Literarishe bleter · 1925-10-09 · 75 (9.10.1925) · p. Seite 158

75 .זא ליטערארישע ברעטער 158 ז~ן א״נע םון ױ נדםםטע א'ן גרעםמע אקט־א־״טע קרעאציעם. אנעד זדען ער נעטט-א־ן ױאל׳אג מ־ט חנניה, אין דער טצענע םון זינ- ױקן בפ.־ד.טיא - ״דראטאט־שע טענער״, װערט ער גא־ אן אנ׳ דערער. נאך עטלעבע מאיי קע־ט ער ז־ך א־ם צז יענעם ערשטן דן. פא־אן א מאמעגט, ווען ער שטדעקט א־יט ױ האנט מ־ט ד.־ײ פינגער האליי-צעעםנטע אזן צזױי םאדמאכטע, וױ עד ,דאליט ז־ך בעטן רחמ־ט, םען זאל■ א־ט נ־שט פ־ינ־קן. אזן יענער ערשטער רן א־ז זד־רער רא. אזן נאך א מאמענט פאדאן, ראז א־נעדלעכקײט, בלזיזע א־נער לעכקײט שפ־לט. דאט האט שז־ן א שײכות צו אדװענטאװ־טשן דעס ־עזתרטע־ ױאט א־ז א־ן דר־טן אק,ט דעד טאנ־;. דעד טאנץ םון ־ג־־־דע־ר א־ן גרדל. דער חט־ד דעד עקטטאטיקער, ױ ־ד־ט־קם־לע מ־טעד, חטיד, םודיען, דער דב־, מ־־זב א װײטע םעלאד־ע ב־שופם. א זיטע, א שװערע א לײדנ־ג־אפטלעבע. ז״ נעמען ז־ך ד־רן אײנער גאכן אנדעק, א״נעד קעגן אנדעדן. ז״ ה״בן ױ ם־ס, שטדעקן ד־ הענט, בא,װע־.ן ד־טם־ש דעט גאנצן קעדפער. אן תאװה. אן שיברזת. פאמעל־עך און געמאסטן. םא־חל־מט א־ן םארגאםט. װי א־ן שלאף. לונאטיקער-טאנץ. א גלענצנד־קעד אײנםאל םאד דעד דראמע םון אונטער באװאוטטזײן. א װ;ע צו ״טאנ א,־ן;אכט״. א־ן א שאד, װאס נא־ א־ן סצענע אזעלכע. װאט ױ ,־עזשײ האט נ־שט גענזמק דאט לונאטישע פאק גרונד-טאן םזן דע־ גאנצעד דדאמע. דאן װאלט םען זיך אםשד פאדטראכט א־־ך װעגן א םאט־קעד דעקאראט־װעד ראט. א־ן מען װאלט נ־שט װעלן ־זצא זײן םיט א :א־נ־שט-זאכנױקע־ גדו־ער פױעדישעד שטזב מ־ט צװײ קלי־נע באם־,־ד,ענגלטע םענטטעדלעך, ,װא־ נאד דער נ־דע־־קעד באלטן װ־רקט שװער און דר־קנױק. גאך א־ן קל־ניק־ט. צז א טצענ־שן עדםאלג ם־ן אן א־בעד- געזעצטעד ד,־אמע א־ז דער א־בערזעצעד אזיך א שט־קל מחותן. אפט א גאנצער מ־זתן. ם־רט זיך טאקע, אז טען דעדמאנט דעט נאמען םון א־בעתעצער. דאט מאל האט מען עט נ־שט נעטאן. אפש־ דערפאד, ,װײל עד תםט דך װײנשטאק? א־ן דאט קל־נגט נ־שט אזז־ ש״ן פא־ א פ־־ל־ש אזיער. ד־׳־ר מיכאל ױייכערט ער געקאנט פאדנעמק אן ע,־שט ארט אויף אײנעד ם־ן ױ־גרעסטע פו־לישע ב־נע־ט. א־ן ע־ האמ שז־ן נ־שט א־נמאל נעפרוװט צז באזעצן זיך, א־נצופונדעװען זיך. אבעד לאנג םארבל״בן או־ף א־ן א־ט, א־ן א״ן טעאטע־, ב־ א״ן ,יעםעדטזאד קאן ער נ־שט. א־ט צ״ט דאט ,װײטע, לאקט דאט םרעמדע. א־ז ער שטענד־ק א־נטעדװעגנט, א״ב־ק נע־ונ־. ז־כט א־ן גא־ט א־ן נ־שטע־ט נ״ט. ױ־טט ז־ך איבער ד־ גדענעצן פ־ן לאנד, שפ־אך, ק־לט־ד-ק־ײ־. אט ש־״בט עד נאך מ־ט א סך *א־ן צ־ױק א־ן א צ־־װ: ״א־ך װאלט װעלן האבן אן א־נטעדנאציאנאלן באדן א־־פן געב־ט פון קזנטט. ״אזא דראמע שפ־נט ז־ך ס־ד : אן װע־טער. א־ך האב װעגן דעט געשד־בן צז פתדב־שעװסק־ן. ז־ן שאפונג קאן א־ויטשײלן דעט דראמאט־שן עלע- מענט, ,־אט א־ז פארב־שזפט א־ן שאפענט םוזיק. דאט װאלט ז״ן ישן עלעמענט ז־כט צז דער דאל םזן ,ט םזז־ק״. ־אמאט־ש-מזז־קא: דאט א־ז ױן צװגאנג **••*•♦**** **.