Literarishe bleter · 1925-10-09 · 75 (9.10.1925) · p. Seite 152

75 .זא ריטערארישע בלעטער 152 סאדנעמט זיך מיט דםלאמאמ־ע. דיפלאמאטיע ד.אט אץ דך די אויפגאבע צו םארשװתן ד געשאםענע שדעדנךטן, זיטותאלישםיק דארף עם םארעםנטלענן. א דםלאניאט, װאם רעדט, - איז נ־ט קײן דםל׳אטאט, א זשוהאליסט, װאם שװ־־נט א־ז ניט קײן זש־האל־םט. גאנ־ן םאי־שײדן דנען ד דאז־קע צוױ־ ג־ת־ת. דער זשדהאל־סט, װעליעד יאגט ז־ך נאכן אטת א־ז תמ־ד צדס־־ק צו נאגענענען א דפלאראט, םון װעלכן ער װערט עפעם נעװאױר; דאקענן דער ד־פלאראט, ,װעלבער א־ז מתו־ב צו שװ״זנן, א־ז א םך מאל שטארק נ־ט צופר־דן זיך צו באגענענען סיטן זשוהאל־םט, װעלכעד דיאט ליב צ־ םלו־דעק םון אזעלכע ואכן, װאם ער װ־־םט נ־ט. א ז־נװהאליםט טאר דך ניט םאהעמען מ־ט ם־אםאנאנדע, זאל עפ אם־לו זק םארבונק מימ ד םײנסטע און אײדלםטע נעם־לן. אנשטאט אויםצוד,עק עםעצ;, רעדט ער גא־ אלײן. אנשטאט צו פאטאג־אם־ק יענעם, םאזידט ער גאד אל־ין... לאזאן נרענגט עטלעכע בײשפ־לן, װען עד א־ז אראם םון װעג און או־םגעהערט צו דן זשװתאל־םט. ער האט דאן געװאלמ דנק ד א־גטערעםן םון זק לאנד, א־ז ער אדאם םון װעג. איין א־נטערװױ האט ער דאן נעהאט טיט ראבערט סעם־לן און א צוױי- טע-מימ הארדינגען. אנשטאט א־־םצװהעק, װאם זײ װעלן אים זאנן, האט עד ד אנגעװאדםן דנע געדאנקען, און האט דעמאלט פ־ל שאדן געבראכט ד לעזער דערמ־ט, ,װאם עד האט װײניק ארו־ם- באק־מען םון ד צװײ גרו־סע מלובה־ל״ט. א זשורנאלםם דארף װיסן, אז ד םדעסע איז א גלאק און עד איז דער גלאקן-קלינגער. אבער נ־ט תמ־ד װענדט זיך אל־ן אן זשורנאליסם און ניט תמיד געלינגט א־ם צו האלטן זיך א־יםן אוינן אנגעװיזענעם װעג. סימרעםט זיך גאנץ אםט, אז א זשורנאלםם, װאם ־אנט זיך נאבן אמת װעדט אםגענארט, און אזױ ארום װערם א־יך אםנענארם דער עולם, װאם גלױבט אין א־ם. אזא טעות קען אמאל דערםיק צו זײעד טראג־שע רעװלטאטן. אבער אויםער אלעמען דא־ף א זשורנאל־סט האבן םזל. םזל א־ז א גרױםע זאך םאר א זשורנאלסט. איר כךמט, למשל, נאך א אינמעחדו צו א מלוכה-מאן. א־ז יענער א־ן א גוטעד שמ־מונג, דאן שטײכלט ער צו אים אין גיט ארױם אזעלכע סודות, װעגן װעלכע א־ר ד.אט דך גארניט םאר- געשטעלט. נוצט אוים ד געלעגנהײט, א־ר האט הצלחה... סיטרעםט זיך אבער םא־קעו:־. דער מלוכה-מאן איז אין א שלעכטער שטימונג. ער ד.אט ױך אויםגעהו־בן אויף דער לינקעד זײט. ער איז א־ן בעם אויף דער גאנצער װעלט. סיאיז שוין דע- ראלט ניט וױכט־ק, צו א־ר דט ױן םרי־נד, צ־ נ־־ן, א־ר װעט זיך בײ א־ם גאהיט דערוױסן. אוםז־םט ד גאנצע ארבעט, ניטא קןין מזל... א םרעדדענט דעמיםיאנירם אדער שטארבט סנ בײנאכט; האמ א־ר הצלחה. ביז צװעלף קענט א־ר אנשדײבן אן ארט־קל. שטארבט עױ נ א דגער בײנאכט, טויג ניט... ד צײט שםילט א ראלע בײם זשוהאל־סט. צוליב דער צי־ט םארל־רט אמאל דער זשורנאלםט זק ,־עפוטאצ־ע און צײטנװי־ז רע- דקירט עד מ־ט דן קאדע.