Literarishe bleter · 1925-09-25 · 73 (25.9.1925) · p. Seite 119

119 לימערארישע בלעטער 73 .■/א געגאנגען ר־־נע געדאנקען ארן געפ׳נעדט מיט ױר ציזאשען, װעז דר דאטט אונטער דער וױרקונג םון דײנע ערינערוננען א צ־טער געטאן... א־ך האנ געכ-־לט דעט צ־טער, ד־עט צ־טער םון ך״ין קעד- כע־, ױאט האט דך געשונען אונטעק א־־נדררק םרן דער םארנאנ- גענה־יט, א־ן י־ן םארה־םנאט־ז־רט גערואק ם־ן יעדן צ־טער םרן ד־־נעם ראס רר האטט געטא;. מיינע גענליטן האנן גענדענט א־ן רילד געטאנצט, געםלאנטן און געלאדעטט לענן ארן טר־ט און גע- דנגען ראם א־יניקע געזאנג ם־ן א־ינ־קייט, םרן א־־נ־קן לענן א־ן ם־ן א־ינקן טריט... א־ך האנ געם־לט מיין אנה־ינ א־ן מיין ם־ף, ד־עם אנהײנ ם־ן לענן א־ן דעם ם־ף ם־ן לעק, דאס ל־גט ט־ף נאהאלטן א־נטער א־נזער נאראוםטז־;. נ״ן, א, א־ך דיר, אז נאר ארנטעק אײנר־וק םון טויט קען מען נאר ם־לן אזא רראננ ז־ו האט האנ צר רר געס־לט־, א , ,ר א־ך צז א סר־ :לרט דאס : ס ..ט ״־ ׳ז•••• יט־ײען אריף װ״נען ארן מ־ר געלסט .י״־נען,;״סן י א ו ה־מל נאך אנגעגלטער די אן מ־ר גענל האמ א־ן : געמײנט, ן א־ך הא: ה־סטערש אזי י נק צייט־נרױ־ז געװען טאג... א־ך אראס. םרן ױנען אז א-ך ג״ צר- ד״נס דאס גלק ד־ר א־מקעק , קען א־ך אדינ אזױ ז־. ד״ז . רען ־עדש סא־־טטא פר־ער אנר דיא: דאש רק... א־ך :?־ו האנ , אז אך א־ך ־־,־;אגן ד;ם. קען גלק הענגט א=■ א, א־ן ז ט־װ דאן... א דנן מ״ן סא־־טטארנענעס דיעדט צ* נ*ט א־*ם;ע האיצן האנ א־ך מײן ם־ר־ער נאך א־ם םאר־טלאםן. ע,־. ש,דײג נ־ץ נ־ט אר־ם דעם גע־טטארנענעם צ־ ־ײן םאליט- ק־ט. ראם א־ז א גר־־ם נ-־ארנרענן צו זײן גערענענ־־ט... א־ך .ר־ים, א־ך וױ־ם, אז דו האםט אן א־ם םארגעסן אזר־ גל־יך ר־ ר־ האםט ײ־ך גע־קראגן... װען עם ראלט גערען אנדע,־זט, ראלט א־ך עם געם־לט ארן מ״ן לינע ױאלט נאך אנגעהאלטן רי ראמאײםט... א, נ״ן, ת .װע־םט מיר נ־ט אײנ,־״דן. דאמאלםט, ,װען ת האםט װ־רק- לעך געם־ריערט נאך א־ם, האםטו מ־ר נ־ט געזאגט, אז דר טרייערםט נאך א־ם, ,װ־ דר זאגםט עם מ־ר א־צט. האםט־ מ־ר ניט געזאגט, נא־ א־ך האנ עם געם־לם. זי. א־־נ אװ־, רעל א־ך ס־ך אײנהילן א־ן ט־ו־ער גאך דיד, ראם דו נ־םט ־טו־ן פאר מ־ר לענעד־קערהײט װ־ געיטטא־נן. [װארםט־ אריף זיך ארד־ף דעם ־טרא־צן יטלײער, װײנט]. א־צט נ־ן א־ך א ־1ענעדיקע אלמנד,!... ער. לענעדיקערהײט נ־ן א־ך נאגראנן, לענעד־קערהײט הער א־ך ,יד מ״ן װ״נ נאװ״גט מ־ך... מיר ראנט זיך, אז א־ך בין נלויז א ־טאטן דא םון דײן ע־ײטטן מא;, און איך .