Literarishe bleter · 1925-10-16 · 76 (16.10.1925) · p. Seite 176

76 .זא לימערארישע בלעטער 176 די עליױיער פעלדער, דעם סאנטאנבל״, דעס לאנמארשר... אלץ ערטער, װעלבע זמען סיר שױן א־צט גוט נאקאנט און הײמיש, װייל איך זע די םא־ זיך אזד אפש אין דעפ דאזיקן קאנארעש, דאפ געסינט דך אין אט דעד פראװינציאנעלעד נײטלדעפמלענער שטאט. און די א־נע־־קע ,זענט םון דעם קאנארעט דינען א־יך א יפגע- דעהארידס אויף אזא איםן, אז די זאלן דערטאנען אן םאר־ז. עם געפ־נען זיך דא אויף ד־ דענט א גדויםע צאל פארטיקאס, ט־םטער־ יעזע אדײנגאנגען אונטער ת־טע אםדעבלעך; קלײנע נ־ידעם-ששינלעך און ראנסאו־דעם אויף זײט־קע, האלנ-טונקעלע געםלעך; םענסטער און םענםטערלעך אונטער לאדנם, חק־ װעלכע עם זעען דך ת,־ך םײערן ם־ן אינע־דיניק-נרענענױקע לארםן; משופעדיקע דעכער, גע- דעקט ריט טשערעם־צע און רדטע קאנל־עם... און עם דוכט מיר אפטראל, אז אט א־ן דער נעקםםער מינוט, װעל א־ך זען אתים- לךרען םון אונטער א״נעם םון ױ קלײנע םארט־קאם, - םא־ װעלכע עם נ־ענען הענגענױקע, אלט־אײדאםעלשע לארטערנעס, װאם מען זעט די גארניט דא נײ אונז א־ן לאנד - געהײרענישםולע העלק, ־ונגעלײט א־ן אםאשן-קאםטומען און נאך אזעלכע העלק םון םױס א־ן הוגאס ראמאנען. און איך פלאנטער אלץ מײנע נל־קן א־ן ױ נילדער, געםעלן א־ן םרעמרװע־לטיקע ננינים אויף די װענט. איך װיל די, ױ נליקן מײנע, אלץ דארטן אן עםעס אנהענגען, אן עםעם םארםלאנטעדן... נאו־ איך װײס ױ גאנצע צ״מ, אז צ־ען ציט ױ גא־ אהערצו, נעענטער צד ריר, צוס לײױקן טישל אין װינקל, - צום װײסן טישל רופן שװא־צן א־־םשריםט ,,רעזערוױרט״. סונם זײגער אויםן טורעם ם־נם נאטר-דאם הער איך שוין שלאגן דרײ א־ן א־צט ק־ק איך מיך אים אױפן תזערװירטן טישל. ער איז נאך אלץ לײױיק איך זע שוין, אז קײנער װעט אד.ער הײנטיקן אװנט ניט קומען. (סוף *ין קומענדיקן נופער). איז םא־לאז א־ך מ־ך איטאנצן א־יף דעם געשמאק םון םענטשן, װעלכע דינען אוםגעסארן אינע־ אלערלײ לענדער, ז־נען א־יסזע- װען א װעלט. אנער, וױ איך האנ שדין אײך אםשר דערעסן מוט רי־ן נאמערקונג, - איך נין ט־אד־ א מענטש, ,װאם נאנ־גנט דך ר־טן חלק, װאס א־ז מיר נאשערט אויף דער דאזיקער װעלט. איז אט, ז־ץ א־ך מדד א־ן מײן ״מולען-װזש״, האנ הנאה פ־נם םראנ- צויזישן ק־נד־ער-ל־דל, װאם עטעצער האט ם־ט ױ דא אײנגעשטוױרט. איך נין דכער, אז זײ װייםן אסילו נ־ט דעם טײטש ם־ן ױ װערטער, נאר מ־ר געםעלט עס: ס11)ח£|ג1 בוח ס!) 65זק 1טס7 ...חגסו) 1ך>1 ,311?<! 