Literarishe bleter · 1925-10-16 · 76 (16.10.1925) · p. Seite 173

173 ליטערארישע בלעטער 76 .זא ס׳א־ז קלא־, אז ד דענטעזן, .־ועליכע ד,אבן אט.דעש ט״ט־1 רעזערוױדט, ד־נען װ־נצ־ק א־ן צאד. א־ז ניט קי־ן ״םאדט־״ •*>. רעד טישל איז א צ־ קליינער פאד א ״פארטיי״. סיא־ז א טיינול םא■־ אי־נעם אדער צװ־־. ס׳איז ז־כער, אז םיא־ז סא־ א פארל. כיסתטא - מאן און וד־כ. ז~ האין סא־ דך אומ־יטנע רעזערװ־רט טעלעשאנ״ט א טישל א־ן א װינקל, כדי ז־י זאלן ז־ך ניט װא־םן צוטיל דעם עולם א־ן ר א־יגן. װער װ״ם, מען קען נאך דא אנטרעםן בא- כאנטע... די ־טעמען ז־ך. אװדא־ דעם עריטטן מאל א־ן ״אזא םלאין״. און איך, נא־, אז א־ך דעחע אט דעט ט־של, װער א־ך שו־ן היכף אנגעםילט מ־מ םר־־ד. גוט אזוי, גוט אזו־... ם׳אד א ם״נער א־־נםאל םא־ מאן און ם־ו־ צו ג״ן א־ן א דאבארעט. ש״אכע מענטינון- ,־ױלן כאטיט א שמעק טאן ד לופט ם־ן ״י־נד״. אז ק״ן כ־ת פא־ אנותע דנד א־ז ־אך נ־טא. טא וױלן ז״ :אטיט ״ו־נדקן״ א״נער ם־טן אנדערן - מאן מ־ט ודב. װ־לן אר״נטראגן א י־םל ז־נדקע ם״־ט׳ ק״ט אין ז״ע.־ע אפגעבל־אקעװעטע באציונגען, באצןונגען, װאס זינען ־טדן געװאדן אזו־ א״נגעם־נדעדעט און אזו־ חטינע, װי דאם ארונעטן םון צװי־ יטד־םעלעך פון א״ן און דער ועלביקער מאש־ן. אחמע, יטװאכינקע... ,דילן א ב־םל פר״טק״ט א־ן ז־ך אדינשםדצן, א :•:־םל ז־נד־קע םר־׳טק״ט, בד צ־ קענען ודטע־ טראגן ז״עד ־טװעדן יאך- דעם ש,װעק יאך םון ז״ן מאן א־ן װ״ב. ד מי־דלעך זינגען דערװ״ל עםעם םאםו־ערע ק־פלעט;. מאכן. ,װאם עם װערט אנגעתפן, אי־סנעלאסענע באװעגונגען מ־ט ד־ןרע קערםערם א־ן ד קו,־צ־נקע או־פגעבלאזענע קל״ו־עלעך י־ז ד קני, םארדיסן דױך די ם־ם און צװ־נגען ד־ מענערשע אויגן נאכלו־םן :אך ד. טאנצן ,דלדע ד,אװאי-טענ*ן, ש־מען מיט ד :אקעטע אנוע- פודערטע אקםל־ען און םל״צעם, מיט ד שו־ן ם־ן ם־לע, ם־ לע הענט באר־רטע בתםטן, א־ן ד שטייף׳אתמגעצו־געמע און זיליע־- נע של־ד;, װי אין האלב׳שאלעכצן, א־ן םוען נאך אזעלכע זאבן, צו װעלכ־ע א־ך ב־ן שו־ן םון לאנג׳אן א־נגאנצן גל״כג־לט־יק א־ך האב עס דך ג־ענוג אנג־עז־ען א־ן מ״נע ״נגעד־ע ־א־ן, װען א־ך האב געװאוינט א־ן נ־ו׳־איק א־ן א־ן אנדעדע גרוש־ע שטעט. אז ד מיידלעך װעק םא־ט־ק מיט ד־ערע