־ײם נ־ט װאם דר נאװײנםט, דעם טו־ט, צ־ דעם לענן... [זי .־ױינט]. א שמועס מיט י. אפאטאשו ד ־ ז פאר זײן אפפארן פון פוילן — עס איז עפעס א גאנץ באזונדער, םאדנע געםיל, םיט װעלכן םען געזעגנם זיך םים א ײדישן שרײבער, װען ער םארם אװעק םון פוילן. און דער עיקר, װען א אםעריקאנער שרײבער םארט קײן אםעריקע צוריק. עס איז עפעס שװער צו דעםינירן- װער עם םןןרט אהיים, און װער עס בלײבס אין דער הײם.״ _ תמיד דןם זעלבע. און דא אין פוילן םער װי אומע• סוס. הײם םון דער ײדישער ליסעראסור. צענטער, נישט קײן צענסער. הײם, נישם הײם. יעדנםאלס — נישסא קײן שסענ. דיקע הײם. נעכטן איז ד$ס געװען פוילן, הײנט איז דאס אםע• ם־יער, ם־ל ם־־ער אײז־ער א־ך האנ ד־ין לײנ נארירט, א־ז די לינע םון מ־ד אװעק, נא־ א־ך נ־ן געװען אװ־ א־בערדא־טם, אז א־ך האנ נ־ט געװא־סט, ,װאס ם־ט מ־ד איז םא־געקומען... א־ך האנ ניט געקענט א־־־נררנגען א־ן זיך. פארװאס א־ך האנ ד־ך פלרציט מ־ט אנ״אל אר־*עהערט צ־ ל־נן... ס׳ה״סט, געס־לט ד,אנ א־ך עס, נא־ א־ך האנ ז־ך נ־ט געקענט גלד־נן, אז ראס זאל רן ר ס־נה. סרנקמ װי אן אדלער, װאס סל־ט א־נטער ר ה־מלען א־ן םיטרעפט א־ס פלרצים א יךל ארן עד סאלט ס־ן ז־־ן הו־נן סל־ען א־ן אס- גרנד א־״־ן און ער װײס נ־ט, װאס מ־ט א־ס א־ז סא־געק־מע;, אזר־ נ־ן א־ך םליצ־ס ארנטע,־גע־טאסן געװארץ ארן געסלר־גן נלי־ן- ־טנעל, א־אסגעסאלן ס־ן ר הו־נע ה־מלען אריף דע־ ע,־ד ארן גארנ־ט גע־ױארספ ר סינה ס־ן מ־ין סלרצלרנגען סאלן... [סר־זע]. א־ך האנ רך נ־ט ל־נ געהאט מ־ט ־ענער ל־נע װאס אלע האנן לינ. מ־ט צענ־ל־קער ס־־עק האט מ־־ן הא־־ן גענרענט... א־ך האנ רך ניט לנ געהאט, זאגסט־. א־ן א־ך זאג רר, אז א־ך האנ דערגר־־נט דעס ג־עסטן ה־נל, דעס אוצר, דעם ט־ססטן א־ן א־ס, װאס װערט אנגעררסן לינע. מ־־ן ניטמה האט דך געט־נלט א־ן דעס ל־נט, א־ן דעס גר־סן לנט סק דער אײנ־קער ל־נע, א־נם קװאל סרן א״נ־קן לענן... א־ך