Literarishe bleter · 1925-09-18 · 72 (18.9.1925) · p. Seite 107

107 ע ב ל ע ט ע ר ל י ט ע ר א ר 72 .ח^ אב׳םעק זיך — ד• ל־טע,־א־״טע. .־*אפ םאר א ױאפ, ױע־טער קאלעגע, דא־םן מ־ר פאטראבטן ם־ן א־צט אן א־ז די פאפ־קפטע אנצױדענק א־ן באצדג צ.־ לידױקן? ב־ז א־צט ד.א:ן מ־ר םא־־טטאגען, אז דע־ ־א־ט״לן־גפטלער, ״דאפ דע.־ג,־־־פט אפ־לו״, קען א־־ך מ־ט ק״ן א:רע־ ראפ :־ט געמאפטן דעק, װי :א־ מ־ט דער ל־טע־א־־־טער. מאג־םעפט־רט ז־ך א פםע״ צ״פ־־טער ד־דערװ־לן צ.־ דעפ ״א״ש־ן״, טא פא:־צט מען ז־ך מימ א ״־ארד״, א ״ם־פ״, א ..״,ת.־פ״ ״אפ םאר א מעד־פ״מאפ ~ ט.. ן, א־ז עפ ראך עפ זאל * '1 ׳ <א קעפטלעד־טע• פאר א ל־טעראכאר טא ד-זיטע ק־מט עפ םא־כ, װאפ א־ר ״.אט ז־ך אז.־י א־׳ ע־ חפר מא־ק״טי א־ז עפ :־: גערױקפ '1 םטעױ־טע רע־דע. פאפיק פאר ד־ אימ־טטעג־ן? צ־ א־ז עפ דע־ םא־ ם־ן א פ־,־—־גק א־גט־א־דע־ט, ־ער קאגט־אפט, ם־ן דע־פן ע־פ יטםיגלט ז־ך אפ אזו־ פר־ל־אגט א־ן פא־ט־עם״עך א־ן א״ע־ א״געגער ״א, ץ,' ״י -*1 , ״פארראנגע; מיט נעפ־עז, פארפדטע, "א.־ פירט א:־?־־ כימ חכרען גריס מיכב ליכם, נ. ב. מינק$װ, י. סצאדאלסקי, ש. קורץ 13 אװגוסס, 1925, נױ־יןן•* אימ־ד ,לאקסן סערגעיש. אויף דער ײרישער איםרו װאקשן אויך משזגע־ם״6)? אםילי דער צ״ט־רטער ק־־ט־קע־ר, מאפגדק א חיטפון- הגםש, טוט צום סוף םון זײן נאג״פטערטן ארט־קל א םרעג: ״האט זיך לײװ־קן א״נגעגעפן צונו־פצױטמעלצ־ן ױ אלע ם־אפלעמען מ־ט װעלכע ז״ן װערק איז אזױ ױיך, א־ן א״ן גאנצן פ־מפאל?״ אין ז״ן ענטםע־ א־ז: ״גאו־ א־ן א״נ־קע מאמענכך 0. ר־ר נעמען :־ט אן פאר אוממעגלעך א״ע־ מעגלעפע ,־ע־דז־ע ם־ן דער אנדדױנג אויף דער ,דארט-קונםט, װי זי מאנ־פעפט־רט זיך א־ן א״ע,־ע ארטיקלען, םון װעלכע ם־ר צ־ט־ר;. א־ן לעצ־טן םאל, גלויפן מיר, א־ז א״ער התח״בות געװען נ־ט נא־ צו רעדקלע.־ן ראפ, א־ן װעלכן א־ר גלויבט ניט טער, נאר א־־ך א.־:ז קלאר מאפן רעם .־ש״ ם־ם װע־לפן א־ר װעקפלט דעפ ״א־ן״. עפעפ א מאפ מ,־ז דאך ז״ן םא־ דעפ קינסטלער, װי גענ־אל ער זאל ג־ט ז״ן. עם ,װאלט געװען בא:אל םון אונזער ז״ט צ־ו ציטי־ן ױ א־־פגעשריענע פאלעמ־שע ק־־ט־ק, װאפ ג״מ אן אין שעקפםירם באצוג, םאר די לעצםע דר״ ה־נרעדט יאר. אין דער ליטערארישער קריט־ק גילט נאך, אם־לד או־ף דעם זיטעני ק״ן אנרעד מאפ, ד־ רי ק־נפט- לעױשע, אדער, יױ צ־ באנוצל דעם א־יפררוק איפעד װעלפן מ־ר 6) *. ליסװאק, לײװיקס ״נולס״, בינזי-װעלס, נום. 4—5, ז. 366. ל) *. ליסװזזק, ל״ױיקס ״גולם״, נ-נער-װעלט, נומ, 6, ז• 517■ ^ן₪ן^ןןןן1ן| געקליפן געװא־ן פד א.־־פצ־.־םא,־ש; ר־ :א,־־פטן> אנע־קענט, אז ע־ אױ פול מ־ט םערזענלעפע, נ־ט-סאדר־נטע א־ן טענ־ענצ־ע־ע־ אנגר־ם; אויף דער פאר־אלט־ע. א קורצער סףהכל פון ¥11 צװממענםאד פין די יידי־טע ארטיפטן א־ן פוילן אגפ: דער צ־זאמענפא־ ד,אט דע־פאר פאשטראפט ד־ רע״־ד־ - קאמ־פ־ע א־ן א־־פגער־־קט צ־וט־ױ־ען א־ן א דאנק ־ע־ פארדאלט־נ־. פאר א־ר טעט־ק״ט. עי־שט או־םן צ,װ״טן טאג, :אגדעט װ־ פ־ז״נען א־־פגעהערט געװאק ד־ צװ״ רעםע־אטן סון י. נאזש־ק און ד״ר װ״כערט װע:; אײאניזאצ״ע און װ״טעוד־קער שעמ־ק״ט, א־־ א פ־שעלע לעפעױקע־ ־אמענםא״־. א־- ועל־ געװאדן א־־םן 1■ מ םלענער ר־ רעםערענשן ,ד :־; ם־טלע;, .