Literarishe bleter · 1925-10-16 · 76 (16.10.1925) · p. Seite 167

167 ליטערארישע בלעטער 76 .זא שט־ק םזן די שריבער, װאס לט־ע־אמור א־ז םא־ ז״ א דער עבטן, אץ געזונמ א־ן ליב און לעבן, נעמט םען או־ף א־עק מ־מ דק־ האםענונגם-םולן, טאלענט מ־מ אמהרקע־ בד־דעדלעבק״ט. דעס א־׳־־ן מ־מ א םארלעגער א־ס נאזא־נן א־ז שלעד. מען א־ז ידן נ־ט;ג־ס־ל יאזא־גמ. וזעל- געליסע טעבנ־שע אנל״לנגען, מעכנ־שע דעדל־־נ דעש מא־ער, קענען םא־בן־ בע למשל, לי לער סו־ םון א״ן 5 א*ז האס א־בערקע - נגער דאך נוצלעך דין־ אנבא אל־;. דאדף ער מיטברענגען ױק׳ ור,מ, א־ז נ־ט אזו־ נעםעדלעך דעד םא אין א אוטגעדאטן יאר מעל א נ־סל, װיםל צוהונגעק עס יאר מען לעט דא־םן אין ד לאס : ז״ן מ־ט לאס י װעט נ־ט ״קן יא־ םאקט, אז אץ קומענו דעי :אך׳ ױ םדאנע םון; האס א־ז שד־ן אן א־כגלק א־־ף ־אק. ****** 1 <ו• איז הע:םט-ל־:ט־ק, םא־ א־נז גיאטוד לאוקס א־ז םא־ יעדער לטז י 1 רייבער סאדערט םין א א לעננס־ם־אנע, וױיל דאש א גדעפערע מאפ א־דעאל*־זפ, :ג־ י*אדן ז־ך ־מד־דע; א־־ף רעש מ״ך, אד־ף דעפ דאז־ק סק־ אן א ידענ... א־ן ד־ צ־קזנפט £־; אדנזער ד־טעראפדד א־ז דאך פאדט שא־דדל; א־ן ױ אנאנ־עע ססלו, .דאס ר־ד דא:ן א־; אנד,-: £־; א־נזעד א־מ־קל דעדמאנט. דאדף סען כאמ־ע אדאלי א מ־אבמ טאן לעגן ז־י, ,לענן דעמ ם־אב״עס £־; אנפאננע,־־־ _ )1< ^ו. ד־ פאדר,־־'•־ א־ז א־נפאך: פון:.־אפאדאנען דא־נז; לעק נדצלעכע סענמעזן, פי־־פ־קע ג־זע־ר. פ־ן מ־טליםעש־ה״מ; - או־ך. ל־ ל־־מ ח$מ לאזט ז־ך. אדן ד־ טאלענטן - לעלן ז־ך אל״ן ד־דנ־מלאגן דעמ ױעג. ע־ש א־ז א־נזעד פל׳־־מ ל׳;:־ א־נזער ל־מעראמזד א־ן פ־ד דארסן אז״ך צול־ב א־נזעד א״גענעד מריממ נ*־ן צ־ט צז צ״מ אנזאגן דעד לעלט, אז ז״ זייגען דאזז מ־ר ודארםט מען א־ו־ס און דער־בער ג״ען זי־ מ־נף א,־״ן א־ן דעס היבל םון דער ליטעראמו,־ דודך דעס סענסמעד... אזיף דעס אוםן געםיגען ז״ דך נאלד א־ן מארע רעכטן ם־טן זאל, םלאנמעק ז־ך צװישן אלעמען, קניםן אן באצלונגען, װאחנלען זיך איץ א־ן ג־ ז״ א ח:נצ ז״ װ״סן ־מד־ן דעם װעג ציס זעצער אזן צזם דרוקער. ז״ מאבן דך נאלד זעלבשטעגדיק, ז״נען ס־אז־וקמ־ל א־ן דאיען ז־ך שון ם־ר םאעז־ע׳קדאלן אױף איינמאל, װ־ די ק־ א־ן טאי. ר מעםאדן םון קאטף ם־ט ז״ ג״ען א״גנטלעך א־ויס םזן די.־אמען םון א־צטיקן ארמיקל. נימ װי מימ האםענונגסלאזע אנםאננעד דארף מען קעמםן מיט ז״, נאר מאקע ,־ד מ־מ ־מלעבמע ש־־ינעד- ז־ך-דדדקער. און לאמיר דא בנוגע דעמ דרטן ט־ן-ר םאלענמן גל״ך לאגן, אז מיר גלויבן נ־מ, דאמ וױרקלעבע מאלענטן דארםן א־נמעױממיצדננ. מאלענם-אױב ער א־ז נאר דא-איז קדאל. אויםגעהאלמן א-־ף א״ן ארמ, ברעבמ ער, אין א צ״מ אדזס, מימ צענםאבעד ק־אםט א־ו־ם אויף אן אנרערן ארמ. - ה דנגעד אנםאננעד, ה, ,לאס ה ק־מסמ צ־ מ־ד אזן םד״דיקסם מ*.