Literarishe bleter · 1925-10-09 · 75 (9.10.1925) · p. Seite 159

159 ליטערארישע בלעטער 75 .■וא םארגרעםערט אדן וזײזן זיך א־יש וד דןאל׳אסאיע געניידעם. אבער נאך איז ד-עטראטאל׳ים ניט םא־ט־ק עש םעלן נאך גא:צע גאסן, עם פעדן נאך די גראנד־עזםטע געניירעם, .דאם י׳ױט רי שיענע־ ךא־םן ז- דעק אזיטגענרס. איער ד א־ניטעקטן :•א־ז־נע־ן, אז ראט א־ז נדייז א שראגע םין עטיענע דאנן אין ד ריזןייטטאט רעזשיסע־ םר״ן לאנג, אי־שנאנ-טעננ־קער קאדי׳ ם־־־נר ניי דער אדנע־ט א־ן דער א־נטער־טטאט שון רעט־אשאי־נ. ״ י׳ו.ו/ד־ מעטראםארייכ צװאםען מיטן ם־לנ דעיין םארט־ק דין. טויזנטער מענט־טן אדנעמן אלנטער תר ק־ננט־׳ע־־עע־ נ־רזנג ם-־ן יא־־רטן רעז־ט־נער פריץ ל׳אגנ. רעטראםאלינ דארף א־נערטרעםן אלע דאדנ־ע־ םרן רער ם־לנ׳ טענניק, ם־• א־ן דער ר־ז־קייט ם־ן ד־ ד־מענזיעם, ד־ א־־ך א־ן רער ני־ק־־ט םון ם־וזשעט. צי די ננ־אות דעלן מק־־ים װעק צ־ נ־ט-דערד־־ל א־ז דער הלײנעד דזשעק־ ־עדנםאלם םארוארגט נעםער .־ד נ־ט א־־ן גרז־םעד ש־ישפ־לעד. זײן םאטער ד,אט לעצטנם מ־ט דז־טעק־ם נעלט א־ננעקויםט א נרויסן םאלא־ן א־ן נ־י־יא־־ק אזן ודל דאדט נז־ען א־־נעם םון ד־ נדעםטע ק־נא׳טעאטעק א־ן דער װעלם. די פילם־שטאט פון דער צוקובפט דער רעזשיםעד ס־ן ד־ ״נ־נעלונגעך *—ן לאננ ר.אט ז־ך װידער גע׳ נ־רען צז א נײעם פ־לם ,דעלנן ער רעזש־ם־דט א־צט פאר דע־ ם־למם־רםע ..א־םא״. דעם ם־זזשעט ם־ן דאז־קן ם־לם האט נעשד־נן ד־ן סדז־ א־נע ם״־ן ד־ םאנטאםט־שםטע שד־םטשטעלער־נם ם־ן ר־־טשלאנר: טעא פאן הארנו. דער ם־לם נאהאנדלט דעם םראנלעם ם־ן ג־דםע שטעמ א־ן דער צזק־נםט, דע־ראלט, ,דען ז־ דעלן ז־ך שז־ן האנן אזזי אנםזו־קלט, אז זײ דעלן ז״ן ד־ געשלאםענע, גרז־םע ראשינעם. ״רעמ־אםאל־ם״ — דאם א־ז פאקע אזא שטאט פזן דער צזקזנםט, א־ן דעלנער ר״נמום א־ן ארערק־־ט האנן ז־ך שזין נ־נאנט־ש אנט׳ ד־קלט. אק טײל םון דער נאםעלקעתנג ז־נען לז־טער שקלאם;, און דער צזױיםער ט־ל ז״נען גנ־,־־ם, דאם ם־ק א דא־נדע־לעך ,־־יך לעבן. די גאנצע שטאט א־ז א־ננאנצן א םר־דאט׳א־ננטזם םון אק ,־ײנן מענטשן. נױ צו שםאדן םלא־ן, האט מען ױ שטאט רעטראםאל־ם געם״ט א־ן צידי ם־־לן, א״ן ט־ל א־נטן םאר ױ ארערע, ױ טונקעלע ארבעטער׳שטאם. און אק ט״ל-אז־בן. דאדט אדבן א־ז א־־ב־ק העל. ב־טאנ ױ א־־ב־קע ק א־ן ב־נאנט קא־אםא־ע עלעקט־־שע לארםן. און אט אזא שטאט םאר אזא ױזן׳ם־לם דערט א־צט נעב־־ט או־ף דעם ם־לם׳םלא־ן א־ן נ״באבעלםבעת ב״ בערל־ן. ב־ם בו־ א־ז באשעםט־קט דער באר־רטעד נו־ער םון ם־לם׳שטעט ארנ־טעקט אטטא דיונטע. תד בוי האלט שדן א־ן ר־טן