װאם ז״נען ־אננעצ״פנט כעדא־ן אװי צו ראטעװען ד־ לאגע, פאםעפט־קן די נאנ־זאציע, האפן אד־עע־וםן א לעפע־־קע דיפדופיע, נאך א ר״;עער־קע .־ע־אלוצ־עיפ: אן א־ן צענט־אלן לךז פע כיז״גען אנגענומען כע.װא־1 ״דישעד א־ס־םטן־םארא״ן שר־פש ז־ך אן א־ן צע״ש.- אמט פ״ ױ םראםעםיאנעלע םאױא״נע;. פ׳װערט אפגעשאםט ױע־ ד־ ט־ופעם, דר־קט א־־ס ז״ן פאדלאנג ה־לף פראצענט-סיסטעפ אי שאםן א ײױשן טעאטע־-פנין ם־ט דער ה־דף םון געזעליטאפטדעפע פות־ת, האלמ םאר גע״אונםשן ױ פארם פון ױרעק־צ־ע־פ, ״אפ צ־אלן גאזשעס, פדאטע־םטי־ט ־טארף קעגן ױ רד־פות או; שקאנעפ א־־פ; ־ױשן טעאטע־, און רעלעג־רט א קאםים־ע, װאפ פא־טט״ט פוגפ פאדז־צ־ער פונפ צ־״אמעזפזג־, א״ן ם״פ-דעפ־טאט, א״ן ראטמאן פון װא־שעלער שטאט-ראט און ציװ״ אקט״אר;, װעלכער דארף אינטער ,לעני״ נ״פ דארשע־ ־ע־ שט־\,ט-פ.־עזידענט מפ־ח א פלאץ פא־ א ״ױשן טעאטער-פנ־;. :אשליםט צ־ .־ענױ ז־ך א־ן הפבם מ־: 1 אײ:; ־לו־פ ,טאקלען אין פארד״לונגען יו י 1 צו ד־ פאױםענע א־גאנע;, צ־ ו *ײיי 1" לפופי א; -עאטע־-פנ־ן א־ן װארשע. פאדערט איי־ פארװאדטונג צי ארגאניזיר; אן א־נ־װ פון ״דישן טעאטע־ אין פו־לן, אגגעד״״בן האט זיך דער ציזאמענםאר ב״ ז״ער א געדױקטעד שטימונג. ר זעפצ־ק-זיבעציק צ־נ״פגעק־םע ע ״ױשע אקטיא־ן און אקםריפעם ז״נען געװען גל״פגילטיק צופ צװאמענפא־, אן שופ אינ- פערעפ און אן דעפ פ־נרםטן גלויבן א־ן א ,װעלגע־ פיאיז ישועד״ ק״ן א״נער פון ז״ גלו־בט גיט, אז דער צוזאמענםא־ זאל לייזן ד־ א־צט־קע אכגעװ״טאגטע ם־אגן, ע־ ןאל מעגלעך םאפן אױף װ־ם־1;־ט איז ארדיםצװג״ן פ־ן דעפ קאטאםט־אםאלן מצפ, ע־ זאל פפוח ז״ן אם־לד אויף א האר צו מ־לדעק ױ נ״ט, א־ן װעלכער םיגעםינען ז־ך א־צטעי פמעט אלע ״ד־שע אקטיאק א־ן םוילן. א־נפ עםעג־נ־.:-דא־ם קױאגט זיך דער םארדצע־ םין רעד אלטער םאדװאלטונג יצחק נאזש־ק אײף דער גליינג־לט־ק״פ צ־פ ״רישן אקטיא־ און טעאטער טצר דער ״ױשער געזעלשאםט; װא־- שע איז געבליבן אן א ״דישן מעאטעד, צענדליקער ״רישע אקטיא־ן מ־ט ז״עדע םאם־ל־עפ אן ארנעט און אן פ.־,״ט, אזן םז״נען נ־ט;עװען ק״ן געהעױק רעאגיק א־יף דעם, א־בע־ד״־יםט מצר דער ב״־יעשע. ארן ,לען אײף דער פדאגלינץ באכעננש דער ײד־עער אקסיא-- :פדר מניעות, װען ער ק־מט װאו שםילן ״רש טעאטעד, געם־נט ״ך נים ק״נער םון ױ געזעלשאםטלענע טוער צו פראטעפמיק און א־נפערזועניק ,־דעכן דעם, הגש שיא־ז אלעםק :אװאופט. אםילו די ט־־יפטװע.־מער, װעלכע ז״נען אר.יי:געזא;ט געװא־ן אין ד־ םילע :•א־ש״דענע פאגרים־נגען אײפן צוזאמענםאר, האבן נ־ט געקענט אײכ- ד-־נטעק ױ פא־צוױ־פלטע ײדישע אקטאק. די מעט־ק״כם-און םינאנ־ן באריפטן ־א־טן ק״ן גדויפע דיפק־שיעש נ־ט ארױסנער־םן, װען נ־ט די דעװיױר-קאמיפ־ע מ־ט אי־ אפא״ ־־:ט, װעלכן דעד צדזאטענםא־ האט <דודך רע־ קאם־ס־ע, װןןפ א־ז