־, אז ה דאדםםט האבן שט־צע, װייל ה ב־ממ א י,־נג געודקס, דו קענםמ דך נאך א״נברעכן. גלויבסטו דען באמת, אז װען ה לא־׳סט געװעזן אש אדע־ ל״װיק, װאלט א־ך רך געקאנט א״נהאלטן א־ן רץ בלדנג, א־ן דין מאכמ, ם־מ מ״ן ניט-־טמ־צן רך? גלויבםמד דען א־ן דער אמתן, אז דאם איז אזז־? ה ,״אלסמ דאך מיך אלעקגעקערמ װי א שפרדי, װען א־ך װאלמ ױד געשמאנען אין װעג. װען ה דאלסמ געװעץ װירקלעך מאלענמ, ,דאלט דך ־נד־ן געםונען ױעד לעג א־ן ה װאלםמ ארויסגענעבן דינע לעדק. וד־ל רינע װעדק ,דאלמן דאן ליבפיקער געלעזן אין רינע או־גן, װ־ אל־ן א־ן דעד װעלמ. זאל מען אונז א״םהעק הלן א קאם דערמ־מ, אז א לעעד מאלענמ קק דך נ־ט הרבשלאונן. אין דעס ענגן קױיז ם־ן וועגן קריטיק און קריטיקער (צום ױבילײ סון א ײדישן לי.1עראמ-קריביקעי) ל ש ט י י ן 'לקא א גאנין מ־ם;, אבער באלו־ דעדש״נט עד ,־ױדעד א־־ף ־עס אז־בעדםלאך-שם־נל, גרי־טנדק ז־ך א־־םסנ״ צו א ם־־שן לאסעד- שםרזנג. דערבער א־ז דץ א־מ ק־־מ־ק־ק א םדאגמענמאד־שער, אן אםנערסענע־ד, עד םא־ל־דם רעדג״ תמ־ד ם־ן א־־ג ר אלגעמ״נע געשמאלמונג. בעל־מהשבותן םעלט נינעדס ט־םק״מ און מ״לל״זע דד פות, דעדםאד א־ז ע־ מער עסטעמ און דעד עיק־שט, עד האט דך באמרט ב־נק, עד האמ געםרלמ ס־נמעט־דק, ער האט או־ף דער א״גענער האנט אננע־צ־״בנמ ר רבטל־נ־עס א־ן גהנמשמרכן *ץ א־נזע־ ליטעראדישן שאםן אין עס דערם־דט ב־ז צו א געװיםעד םאדק״לעבונג. אםשד א־ז עס דערםאר, לאס בעל-מחשבזה איז גע- שמאנען ב״ם באג־ן םון דעד ״רשער ל־מעראמ־ר, ב״ א־,־ע ק־נ- דעד־ארן, ד,אט עד ד סדרך געווען, א־ן װ־ א דעדםארענער זי געלערנט שטעלן םר־ט. םון דעד אנרע־עד ז״מ וױדער האמ ער געלעקם צו א־ר א״םמערקזאמק״ט ב״ס ז״טיקן הרכג״עד. םונראנען מאקע שטאמט בעל-מחשבוהעס ם־סטעמאט־דהנגס-טענדענץ. ניגער א־ז געװען אין א םיל׳נליקלעבע־ער לאגע, עד האט םאר זיך געהאט א מיילל״ז-אױתעטדאטענעס שמעג, במעט םא־טיקן םאטעדאל, גע- ג־מען א־ס םארמ־ימשץ, צעלי־גט עס אויף טעלעדלעך אץ יעדער טיילבל אנגעהםן מיט זק נאמען. דער םא־נעס א־ז געלען אן עדנ- ל ע א נו י נ ק 1 לער איז דער קרט־עקד םון דער ״רשעד לימעראטזד, בעל- דחשבות צ־ נ־געד? םיהאנדלט דך ניט דא װעגן דער קלאליטעט ם׳ין טאלאנמ בנונע דעד אםשאצזנג םון דעס אדער ־ענעס שד״בעד. כג״ט דא םשז־ט װעגן דעם אומםאס;, א־ן א ב־״טן םא־נעס, ר ר גע־שטאלםונג םון אונזעד ליטעראטור אלס עמװאם גאנצעס. דעד ק־־ט־קער דארף מיט דץ אייגענעם םרח קנ־םן דעס נדז־סן קשד ס־ן טינטעמיהץ םך׳הנל. װידע.־: דא ג״מ ניט בע־דך א־ן דעם אדט באד,אנדלען, נא־ אין דעם באהאנדלען בבלל. אלס קךטיקעד םון א דיטעראטור װ־אלטן מיר אנגעהםן דעם, װאס האט צוזאמען מיט ר שדייבער געעויגן ד םא־שיידענע םערם םון רעד שאםזנגס- ״עזן, בר שפעטער א־בער, אדער א־גטע־ ר, שם־נען אן א־ינהילנד נע״עב םון גאנצן ליטעראמור-בנין. צי האט עמעץ םו; ר צל״ ק־־מיקער דאס באװיזן? - נקו צי האט אבעד עמעץ םון ר דאס אזנטעחנענומען טאן? — יא, בעל-םחשבזת. דעי צדישנשייד סין ר ב״דע מאלענטן א־ז גענוג בדלט א־ן אנזעעלדיק לויט דעד ע־נסמק״ט, א־בעתענעבנקי־מ און יראת-הכבוד סא־ן ״ױשן ,לארט, ״אקסמ נ־גער א םך איבעד בעל-מחשכותן. ד מעשה א־ז אבער, לאס נ־גערן איז ניט באשערט עי שלימען לענג-א־־ם א־בעק ט״ך ס־ן דער ״רשער לטעדאטור, עד םאבט םיהנ א ״נורעק״ א,ץ