Literarishe bleter · 1925-10-02 · 74 (2.10.1925) · p. Seite 131

131 ריטןןראריעע בלעעטר 74 .■וא יצחק-יואל לינעצקי (בען י$ר באך זײן טוים) געשסאנענער איז געבליבן לינעצקי. זינט רי לעגטע י^ין פון נײנצנסן יןןרהונדלרט הערט מען במעט םון אים ניט און ער װערם םארנעסן. 11 אין יןןר 1913 הןןב איך אים געזען אין אײדישער רע־ דאקביע אין אדעס: אקלײנע אײנגעשרזמפטע פיגור, אלענגלעך םאנער פנים, באװאקסן מיט אקזיץ װײס בערדל, פון אזנסער גאלדענע ברילן האבן זיך געזען צווײ אויםגעלןןשענע גרינלעכע און בײזע אויגן, װאם הןןבן זיך אנגעבונדן נאר בעת אויף זײנע דינע םארטריקנטע ליפן הןןט זיך באזויזן אגיסטיקער שםײכל, אניט הויכער שטערן, אברײסער םויל מיט ארײנגעשסעלטע צײן, װןןט האבן נאך בולטער נעםאכט זײן ניט הײמלעכן שםײכל. ןןנגעשאן איז ער געװען אין אגרויסן טכוירענעם פוסער, אין , ־צחק-עאל ל־נעצק• װעלכן ז״ן סיגור ה$ש זיך װי באהאלטן און אױסן קאפ —אהוי• כע באראשקע*היםל-דאס איז געװען יצחק ױאל לינעצקי, אדער וױ ער האש זיך אונשערגעשריבן אויםן ״פוילישן ײנגל׳: עלי קצין הצחקיאלי מק״ק וצױני׳. געקוסען איז ער אין רעדאקציע מיט טענות: הלמאי דאס, הלמאי יענץ, אזן דער עיקר—םארװןןס הןןש םען נןןך ניט אפגע* דמקט זײן לעצטן םאםר ןןדער שיר. הגם לינעצקין רןןס םען שוין צו יענער צײט אין ערגעץ גים געדרוקט, האס דןןך די ארטיקע ײדישע פרעסע אין ןןדעס ןןסטפןןל ןןפגעדרוקס זײגעם א מאםר, אשיר אדער אן איבערזעצונג, װײל לינעצקי האט גים אויפגעהערט צו שרײבן ביז די לעצטע סעג םון וײן לעבן• מ׳הןןס דאן געדרוקס אים צוליב רחםנות, ןןדער פשוט סחמת מען הןןט ניט געקענט זןפזןןגן אן אלשן ײדישן שרײבער, װאס קיטס אין רעדאקציע ןןגבןןטן זײנע װערק... געטרײסס הןןט מען זיך דערםיס, װןןס ןןדעסער ײדישע פרעסע הןןט ניט קײן סך 1 םאר דער ײדישער ליםעראסור און דעם ײדישן לעזער איז ער אײגנםלעך שוין לאננ געװען געשטןןרבן, ניט געקוקס אויף רעם, װןןם םען הןןש אים צו קבורה געבראכט ערשט סובות פונם יאר תרע׳ו־ (1915). די לעצטע יןןרן םון זײן לעבן הןןט ער זיך אױםגעבלןןנ• קעט אין ןןדעס. אויסגעהאלסן הןןט אים בבבוד זײן זון, אן ןןנגע• זעענער ארכיםעקס• בײ אונז הןןט מען אװי װײניק געװאוםס םון אים די לעצטע יןןרן םון זײן לעבן, אז םאר דער םלחמה הןןט םען ערגעץ געשריבן, אז דער אלםער לינעצקי סארקױפם סיגארן אין אדעסער גאםן... און ער איז דאך געװען אײנער סון די, װןןס זײנען גע• שטאנען בײם װיגעלע םון דער ײדישער ליטעראסור. אין יענער צײט, װען לינעצקי הןןם אנגעהויבן צו שרײבן, האבן די ײדישע םשבילים, װןןם הןןבן זיך געצערטלס פון א־ין זײט םיט שילערן און םון דער אנדערער זײט םים דער העברעל• שער מליצה, זיך באצויגן סיט גרױס נרינגשעצונג צום ״הפון״ און צו זײן שפראך. ןןםן ןןדער סארבןןרגן הןןש םען נעשטרעבט צו אסיםילאציע, און די יחידים, װןןם הןןבן זיך .ארןןשגעלןןזש צום סיןלק״, װי עס םלעגן זיך פארטײדיקן די דאפאלסטיקע ״זשארגןןן שרײבערי, האבן דןןס םןןםױוירט םיטן װעלן ״אוים• הױבן דעם םאלק״... און אם אין יענכר צײט םון םשבילישע לויביגעזאנגען און אזיסגעדראשענער הענרעלשער פליצה האםזיך באװיזן—דװקא אויםן ״זשארגאן״ _ א װערק, װאס האט אױסגערודערש דעפ גאנצן זופפ םון םאנאטױם און צביעות. עס אױ געװען אפשוסע לעבנס״באשרײבונג פון אײדיש קינד, אחסידישן ײנגל. דאס װערק אױ געװען פול םיס ברוױיקן לעבן, םים טעםפעראםענט. פיט אן אזפרחפנזתדיקער שארםער םאסירע איז דןן־טן אין א רײ לעבנסבילדער געשילרערט געװארן דאס {ןפגעשסאגענע פרא• װינציעלע לעבן פון פאדאליע און װאלין. ״דןןס בוילישע ױנגעל״ (אזוי הןןס געהײםן דאס װערק) און זײן םחבר זײנען םיס אמןןל ספורסם נעװאח. ס׳האש זיך בױ דעםןןלס קײנעם ניט נעחלופט אז א ײדישער שרײבער קאן װערן אזוי שטארק פאפולער און בא• קומען אזויםיל לעזער, װעלכע האבן פיט אוםגעדולס קזים דער• װארט םרײסאג דעם ״קול פבשר־׳, װאו דןןס דןןזיקע װערק הןןס זיך דאסןןלסט געדרוקט אין הםשכים. נעלײענם האבן דעם ״פוי• לישן ײנגל״ מיט גרויס אינםערעס (אײנע מיט גרויס הנאה. אנ• דערע_םים צײן קריצי) אלע אן אויסנאם: אלט און ױנג, מע• נער און םרויען, חסידים, םתננדים און םשכילים. און ארײנגע• דרזנגען איז דןןס װערק אוםעסום, אםילו אץ די חסידישע הויםן, װאו ם׳הןןבן אים ןןפסםןןל געלײענט די רבײם גוםא. דער שריםט• שסעלער איז נעװןגרן אםפורסם, און די ליטעראטור פון יענער צײס הןןס אים ארײנגערעכנט צװישן אירע גדולים. לינעצקין איז אכנר נים באשערס געװען צו בלײבן צװישן די נדולים םון דער ליטעראסור. זײנע שפעסערדיקע װערק זײנען ניס נןןר ניט געגאנגען װײסער פונם ערשסן, נײערס זײ זײנען נעװען םיל שװאכער, לינעצקי האש זיך אין זײ אלץ איבערגע• חזרם, הןןס זיך געװארפן אויף פארשײדענע געביםן, הןןט פרובירט אלײן ארויסגעבן אװןןכנשריפס און װןןס װײסער די ײדישע לי• טעראשור הןןס זיך אנכװיקלט און געגאנגען םןןראויס, אלץ אפ•