נ־מערן, זעצן ױי זיך צו א־ן ד אנטראקטן צו ד־ ט־שלעך ם־ן די :עםט, דאו־טן װאו עס זיצן בלו־יז מענ־ער. דכט־קער, ז״ װערן אהין צוגעםירט, בלומרשט ״םאחנעשטעלטי׳ תרך א סם־עצ״־עלער םרו־, ,װעלכע ג־מ זיך אן װי ד ״האוסטעם׳, ד־ װ־דטן םונם םלאין. און אזו־ װ־ א־ן אט־ דער קל״נב־תערל־עכער ם־אװ־נץ־שטאט קומען ד־ מ־ענ־ער מערסטנם שוין מ־ט ־י״ערע א״גענע סרויען׳פאו־טנערם, ס״ צול־ב אנשטענדק״ט און פ״ צוליב עקאנאמי־ע, קימט או־ם, אז ־עס םאר- בלייבן א־מערצו א היםשע צאל קאבאדעט׳מ״דלעך, װעלכ־ע האבן דך ניט װאו צוצוז־עצן. קלייבן ד ז־ך אלע ארוס אתם מ־ד א־ן ז־עצן דך ב״ מיין ט־של. ד ד,אבן מיך ל־ב, ד־ דאז־ק־ע מ״ו־לעך מ־ט ד געצ־רט אנגעשמ־רט־ע באקן, מ־ט ד ת־ט־ע ל־םן, מיט ד א־נטערגעםירטע אױגן, ד געםענסילט־ע ברעמ־ען, ד־ ג־עםאי־בטע ,װיעם, און מיט ד גרד־סע שװא־צאםליען, ,װאס דנע־ן ק־נםטלעך םיל םאר׳ ברייט־ערט תרך ד א־יינגעשפדצט־ע טראםנם ב־עללאדאנא, בד־ צ־ געבן ז״ מ־ער ״אױסודוקי׳. ז״ האבן מ־ך באמת ל־ב. ז״ רוםן ם־ך אם־לו ״םאם״ א־ן ״תדד״•••), און דאם װאלט אן אנדעק או־ף מיין ארט שטארק וד געטאן. און א ח־תש א־ז עס מ־ר או־ך פארװאם ד טוען עס, װייל איך ק־ק נאך אוים ־וגג און האב נאך, תכט דך, אלע מיינע האר ארסן קאם, כאטש ד ז״נ־ען שו־ן, אמת, א ב־סל גתי. נאר א דא־.ד,, נו. זאלן ז״ ז־ך װא־־ל טאן. **) * הוליונקע, ו נינקע ו קערםמל• **♦) םןסעלע. או דער אינםזערעם צום יידישן בוך א י ז ג ר ו י ם— האבן באװיזן די רעזולטאטן פון דער װאך פון ביליגן ײדישן בוך מאן״•), באטש מען ,װאונדערט דך, אזױ םארשט״ א־ך, םאר׳ װאס איך האב מוך, נאך ז״־ענדק אזו־ ־ונג, צ־דקגעצו־גן םון ג־ע- שעםטן. אבער קײנער םרעגט מיך נ־ט ,װעגן דעם., אל־ע ק־ענ־ען מיך שדין. איך מוין, םא־שט״ט ז־ך, נ־ט ד באזוכע־ ם־:ס תאנאדעט, אט ד אל־ע ױנגע מענטשן און ױננע םרו־ען - א־ע־ ד־ אלטע ל״ט א־ן אלט־ע ודבער, װעלכע שםארן ז־ך א״ן א־ן ־־נגלען דך אל־ן און מ״דלען דך - ,װעלכע ק־מ־ען אהער צו םארטדיבן ד לאגג׳ װי־לק״ט םון ז״עדע שעהן. אט׳ד׳א ק־קן ז־ך אם־לו אויף מיר :יט אום װ״ל א־נם ״מולען תזשי דץ א־ך תמ־ד א־ינער אל״ן ב״ם טיש אן םר״נד און אן םרױען-פארטנ־ארן. א־ן װער, א־ך י־עט א״ך, ק־קט דך עם אוס א״ף אן