דער ארבעט. דעד אונטעדשטער ט־ל םון ת־ שטאט, ױ א־בעטער׳שטאט, א־ז שו־ן םא־ט־ק א־ן א־ר האט ז־ך שוין אנגעהויבן דאם ם־לרען. א״בן דאלפ רען נאך אין סאמע תנטן ברען םון נויען. ר־ט א ספעצ־עלן שם־גל־ס־סטעם װעק ױ בנ־גים א־ן םילם ידיעות פון ײדישן װיםנשאפטלעכן אינםטיטוט ב־בליאט־אם־שער װ־סנשאםט צזםאסן צז אונזערע סםעצ־עלע םא־׳ העלמענ־שן. אלע װאם א־נטעתםיק זיך מ־ט דער טעט־ה־ט 2׳־; תר קא׳ ר־ם־ע און װילן א־ר קומען צו ה־לף װעק גע־נעטן ז־ך ־צו דע־נדן: ר. דײנרײך, װילנע, גר.׳םאהזלאנקע 14. =*= תר םעק־עטא־יאט םון ־עם א־גאנ־ז־ר׳קאר־טעט האט ש־ין אז־םגעא־בעט דעם םרא־עקט םון דער צדײ׳דודשדיקער ״ײרישער קול׳ ט־ר׳קארעםםאנדענ־ך, װעלבע רא־ף ארזיםגק ם׳־ן אנה־נ ס2י.י1 אלם א צענטראלער א־נםארר־ר׳ארגאן םון א־נזעד נאנצער ק־לטזו׳ באדעגוננ. אין א־ר םי־אג־אם נ״ט אר״ן צ־ ש־לדערן: 1. דאם ײד־שע שול׳און בילדונננ-דעז;. 2. ױ ארבעט פון םא־ש־ידענע קולטור׳םארא״נע;, ל;׳ רער-םא־א״נען, קולטזר׳ארטן ב״ ױ םראםעםיאנעלע םארא־נע־ן. 3. ױ ,דיםנשאםטלענע א־בעט אז־ף ״ױש: א) םזן ד־םנשאםט לענע א־גאנדאצ־עם א־ן א־נםט־טוצ־ע־ס, א שטײנער: פון ה־םטאר־ש׳ עטנאנראםישע געזעלשאפטן אזן רװ־ע;, ״ױשע אםט־לזננק ב״ אזנ־ת־ס־טעטן ונדורד,; ב> *ן ד־ םעקצ־עס א־ן קאמ־ם־עם םונם יױשן זדסנשאפטלענן א־נםט־טזט; ג) ס־ן ױז־ױם זױסנשאםטלע,־; =*= עס איז ארז־ם םון ח־זק דער בא־־נט םון דער עדשטער באראטונג םאר תם ײדיעק דיםנשאםטלענן א־נסטיטוט מ־ט אן א־יב׳ פ־רלענן איבערבל־ק א־בער ױ דעבאטן א־ן באשלזםן. באשטעלזננען קענען נעש״קט תק: ס־ן ס־־לן, לעטלאנד, עבטלאנר אזן ױרענ־ע- צזם צענטראלן בילדוטם׳קאמיטעט, ודלגע, גסםאהולאנקע 8נ, פון ױ אנתת לענת־ - צו דייר נ. שט־םן, בערל־ן-שארלאטענבורג, קאנט׳שטראסע 75. =>= א־ן ד־לנע האט ז־ך נענױנדעט ױ קאמים־ע. דעלנע דא־ף צונר־יטן תס גענױ־ען ארבעטס׳םלאן םאר תר ײר־שע ב־בל־אגראם־שנר צענטדאלע. געוױסע אלגעמײנע םױנצ־םן זײנען שז־ן אנגענזמען נע׳ דא־ן: עם דארםן רעגיםטױרט דעק נ־ט נא־ נ־נער, נאר א־־ך ארמיקלען םון זשדתאלן און צײטונגען; םאר אנתת לענתר, אי־ בעדהויםש מעבר׳לים, דארף אײנגעשטעלט דעק א סיםטעם םון קא- .־עםפאנתנטן, תלכע זאלן ארבעטן לױט אן א״נה״טלענן תנלא׳ רענט אאז־יװ. םרםים, דעלבע האבן ארז־סגערוםן חלזק־׳דעזת, דעלן באהאנדלמ תיק אויף װײטעי־ד־קע ז־צזנגען. םםעציעל א־ז שדער צז באשל־םן: צ־ זאל מען תג־סטױרן א־יך םובליצ־םט־שע ארט־קלען סי־ן ת־ האנ׳פרעסע. א ה־פשע צונרײמונג םאדערט אז־ך ר טענ- נ־שע ז״ט, מחםת מען דארף ד תתױ־כזנגען םי״ ת־ א״י־אםעלשער