־ע. דער שענסטעו־ ארם־קל א־ז גארנ־ם װעדט, אויב ער דערשײנט ניט צו דער צײט; הכל תליי במזל: דער גרעםטער גענעראל און דער קלענסטער זשורנאל־םט דארף האבן הצלחד- דאס איז אבעד ניט קק באװײז, אז דער װאם האט נאר מזל, קען דן א זשוהאלסט. א זשורנאלסט דארף האבן א־נטעל־גענץ,י װיסן, אינטויציע און אחוץ אלעס דארף ער קענען שרײבןז מארק ראקאװםקי עס ,װענדט ז־ך אן רער געש־קטקײט םון זשוהאלםטן: אנדערע״מאכן עם בעםער, אנדערע עהער. אבעד או־ב א זשדרנאלסט א־ז א בר־ד,, א־ז ער נ־ט מחו־כ אלץ צו זען מיט אייגענע אויגן; ער רא־ף נא־ האבן םאנטאל־ע און א־נב־לדונג. לאזאן פרענגמ א לענגערע מעשה מיטן זשורנאלםמ גאםטאן לערו, װעלכער האט אנגעשד־בן א שי־נעם רע־פארטאזש איבער רעם, וױ אזױ כיא־ז א־ם נ־ט געלננען צו האבן אן א־נטערװ־ו מ־ט טשעמ- בעדלע־נען. םיא־ז געשד־בן א־ן אזא פא־־, ם־נקט וױ ער װאלט זיך מ־ט א־ם געזען. אױב מען װיל דן א זשירנאלםט, :אגט װײטער לאזאן, טאר רען א־ן רער זעלבער צײט ניט דן עפעם אנדערש. ער דערצײלם, אז עטלעכע טאטעם האבן ז־ך צו אים נע- ,װענדט בזה הלשדן: - מײן װן האט בדעה ז־ך ׳צו םאדנעמען מיט םאלט־ק. צ־ װאלט ניט געװען גל־כער ער זאל װעק א זשורנאל־סמ. אדער: - מק זון ש־ײבט קלינע טעאטראלע ם־עסן: א־ך האלט אבער אז דאס א־ז נ־ט קײן תכל־ת. א־ך װאלט בעםער װעלן, ער זאד ז־ך םארנעמען מ־ט זשותאל־םטיק. 1 - מיין זון האמ קײן הצלחה ניט א־ן מ־ליטער, ער א־ז ניט קײן פע־קער םות־ א־ן נ־ט ק״ן םע־קער אנגעשטעלטער, ער װכמ עפעס אן אנדער װענ: צ״ װאלט ער ז־ך נ־ט געקאנט נעמען צו זשודנאלסט־ק?... אט אלא םארשטעלונג האט מען װעגן דער םרעםע. אבער ד אמתע זשורנאלסט־ק א־ז נ־ט סתס א פ־אפעס־ע, מיט װעלבער יעדער קען ז־ך באשעפט־ק;. צו זײן א זש־האליסט דא־ף רען דאבן א בארוף, מען רארף האבן דסן, א־נטעלגענץ, אינטו־צ״ע. דאס קען מען זיך נ־ט אויםלעהק א־ן סנ לעקצ־עם און אםילו ניט אין סג װאכן. אן אמתער ז־גדרנאלםט דארף תמיר גק ס־ט א לאמטערנע א־ן האנט, ,ד דאגק, און זוכן דעס אמת. ער דארף נ־ט אפ- טרעטן םון אמתן װעג, אם־לד װען ער האט צו טאן מ־ט דנע םאדב־םענע שװנא־ם. ער מעג ם־ק מ־ט א־ם א שטענדקן קאסף אבער עד רארף נ־ט פארמאבן ד או־גן םאק אמת. װען ער באנעגנט דך נדט א מלבה-מאן דארף ער א־־ף א־ם קוקן, וױ אויף א ספר, םון ,זעלכן מען קען שעפן יד־עות, װ־ א־־ף א מאדעל או־ף א־אפצונעמען א־ פארטרעט. םאק םלוכה־מאן א־ז דער זשוהאלסם א םראגױיטער, דורך װעלכן ער טראגמ םונאנדער זק .־ענאמע. דער מלבה-מאן סיטן זשוהאלםט גײען או־ף א״ן ,װעג. ד האבן געמײנואמע אידעען, געמײנזאמע םענטימענטן. פארטײר־קן נײ- דע א״ן זאך, ,װעלבע םיאיז ד בײק טײער. זײערע ב״דנס נשמות א־ז םון אײן שטאף. זײ פא־שטײען א״נער דעס צ־ױיטן א־ן העלםן ױך קעגנדט־ק. לאזאן האלמ, אז םיא־ז זײער שװער צו װעק א :שורנאל־סט. אבער צו װעק א־־ם זשוהאלםט א־ז זײער ליכט. א זשורנאלםט װ־ערט א״ם זשוהאלםט, װען עד לאזט ז־ך א־י־ן אין געשעםט;. מעגן זײ אםילד האבן א שי־ב־ת צו זק צײטונג. דער מסת־ הרגעט אװעק ד אוםאפהענג־קײט ם־ן די געדאנקק. וױי א־ז צום זשוהאלסט, װאס לאזט ז־ך א־ן געשעםטלעך: צתא- מען ם־טן מא־ק לאזט ער שו־ן דא,־ט א־בער דן נבוד אויך. א זשדרנאלםט הערט אױף צו דן א זשורנאל־סט, װען ער פארנעמט ױך מ־ט פא״־מ־ק פאלטיק נעםט א־יך אװעק ז״ן אום- אפהענג־קײט. אר־ינלאזנדק ז־ך א־ן פאליטיק, זוכט מען מעהיט װי כבדד. מען באמע,־קט ־עמאלט קק זאך ניט. כי־ד, כבוד, - דאם איז דן דעװיז. אדן נאך א פאל װען א זשזהאלםט פארלרט דך: װען ער