האנ צײטנװײז געללט, אז א־ן ר־ד האנן ז־ך■ סא־א־־נ־קט אלע מוז־זת םרן לענן ארן טו־ט, אז א־ך נ־ן אר־נ- געסאלן צ־װי־גץ קלאמעק סון אײניקײט. מאמענטנװ־־ז האנ א־ך גע- ס־לט, אז א־ך נ־ן א נל־ן סרן דע־ א״נ־קער ל־נט־קײט א־ן לענן א־ן א יטאטן, ,װאס יטװענט סארנײ װ־ א נל־ן םרן אײנ־קער ס־נ- סטערנ״ט ארן מ־־ט... ז־. דאס זײנען אל־ן ס־אזן צ־רגעטראנטע ארס צר סא־דעקן ד״ן געמײנעס עגא־זס. א־־סן א־ט װאס ר װאלםט געדארסט ז־ך דרדה דץ, אז ר האסט מ־ך אסגענא־ט א־ן נאםראגן, ר דער גדעסטעד ארן עתסטער אינטרגאנט, זרנסטר דך אריס אזעלנע װעדטער, ,װאס נ־ט נאר א־ך סא־־טטײ זײ נ־ט, נאר ר אלײן סארטט״סט ז״ א־־ך נ־ט... נ״ן, רד ,װעט זיך נ־ט א״נגענן מ־ד דעס קאס צר סא־דעקן א־ן מ־ר ד־ א־־גן צו סא־נלענדן. א־ך זע ־טרין, אז א־ך נ־ן א־־־נגעסאלן. [וױ־נט]. ער. קער מיר ארס דײן םרדערן נאך ד״ן טרר־עד נענק א־ך... ד־ ב־סט געװען... זי. דאס א־ז דאך אן אומז־ן. װען א־ך האנ ר־ך, װען א־ך נ־ן גלקלעך מ־ט ױר, זאל איך ג״ן טרויעק נאכן סא־יטטאדנעגעס כאןז ער. ארן מיט דײן גאטזעלקן מאן נ־סטר א־־ך געװען גל־ק- ■^עך, יאל ז־. א-א, ער א־ז אײסעחיבט־ק. גרט, גזט אזרי... אזוי... ע ר. נײן, סאחקערמ. דו סא־ײטטײסט מיך נ־ט. א־ך ם־עג נײ ױר, ״־ אזו־ האסטר א־ס אזו• ג־ך געקאנט סארגעסן? זי. נעמםט דך אן דץ יךװדע? ער. נײן, נ״ן, מײן ק־י,װדע. זד האסט םאר מ־ר דעס גאנצן א־נטעדעם סאילאק... אזז״ לאנג וד דו האסט אריסגעהערט צר טרר־- ע־ן נאך א־ם, אזױ לאנג האנ א־ך צר רר דעס גאנצן ױ־ץ אנגע- ׳־אק.... דײן ניטמה איז סױער םא־ ם־ר געװען װי א־ן סרנתן א״נגעהילט, אדן דנט װ האםט דעס טדר־עד ם־ן זיך א־אסגעװארס;, ־אט דך ר נ־טמה דײנע ט־ט א־ר גאנצער נאקעטקײט אנטסלעקט... א־ך נענק נאך דײנע שמ״נעלעך, ,װאס דד האסט אריסגע־טמײנלט צ־ מיר ס־ן א־נטעק יטװארצן ־טליער, אזן דעס גלאג־ן סון ױ־נע אז־גן... ־עדער ק־ק דײנער א־ז עםעס געװען ס־ל מ־ט באדײטרנג א־ן ־טװערק״מ סון גרדים װ־נט־קײט... דײנע טרעק ארן ױין נענק- יג־אסט נאנן םארטטא־נענעס און יעדער שט־לער ז־ס־ן האט מ־ר ־ע־צ״לט סון א רײך, אינהאלטםולן, א־נט־ס לענן ם־טן סא־־טטא־- בענעס... סון טעג און נענט צוזאמען סא־נראנטע... איך נין נאנ-