א״נזאמען? איער דערסאר האין מיד נדאד ל־כ ד כאר־סטק־עם, די טענ׳ צערקעס ם־נם קאבאדעט, און אם־לו ד מ־ז־קאנטן. ד האבן אויס׳ געארבעם עפעם אזא סאדהאלטן דך צו מור װי צ־ אן א״גענעם: װי צו נאך א״ג־עס. א געשלאגענעס םונס לעבן... םא־שט״ט דך, אז ד האבן א ט;װת. א־ך בין שװ־ן גאמיט ק״ן געשלאגענע־ פונם לעבן. נא־ מיך אחט נ־מ. א דאגה, זאלן ז״ דענקק, ,ראם ד דענקען, אבי ־עט ג־ט ז״ א צוםרדנשטעלונג, אב־ עס ג־ם ד א סא־ט טדיסט: נאך א״נער ה״סט עס... און אםשד דענקען ז״ גאר, אז א־ך בין ד״ך, א־ן דעדבער דנען ד צוגעלאזן צו מיר? א־ז מ־ר אויך ק״ן זאת ניט. ואלן ד דענקען, ,װאם ד דענקען. א־ך אל־־ן ,װ״ס דאך, אז א־ך ב־ן נ־מ ד״ך. אלנםאלס, נ־עלט האב א־ך גא״ גאר ודנ־ק. איז א־ן דעם דאז־קן קאבאדעט ק־ט איך גאנץ אםט, ,װ״ל א־ך האב ניט װא־ה־ן אנדערש צו ג״ן. אץ װ־ען נא־ א־ך ק־ט אה־ן, ועץ איך דך אנ־דעד אינט וױנקל ב״ מ״ן ט־של. א־ך זי־ן אץ קאבארעט ביז ד קל״נינקע, ױנג־נקע מאתנשטונדן ה״בן שוין אן נעבארן צו װעק. איך דץ ביז דעד טאמע לעצטער מ־נוט, װ־ען דער לעצטער באזוב־ער ג״ט שדן אװ־עק א־ך האב מוך דאך ניט װאס צ־ איילן. אז ק״ן ה״ס האב א־ך נ־ט. ״ד גאנצ־ע װעלט א־ז מיין ה״םו״ איך האב אמאל ג־על״ענט אזא שױ,־ה ב״ א םאעט. דאס קלינגט ז״ער שטאלץ־. און א־ך האב עס אםט ליב םאד זיך צו־ איבעדחז־ן, אזד ,ד א־ך װאלט ראם או־ך געקענט זאגן װעגן ז־ך... םונדעסמװענן בין איך א םך מאל ג־אד מקנא ד ם־ענטשן, װ־עלבע האבן יא א ה״נג בימוץ פשוס: אן אייגעגע ה״ם, א ה״ם םון בליויז עטלעכע צ־מעדן, אתמגעדנגלט מיט ,װענט. און דאס איז דער א״נצ־קע־ ענין, װא־ א־ך וױע־ אםט געשטתיכלט מ־ט דעד שלעכטעד מדה םון קנאה. א־ן ה־נט־קן אװנט ז־ץ א־ך םוך א־יך אזוי ב״ מ״ן ט־של. געקימען בין א־ך נאך גאר םת, נאך סאר האלבער נאכט. דאס מוױקאלישע סראגראס האט דך ערשט אנגעהרבן. איך ק־ה מוך אתס. מייגע א־יגן סאלן אויף א ק״לעכתקן קליינעם מישד, נ־ם װ״ט םון מיר, אויך אין װינקל. דער טישד איז באדעקט מיט א שנ״׳װ״סן ט־שט־ך. אױפן ט־שטוך שט״ט א פאראפין מיט קלאו־ן װאסער. אנס קא־אפ־ן איז אנג־עשםא־ט א היםשע קארםל מ־ט אן אי־םשתםט א־ן גת־סע, שװארצע בוכ׳ שםאבן, - איץ װאדט: ,דעזערװירטי׳. >) ו!יריקנוגיינבנער געסזפםםמון.