־שטארנענעם פ־אנצויזישן מ־נ־םטער מג־אנא״. איך םארשטײ נ־ט וױ סיקמט מ־דאנא? עד האט געמוזט מײ- נען ױנא• און נאך א קױאז םון א װינער קארעספאנדענט: ״ושאנא- מ־נםק• האט געזאגמ: ״א־ך שטײ א־צט םאר קאנאםע״, אנשטאט קאנאסע. אויף גראמאט־ק און"סינטאקםים לײנט מען לגמױ קײן אבט נ־ט. ױ ם־אגע האט גראד דא ג־ט ליאנג נאהאנדלט יז. הלמנאװ־טש א־ן ״ל־ט. בלעםערי. קעגן דעם קענען ױ רעדאקטאק גוםא ניט העלםן. זײ װאלטן געױס געװאלמ אױסמײדן ר אלע םעלעק, אנער װאס זאלן ױ טאן, אז זײ ױנען אתמגעױנגלט מיט א חברה מ־טארנעטעד... ארנעט אין א ײדישער צײטונג א כראנ־קער. א מענטש אן שוס קענטענ־שן,-נו, םשוט גערעדט אן עם-הארץ. א־ן ער שױינט םון צײט צו צ״ט און שטעלט צ־ אםילו א ל־דעלע, א סאנעטעלע רחמנא-לצלן. ,װאלט ער אזוי ת גאנצע צײט געזעסן א־ן ,־עדאקצ־ע, װאלט די װעלט סון זק עם-הארצות ניט געװא־סט. איז עס א־ם קארג און ער מוו נאך װײזן דעד װעלט װא<0 ער איז, נעמט מען און םען װערט אלײן א רעדאקטאר. דא האט ער שוין אלײן ױ מעגלעכקײט זיך אונטערצוש־־־בן און אדױםװײון םאר דער װעלט, װעד ער א־ז. און ױ חוצםה א־ז גו־ױס, ניט אױנערצוטראגן. און עד קיניגט אזו־ םוט ױן עס-הא־צות און גאר- נ־ט. און אז סיא־ז געק־מען עמעץ און דך ארויסגעואגט װענן דעס אדט-שױינעכץ םון דער ״רעדאקטאר״ איז עד ארױם מוט לשון... א םיינער מוסטער ם־ן שענסטן סטיל!!...