Literarishe bleter · 1925-10-02 · 74 (2.10.1925) · p. Seite 133

133 ליטער&רישע ב ל ע ט ע ר 74 .■וא דאם ערשטע מאל אין פוילן א װאך פון ביליגן ײדישן בוך איך האב שוין דערלעבט שבעים און לעב װײטער, און םײבע שונאים—אז אט, אט װערן זײ פין פיר פטור!... אללען פאללס װעל איך הערויס מיט רוחים: םאר אײן קללד״ פאר אײן זידעל װעלל איך געװים בעקיםסען סויזענד ברכות אונד ײשסכוח׳ס, װארען גיטע פרײנד האב איך אין די סויזענדעד אין אללע קלאס־ סען דעס פאלקעס. זאגאר די שוין עטװאם אויסגעסװיטשעטע חסידים און כתנגדים אין כלל, אונד שונאים האב איך נאר דעם קהלשן זיידען םים זײנע פרעפדע אייניקלעך, װעלכע ער האט אויף מ־ר אננערײצט אוים געםײן עגןןאיםטישער שנאה צו כיר דערסאר, װאס אין אלע ענצ־קלאפעזײען און ביבליאגרא־ םישע רעצענזיעס פאארט מען מיך מיט אים צװאמען װעהרענד אדער מין בעל-גאוהדיגער מיזאנסראפ האלט זיך נאר פאר ,.אני ואססי עור״_און די םין ציגײנער־שפיעל ״זײדע״אײניקעל״ קאנ־ װינירט פשוט םאר בײדע צדדים: די אײניקלעך מײנען כיט זײ־ ער לעקקען רעם זײדען דאם זעלבע װאם קרילןןװם מאפסיק םיט זײן ביללען אױפן סלאן... און דעם זײדען איז דאס ״פשזט װי געװינשען, װאס די אײניקלעך לעקקען אויס דעם נויט־שװײס, װאס שלאגט פון זײנע לעצסע סחברשע סטיסקעס... איך אבער דארף. ברוך השם, ניט זײן קײן זנב לארױח, אין װילל ניט זײן קײן ראש לשועלים...״ מ. קיטאי דע שרײגער׳ל הןןם דאס רעכט זיך אנצואװארסן אזיפען עולם פיט זײן ױבילעאום! םילא, דער בעל־עצה אויף עשירות, װאס איז ערשט אויף זײן 66־טען יןןהר פלוצעס, דורך זײן אויסגע׳שדכנ׳טען שור־בור, נתגלה־געװארען אין דער היגער אידעש־רוםסישער פרע• סע, פאר א ״פ י ס א ס ע ל ע ק $ נ א ם י ס ס׳/ ״פ י ס א ט ע ל פ ע ד א• גאג״, נאך םיט אײן אױסרוף דער אידעשער עולם זןןל אים כראגען פדױנות פון אלע זײטן פאר זײנע ״גרויפע זאסלז• בעס??י אונד ער פרעסענדירט נאך בזה הלשון: ״װאם זנאט• שעס אפדױן פון טויזענד קארבאװאנצעסז ױדען דארפען װיםען, אז איך האב םיר׳ן ױדענסום געסהין אםך מעהר, װי אלע שרײ• בער אינאײנעם!?״ אט ער האם םאלקאסען רעכט צו דילען דער װעלט א קאפ מים זײן ױבילעאום!... איהם בין איך אלײן אויך גןןטאף צו ױבעלירען אלם אײן בריה, צו שאפען םון זיך א״יש םאין״... ס׳הײסט אױף פראסט גןןטם׳ם ױדעש: פון אנפוח אמישקעס־ קויל... ןןבער גיט װיא װער,.... נא. םײלע, ש־אנק איך אײך םײן זיעבציג יאהריגען יובי־ לעאום און ניט געטאנצס... עס װילל זיך םיר אבער גלאט אזוי כיט עפעס דערמאהנען דעם עולם אין מײן זיעבעציגסבען גע׳ נורסם*טןןג: לאזען זיך מײנע פר״נד סרײען, ערםאהרענדיג, אז יסטעפאן לאזאן איד פאיעסטעט די פדעפע ינ־עת א־ז א־ל .דאו :יט קײז .ן ן **1 ׳ן׳ו טטעפא; לא־א; ראט א־ באקוםע; :אד א־ײנדךנ; א־ן א ע-טדנ: ו טםעפאן לאזאן, א״נער פון רי נרעםטע ־•טורנאל־טט; א־; םראנק- .״■־, ראט אנגעשדיבן א נון א־בער זשורנאל־סט־ק א־ן ז־טורנא- דטטן. דעם בוך האט ער א נאמען גענעבן א־ר םא־עטטעט די :־דעפע. דאט בוך איז געשר־נן א־ן א סײנער םלים־קער שפראך א־ן א־ז זײער א־נטערעטאנט א־ן שפאנענר. עטלעבע קאם־טלען לײענען זיך ירש חױ א ראראן. ער נרענגט םיל עם־זארן םון ז״נע באנעגענ־שן כ־ט רי נ־עטטע םלוכה-לײט. ד באגעגענ־שן װעק דעחנ״לט א־; א שארםױניקער אנעקראטישעד פארם. ער דעועיילט ראט ה״טט א נ־טע־ א־ן שלעכטער זשורנאליטט, וד א זשורנאל־סט דארף ז־ך דיאלטן, ױען ער קוסט אדף אן אינטעד־ז־ו, װען א זש־רנאל־במ דעי־ט או־ף צו ז״ן א זשדתאל־םט, ,לען זשורנאל־סטן האבן א ד־־בפאל אוין נכלל דענן זשזרנאל־םטן-רוצלה־ם און של־רזלנ־קע־. צועד־שט שפאצ־רט מ־ט א־נז לאזאן אדרך א־נע־ ד־ ג־עבטע יא־ע־נע צייטוננם-םאבריקן, א נהינום, דאו ם־קלאםן ד־ ל־נאטיפ;, : ט־אבקען ױ ראטאציאנב-ראש־נעס, ,דעלכע םרעםן אויף נאנצע דעל- ״־׳־, ,דאו ם׳ט־אנן זיך א־ום ױ דחוח םון ױ פרישע־ אפנעדרוקטע :לע־טער, .דאם ד־רקן די אלקאהאל אויםן זש־דנאליםט. עם ז״נען שדין נרעט ,ד ניטא ק״ן נרויםע זשוהאליםטן; ם־איז גלו־ז פארבליבע א זבר *־ך ױ אראליקע גרויםע ש־יייער. א־צט :א־באפט שוין ױ זשדתאיל־םטיק אלעםען א־ן יעדע־ א״נער שטרענט •" א־ר. אג־ו־םעד דארמ-זאל, װאו מיװארט, און צו דעלכי ם׳שטרעבן יבד-דפודת דר״ סערמל פ־ן ױ ױננע שריסטשטעלער. נ־ט נא־ ױננע א־־־־, נאר אויך אלטע באר־רטע שױ־בעד, ראםאניםטן, פאעטן בא-