Literarishe bleter · 1925-09-18 · 72 (18.9.1925) · p. Seite 101

101 72 .זא ליטערארישע בלעמער אין דדוקן דתקט מען א־ש געק, ראו :א־ א יידעזע צ״םזני אױף;א־ דער װעלם. ארתד אייזנשלאט ד,אט געשאסן סצעניעזע װערק. ד־ י־־ייטע ב־נע א־ז ביי א־נ געװען א געקענלט קינד. ער האט פאדםאטט ״ערערע טעאטער-־טט־ק א גתיסעד ם־־־ א־ז א־ישגעפ־דט געדא־ן ט־ט א געזױסן ערסאד א־ן א רײ גרעסעדע ־טטעט ס.־ן א״־אשע א־ן אטע־־־קע־. עד ד,אט געשטרעבט אנצזשױיבן ״א שטא־ק װעדק״ יאזז־ האט עד ז־ך אז־םגעדדקט) סאד דע־ ייר־שעד ב־נע. עד האט שזין אנגעש־־בן דעם ערשטן אקט םון ״דער שז־שם־לער־ן״, א דראטע אזא, װאס האט געזאלט זײן געװידטעט דעד ״טאטע״ אםתר-דחל קאטינסקא אזן װאו זי ד,אט געזאלט ס־גוריק אלב הויםט<עשטאלט דעד טז־ט האט א־ם אבער צעשטעדמ ז־ין דאז־ק; סלאן. נ־ט סאד- ענד־קט ז־־נען א־יך געבליבן ס־ל אנדערע םצענ־שע װערק װ־ אויך א גרזיםעד ,א־יג־נעלעד דאטאן סון חם־ד־שן לעבן ״צ־ױי כותזח״ וױ א־יזנשלאס האט א־ט טימול־דט. א־ן דער סך-הבל: אייזנשלאם האט א־ן א־נזע־ ליטעראטז־ קײן נײע װערטן ניט א־־־נגעטדאין, עד האט נ־ט געשאסן קײן װעלט- אנשדױנגען און קאנצעםצ־עם - אײזנשלאם האט אבע־ :עװיםע סאר- ד־נםטן םא־ דעד ײדישעד ליטעראט־ד, םאד דעד ײד־שע־ד ם־עםע, ב<ן װעלכעד ער האט מיט דע־ ה־לף םון זײנע אזמצ־־ל־קע קלײנע בחב־ם א־־בע־געװא־סן א בד־ק צזם םשזטן, געװײנלעכן ל־־ענע־ א־ן א־ם געצז־גן, גערזפן צז דער לימעראטור. םון די צײטזנגם-שםאלטן צ־ם בוך. עם א־ז א ־ױכט־קע שליחור״ לגב־ דעד ײד־־טעד ל־טעדאט־ד- אזן דאם דארף א־־ף ז״ן םר־שן קב־ צז זײן שכח דערמאגט װער;. ־וםף טורקא ל י ד ע ר װ אין אונזער לאנד א־ן א־נזערע ה״מען קריכן ק־נדע־ א־יף דעד ערד ד־ט ױנע םינגערלעך פא־בויגענע ױשף קירפ*( םאר נ־שט-דערלאנגטן עםן צו דעד צײט. א־ן אונזע־ע שט־בן גײט דער רויך אײף די װענט ארום. א־ז געק־מען צום לײענעד (ד־רעקט צ־ם ל־ענער א־ן ניט צז דעד ־1־טעראטור) אן םרעט־ענזיעם. םשטוד״ד־קע,־, אײגנמיטלעכע־ אן װא- דע־מעי טאן א־ן םטיל. א״־נשלאם איז א־גגטלעך מעד םון אל־ן א םטיל־םט. ס־ן אונטעד ז״ן םען האט ז־ך געהע־ט דעד ײד־ש- ישון ס־ן םאלק, א ב־םל קױפטאל־ז־רט, סטיליזירט. דערבײ א־ז א״זנשלאס געװען װײט (א־ן דאם א־ז א זעלטנקײמ בײ בעלעטד־םטן םון דעפ מין) ס־ן דעד שװאבק״ט צו ליטערא־יז־דן זיך. עד האט ג־ט געמאלט קײן זונען־אויםגענג, קײן שקיעות אין רי־שן םזן װאלד. עד האט דערצײלט און ד־אם א־ז א מעלה א־ן א־יזנשלאם. שאסן. עד א־ז א שט־ק אזממ־טלבא־ פאלק. אײזנשלאם האט זיך זײנע האױזאנםן א־בעד די גידע־ד־קע באלע- ־אט־שע הײזלעך םון אלטן שטיגטל. אזן נ־ט א־דז־םט הײםט ז־ן עדשט בוך ״דעם זײדנם מעשהלעך״ סא־לאג א. י. שאם־רא, װא־שעו. עד דערצײלט (אכגח אן ט־םן אינטעלעקט, אבעד ע־לעך, ײד־שו זײדנס צײטן, װען ־ארן ז־־נען געװען יארן ס־ן לעבן״ װען גדולי ״ההר האבן געהאט ױ אזיבעױדאנט א־בער דעד קהילה, װען עם האבן אין ױ ישובים נאך געלעבט ײק ק־עטשטע,־ם, ארענדאדן אין ײק םתם-דא־סםלײט. אײזנשלאס םעשיזת אטעד־ען מ־ט מעשה ס־ן דוױת, מ־ט ־ד־שער הארציקײמ, מ־ט םשפור״, םיט ״רישער מ־דה, מ־ט טרא- ־־צ־ע םון אלטע צײטן, פ־ן ב־ײטער באלעבאט־שקײט, װאס ײדן -,אבן דאם ליב - ל־ב װי דעם א״גענעם םאלקם-עפאם, װ־ די גאנצע־ אלטס־ענקישקףט, וד דעם םאלהסמום מ־ט אלע זײנע םיטשעװקעב א־ן קליםערלעך. און דעױבער לײענען א־ם ײדן און ײדענעם. יוםף קירמאן ד ר י י ו אונטער גילרענע לבנד,ס װען ד לננה ד,אם זין־ אויסגעשגיטן אין דער הויך, װי א ש:רק צעגל־טע בלעך, און זיך געטזדאגן איבעד קז־מענם, ױ םאדױיכעדטע - רויט- געגילדעט א־ן ד־ נעכט, ב־ן א־ך, א ק־נד, אזיף דינע ם־םעלעך געגאנגען לױטעדקײט ז;.:ג־לען א־נם שטזמען בל־ק. ר״ן האד־ן - מן-הסײ״ם א ניסיעלע ױ גדײב - א־ז געלאקסן אזיםוײשװאלן םאר דער צ״ט. אזן ם־זײנען םײנע א־־געלע־ פא־א־ים געשװירען איבעד םלזיטן װײם־נקע פאדב״ - װעטענם פר״ד ד,אבן מײנע דא־־י העגטלעך אםגעזורען ם־ן ד־ :על-געט־נקטע װענט? א־ן װאס האב א־ך מיטגעםראין פא־ דעד טזגקלקײט א־ן יאק א־נם וױיטן װעג? ב״טאג א־ז א בלעכער אז־םן דאך געגאנגק בלעכן ל״טן צז פארױנען זיך דעם ב־סן בױיט. א־ן ױ נעכט האבן ס־דיען ■- א״נגעטוליעטע א־ן ק״אטענע םאטטײלעם הױדנדיק, געטוגקלט ז־ך אין ראג. עתעץ האט א שיטר תרכגעהיםש און לארערהײט פא־נאננען א־ן א מ־־ער. אט אזױ האב א־ך, א קינז־, לױטערק״ט געזאמלט א־נטער גילדענע לננהם אין ד נענט.