311? ,ח£3(1 311< 11ינו(0 11£)מ£|<1 גוח?4 £3זק 1חס7! חחז זס(£ ח£3נ1 )1*] 1ו'ח0 א־ך נאטראבט מ־ר ר װעגט אתם, א־יף װעלכע עם ױנען דא םיל געמעלן םון נאר־מטע ננ־נ־ס, גאםן און געגנטן אין םאױז. אז םא־ טיר א־ז שד־ן ױ אילוז־ע אלײן געגע... און צ־ ״אם דארף איך נאך אתמםארן? הינטער דער עםטרא־ע, ארף דעם ,װײמן הינטע־ג־ונד, קינםט- לעױש נאלו־כטן מיט אומגעזעענע עלעקטר־שע לעמפלעך פון הע־ צװי־טעד ז״ט ,װאנט, וײנען רעםדאדוצ־דמ, א־ן א פ־אםא־צ־אנעל- םא־קלענערטער םא־ם, א ,־ײ םאױזער נאד־מצע ננ־נ־ם א־ן םלעצ־ער. א־ך זע דעם שװעק, טאםיװן אדן ם־ל-מורעמד־קן קאטעדראל ם־נם נאטר-דאם. איך זע, װ־ ױ נאדל ט־נט אײםעל-טורעם שם־צט ז־ך אלץ העכעד אין העכער, און שטעכט ענדלעך דודך דעט נלויען, נאשטעדגטן היסל. <דער ע־םועקט םון א געױכט-נאשםערנטן הימל װערט זײעה םײן דערגר״כט תרך אן אימגעה״ערער צאל דראנ- נינקע,' נואנטש־נקע עלעקטױשע לעםםעלען־). א־ך זע העם פאנט נעף, דעם נריק א־נעד דער טענע, ־עלכער א־ז איצמ, אינט אװנט, נאדעקט מיט אומצ״ליקע מאטאר-ש־סלעך ארן לאדקעם. און נאך א־נם װײטעק הינפעתתנד זע א־ך זיך טונקעלן דעם נו־׳אנע־ װאלד, איר מאיעסטעט די פרעסע םזרק ד * ק * ו י ס ק < פנימער, םיט װעלכע זי שםײכלט גלייכצײט־ק צו אײנעם און צ,*ם אנדעק. צי האש אונזערע א צײטונג א ױכטוננ, א א״םגעשראטענע ל־ניע? א־ר װעם קײנמאל ניט װיפן, װער זײנען אירע סרײנד און װער ױנען א־ת קענגערז א־ד קאנט קײנםאל ניט װיםן, צי זי א־ז םאלקיםטיש, צװניםטיש, אדער נאר שלזמי-אמונ־סטיש א־ן אײן טאנ בײמ זי אירע אינערצײטנגען. דער לאזונג אין; ססא!ץק1*8 סח איז הײנט ױ ששימוננ סאד פאלעסטינע, ג״ט אװעק א סדרה ודעגן סאלעםטינע, איז מארגן ר שטימונג סאר קױם, מאנ־לידרט מען אלע נות־ת סא־ קךיס. און לסוף גאו־: רעלי- :יעזע איינשסריצונגען. אין כמעט א״ן א־ן דער זעלנער זשורנא- ליסט טוט ױ זעלב־קע ארנעט. אט האט געראכט א;שזדנאליםט א נםיעה קןץ תסלאנד, שפעטער א ב־סל קק םאלעסטינע. און ױ זעלביקע נאגײםטעדטע איטיקלען םונקט װי עם איז אלץ אײנםז זיצט מען דעױנעד א־ן מען קל־גט דך א־ן מען תקרנט זיך, װי אתם דעם טיראזש צו העכעק: ,,רי סארטונע קלאסט דאך גיט יעק טאג אין דער טיר םון ג רעדאקציע, און אז םמאבט דך א צוסאל דארף מען עס אדם- ג־צן״. װו עכ װ־לט זיך ש־ײנן א־נער דעם דאז־קן נוך נאך א גאנצע רײ ארם־קלען. װײל ױ טעםע, װאם עם נאר־רט א־ז אן אנגע- וױ־טילטע, און םאײ יעדעק םון אונד, סײ שר־נער א־ן ם״ לעזע־, א־ז ד שטארק :אענט א־ן אקטיעל. ניט װ־לנױק מ־אגן ר־ געדאנקען אױנער א־ן א־נלער ײרישער פרעסע-װעלט. יא ד א־ז סארהעלטענ־שטעסוק קליץ אין פאתלײך םיט אנרערע, אכער זי שטייט ניט אם אין חםתנור״ און אין שלעבטע א״ננשאסטן סון אנדערע אין אםשר שטײגש זי גא־ אינער אנדערע טיט אירע חסתנות. מענלע־ך, אז סיאיז א כיםל א־נעדמריבן: םיהאלמ ניט אװ־ שלעכט ד־ט־ א־נזער םרעםע, נא־ א־ך אלס א קינד כ-־ן טלאמאצ־ע 13, נאמע־ טאקע כעסער ױ חםתנור, םון אונזעד א״גענער םרעסע און ז״ ק־מען בײ םיר איס אז• ג־י־כ אין מײנע אויגן. ״יעדער צײטונג א־ז א צװ״-םנ־מױקע־ יאני£ טיט א״ן םנים שסײנלט ד צו אײנע און מ־טן צװײמן פנ־ם נמודעש ױ א־רע נרעמען צר אנדעױע ר םיד תנט ױך אבער, $ז ד ײדשע טי־עםע האש הונדערט