Literarishe bleter · 1925-10-09 · 75 (9.10.1925) · p. Seite 151

ליטערארישע ב ל ע ע ט ר 75 .ז^ 151 :עבױ? יעדער ננ־ן א־ז אדשגערעננט, א־ן .־א־ ח־טבץ - דארט א־ז ער־ן ארסגעפל־גלט דער ג־סט. ג־-אנבע מוזיקער א־ן מאלעי האבן ע־נ ־ג־־־ן רערש־לט - דעם ג־ד־פן ״הבל־הבליט״ שון דער קונשט, ארן מען ,־דל מר־ר ז־ן אז־ף טע־מא, יטטאף, ל־טעראר־הוע שבעמע, מאט־זד. עס א־ז רא ה־נט, ב״ ר־ מאלע,־ט אץ מ־ז־קערט, א ,־ו־לן א־־סצוגעםינען ד רי־נע סא־ם, ז ך באנרענעצן מ־ט ־ער ג־ענעצלאזעד םאדס׳ און קלאגג׳ס־הםאנ־ע. םאדוואס מאגן עס נ־ט ר־ ־טרםטיטטעלעד? צוס סולץ ,.החם־טט־ת הג־מגױזח״, צ־ דער או־סגעטאנענק״ט טון מאט־ר׳באלאסטן- א־ל תן נ־ט דאס גראנד־עזסםע: דער באאס? א־ז דען נ־ט ראס ־טענסטע•. ראס ־טר״גן. א־ז דען נ־ט ראס ז־בערסטע - רע־ גאנג ס■־; א לונאט־קער, ר־ז־ע׳באהער־טט, א־בער דע־בעד? עס איז צרעקלאז רער נאגג, א־ן ־אס יטטרויבלען א־ז נאענט, רער אורהיימלעכםטער גאע. ראן׳גאג א־ז מ׳גדגע געראר;, ר״ל ע־ האט :עראלט מאלן ד זון א־ן העלן טאג, א־ן ד ־טטערן א־ן ט־סעד נאבט. ,דא־אהין ג״סטו, שד״בער, רען ד ר־לסט ־אג ־טר״גן מאלן? נ״ן. דעס גע־טסרעך האב א־ך ג־ט געהאט דוט מ״ן סד־־נד שמ־׳ לאורט־ט. ראס האב א־ך נא־ אד־־סגעלייענט םרן צד״טן ד־ יטודר״ ס.־ן דץ ע־־טט טך. האט ער עס רעיגד־בט? רען ע־ ואל עס דעת,״״ב;, ראלט ער גערען א גזד־סער מ~׳ סטער• ער דעדט רענן ז״ןיתורײבן מיט א ־טעםעדדק״ט. עד רעדט איבערהדיםפ ני&׳ורעגיין'ז־יין ע־ר״בן. חבר־ס, עס איז דא א דענטש, א שז״נ4טשט£לער,~ חףז6 רעדט ניט װעגן ו״ן יטר״בן. עקסע דאמאו' םא־א־אק ד.אט ער געל־־ענט אין א ק־ייז םון שר־םטשטעלער א־ן ראדטע ז״נס א זאך. מען האט געוםאבט א בוסע א־ן א־ס א־״נגענומען אין דער חברותא. א־צט א־ז ערש־נען אץ לאדז דץ עדשט בוך, ״עמ־צער״. דער נאמען איז ז״יער א שלעכטער. עמ־צעד. עט־צער. יצחק ברוינער האט עס ארוםנעהילט. א־ך גלו־ב ־צחק ב־וינער א־ז דא ניט בלויז אויף רער הילע. עס איז דא או־ך א־נע,־ױינ־ק םון ־צחק ברזינערס ארט זען. ער האט באא״נםלוסט ד גאנצע לאדזער ק־נסטלער-נענעראצ־ע. א־ך מוז ז־ך םודת דץ-א־ך בץ נתעדק צו לי־ענען דאס ער־טטע בוך םון א םר־־נד, דאס בב־ד-בוך. אין א םארטה־לעבן געשםרעך האס ער ד־ר ר;־,״צ״לט: ״איך בין ז״ער ארענצ א־ך ק־ףן ז־ך מ־ט גארניט צ־רן.״ ספור׳דפעשה? אינד,אלט? קאנאן דא־ל סאכס עס נעסעד. דאס ־טפאנענדסטע בוך ז״נען ד מעמוארן ם־נם גנביס׳ק־נ־נ מאנ־לעסק־. קלאנג, םערז? - עס איז ז״ער נאןר םון יענעם דאלע־, ראס ד־ז עדטט אונטערצ״בענען, אז דאס איז א םערד, כד מק זאל עס זען. עס איז נא־ר םון דבטעד, רען די מוזן ערשט א־יםשר״בן באנעטן און טע,־צ״נען און מאדרגאלן, או מען זאל, לזיטן דאזיקן או־סערלעבן סימן, זען ד דכטונג. םארם? יעדע םארם איז םא*גלי,זערטע מאסקע. און סץ א לעבעדקן סנים איז שרער אראםצזנעמען א גיסם־םאסקע. םטעפאן