■•^**•י עזאפע דעט ־אז־קן פא־כישופטן ־ ״טאנ אזן נאב י ו זײנ<1 -■<.< ״דדאטאט־שע מאמענטן״ נ־שט ױ דױיטטע װעדמעד א־ן דב־נט ק• אי ד־ פאדש־טע מעתױט פון דב־נט האנמ. נא־ דאט ט־פע, דאט םא־- באדאלטענע, דאט פארבארגענע. פאד דעט געפ־נט עד אן אז־טד־זק, א װאקאלן א־ן א מ־מ־שן, םון זעלט־ענער ק־אפט א־ן ש־נק״ט. שט־ל ש־א־ט ־<־,־ ז־ך אױין, ק־־ם װאט עד ד־דט אן ד־ ערד מיט ױ פ־ט. דע־ קע־םע־ - לי־כט אײ שװעבעװד־ק. דעד קאפ - א־ז א ז״ט געב־־גן. דאט פנ־ט ם־טן ד״־יכן שטעק, ױרך בא־ד אזן פא־ת א־נגע־אמט - א־־סגעמאטעדט. דעד בליק - גע- ,װענדט אץ ז־ך. ד־ ,װעדטע־ - א פארבענקטע־ אפקלאננ םון אן אי- נעװ״נ־ק צע־־נגענעט אנװעדטערד־קן נ־גון. א טענטש, װאס באװעגט ז־ך צ־ױשן א־נז ,װ־ א־־ף א פרע־מדער װעלט, אז־ף אן עזלט־התזה־. א־ן רעבן לעבט עד מ־ט אן א־דעד, א־נעדלעך לעבן. א־ז אלץ, ,װאס עד ־אגט־ ידן אלץ, װאט ער מזט, פ״ן. װײל א־ן אפקעד פין ־ע־נע־ס א־נערלעבן לעכן א־ן א־ן בענקשאפט נאך א־ט. אזזי א־ז אדװענטאװיטש, װען ער באװייזט זיך צוס ע־שטן מאל. אזן ״אלט ע־ א־ױ פא־בל־בן ױ גאנצע צ־ט, װאלט עס נ א ־4 צ־ א־נטעדדאלטן דאט פ־בל־ק־ס, װעלן באלד שין װעק םאד א־ס א נויטװענױקײט. בעת דזשעק־ס װיילן א־ן א־־אפע, האט מען אײגנט- לעך סײ װי געדעדמ, אז דאם א־ז נ־ט קײן ײנגל םון צען יאר, נאר א קל״נגעוױקס־ק בחורל םון א ־א־ דױיצן-םעדצץ. װי עס זאל נ־ט זײן — א פאדט א־ז, אז ער א־ז א גענ־אלער שד־שם־לער. שדין א־ן ז״ן פעדטן לעבנס־אר ד.אט ער באװיזן נט־ס א־ן ם־לס. אנטדעקט האט א־ט טשא־לי משאםל־ן אלײן. חשעקי איז דאס עכטע נאטוד־טאלענט. זק בלוט איז דאס טעאטעד-בלוט. םאד ק״ן שוט אנדעד םאך װעט ער ש־ץ א־צט ג־ט טז־גן. אבער חשעק־ מדז פא־ט עלטעד װעק, אזן ױ עלם־ע־ן זײנע װ־סן דאט ױער ג־ט, אז ױער ק־נד, װאס האט ױ געגעבן נאנץ־ גידיסע םארמעגנס, קען ניט א־ב־ק בלײבן דאט ,װא־נדערק־נד. זארגן ױ טאקע שטאדק פאר זײן צזק־נםט. ױנע עלטע־ן האבן געפרעגט ב״ םאכמענער, .װאס צ־ מאכן פאד ױער זון, אזן אלע ראטן צ,י מאכן םון אים א שדישם־לער. האט םען שרן גענוםען צז א־ם א״נעס םון ױ בעםטע דראמאטישע לערערס םון אמעױקע-א־ן חשעק־ שט־ז־־רט שוין נ־ט ק״ן אנדעד זאך, וױ ,־.אטלעטי׳, א־ן ז״ן לערער זאגם אפ־לו, אז דזשעק־ װעט אמאל ױן א״נער םדן ױ בעסטע האםלעט- שפילע־, װאט ױ װעלט האט װען עס א־ז נעהאט. ק י דזשעק קאגאן שטודירט האמלעט שװאדצזעעד ,־י־דן שי־ן אפט דערםון, אז ד־ דאױערע םון ד־־נעט, גענ־אלן פ־לט-ק־נד דזשעק־ קאגאן מו־ באלד נעמען א ט־ף.;אגאז אז ׳ן קערפעד זזאק ^ו• -* ץ- -* ־נער ט.־א: ׳י ת■