לאזאן איר מאיעםטעט די פרעםע א באסעל צו מאב־ליז־ק ד ארמ״, האט זיך לאזאן אויף א מיטאג באגעגנמ דיט בריאנען, ,דעלכער האט א־ם געזאגט: — איך ב־ן ז־בער, אז ד־ ד־טשן ,דעלן נ־ט א־דיסטאנצן ד־ט א דלחמה קעגן אונז. ז״ ז״נען נ־ט אזעלבע א־דאטןז די האבן שזין געהאט בעסערע געלעגנה״טן, רען צזזישן ד־ סארבינרעטע א־ז ניט געװען אזא אחודת. ד װעלן דך מישב ז״ן, איך דאג א״ך, אז די רעלן נ־מ ג״ן מלחמה האלק... ריםל ושורנאליםמן שדיבן רע־.ן זאבן, װאס ז״ערע אויגן האבן עם נ־ט אנגעזע;. אמת טאקע, סירוב םון ה״נט־קע זש־רנאל־םטן זעען טאקע ד ,רעלט. א סך םון די האבן געוען ד נדעסטע שטעט אין דער ,דעלמ און א־יך באזוכט שלאבמ־סעלרע.־. איער ריםל ם־ן ז״ םארן ניט אר־־ט םון פאר־ז א־ן ש־״בן קארעסםאנדענצן םון גאר דער װעלט? אםילו א־ן םא־־ז ג־םא קו׳ דען ז״ ניט אזםעטום. ,ריםל מאל באש־״בט מען ר,אטאטט,־אםעם, גדױםע צע,־עמאנ־עם סון סארשיידענע שטעט םזן דער װעלטז א־ן װער? דער זשדרנאליסט װאם זיצט עתעין או־ף א פאטעל א־ן םא־־ז. דאס ה״סט ניט באשריבן, דאס ה״טט געש־ל־ערט מ־ט דער םאנטאדע. סון דעס זעלבן חדר ק־קט דען אד־ס או־ף ד ג־עסטע װעלט־געשעענישן: רעװאלוציעס, דלחדות םא־סל״צ־ננע; אין ע.־ד־ציכעמישן. צייטנר״ו גיבן ז״ ד בילדער צו אזעלבע בונמע םא־בן, אז דער לעזער גלוינט זיי באטח. אט באשר״במ מען דעם ר״־נגער אין רוםלאנד: מען שילדערט מחנות םענטשן, ראס עסן איינער דעם צרייטן, טאמעם ,־זאם עסן ז״ערע קינרער, אז ד האר שטעלן דך. און ״ע,־לם<ולם״ גלויבטז 11 ר״דגדיק רעגן זש־רנאל־םטן, שטעלמ ז־ך לאזאן אם א־־ף רער השםעה, ראס די האבן א־יםן עולס, א־יף דער ראלע, װאס ד שםילן אין דער װעלט. עד רעדט װעגן םתס זשודנאליסטן, װעגן פא־׳־ט־ש־* זשורנאליםטן און אױך .רענן זשותאל־םטן-דיצלח־ם און װענן זשור- נאליסטן-של־מזלניקעס און םון זשורנאליםטן, .דאם ג״ען אראם ם־ן לעג אזן העק-אױף צו דץ זשורנאל־סטן. סיאיז אננענימען: א זשותאליסט ,יױיסט אלץ... א־טעט־ס א־ז ער םול. מיט ד גרעסטיע לייט א־ן דער רעלט באנעגנט עד זיך. א־ן ד טעאשעוץ האט ער א ס־״ען צזטדט; א־ן נעריבט;, א־ן :־ס, און װאו ניט? מען יאגט א־ם אד־ס הדבן טיד, שט־םט עו־ :־ך אדיין דרכן סענסטעד. סיאיז אבעד א טעות. ניט אלץ רייסט ער, דער זשירנאליםמ, דער זשותאליסט רייםט גאנץ אסט װיינ־קער ם־ן א״ך. ראם שטיגלט מיט דך סאר דער זשודנאל־סט? ראס זובט עד? עד ג״ט א־זם אין דעד םינסטערניש און טאםט א ,לאנט. װי סידובמ ז־ך א־ס נאר, אז ער האט ז־ך אנגעשטו־סן אויםן אמת, נעמט ע־ גלייך ד םען און שד־ינט. א סך מאל געל־נגט איס צז געסינען דעס אמת. און ריסל מאל נעמט א־יף ז־ך דער ושררנאל־סט ד ראלע *ן א נביא, און דער עזלס גלױבט א־ס טאקע. ז״ שטיצן דך אויף שמועםן מיט םלובה׳מענער און די רעק דעדבער אםט געשטרויכלמ. לאזאן ברענגט א סאקט: העס 81 יולי 101-1 יאר, ,זען ד דיטשן האבן ארויסגעגענן