Literarishe bleter · 1925-09-11 · 71 (11.9.1925) · p. Seite 90

71 .זא 90 ליטערארישע בלעטער באלישע ודאפק םתק אדאםציװאדםן םרן דך דעש עיל םרנם רעא- ליזש. אבעד נאך ביז אנטאנעלי ד,אש דזשאװאני םאפיני גע- געבן םונקם אזױנע אויםטעדל״צע א־ן אוםדדמלעבע םעינז-ות, אץ דעדבע די קאםפליצידטסטע £־א:ן םון ל׳עבן און ט־יט זיינען אייננע- פאטט א־ן א םאנטאסט־עזעד, םאדאדאקטאלעד םאדט. סזסז-סגפנ א־ז יטוין ־י ױו־׳ק־נג א־ן דיאנ־נציא דזאבן זיך עזוין צ־ט דליק יא־ן פון א־נועד ־אדד־נדעדט א־נגאנצן אי־סגע- 1 ךי געלע; ק״ זל׳ן פ־ז ל,א■ ׳נזעפט. א גדו־סע דאל1 דאבן א־ן קאםף קעגן זיי גע־טפ־לט פי טעד — דעד פיט־ד־זם. א־דע־אד־זם, פ־ן 1 דז־נואװאני פאפינ־ רעבנט םען םאד דעם גדעםטן ינזד״בע ,אנט -<'1י ־ע־ אנדעדע־ ד.אבן נ־: דעד א־טאדיע־נ־שע־ד ל־טעראט־ר. דעד אלנעםײ׳ פ־ן דעד םאדערנעד א־טאל׳יע. נאך דעד תק־םד, ם־ן קא־דוטש־ם או דיאג־נצ־עם ,ריףקן.גען דאט עד כאאט־ש, אבעד לײדנשאפטלעך ז־ך אפגענעבן דער פילאםאם־ע. דער אנאל־ז און די ל־בע צ ראצ־אנאליסט־' שע סבעםעם האין בםעט א־ננאנצ; דע־שט־קט אין א־ם ד־ א־םםיטל- א־• דעב איי א־בע־שאצו: .ט״ דע־ם א־,־אפע־־־ן ג־טט, ו *4*^**•••* 0*4 1•*••■••• ■••■*•4 ■•.4*1 . א• ״ן <- .< ,.<,״, , ,א< דוםא, האט עד םיט א םפעציעלן םאדנעני געפ־ל. ,װי באדקײט פ־נ באשדיבן ז־נע א־נט־םע לײדן און םעלעק. ז־נע קינםטלערישע װערק זײנען אן אויטטע־ל־ש געםיש םון ק־נםמ ם־ט ם־לא־אם־ע־, בילדעד םיט געדאנק<דבלענ־שן. דעד צעבדאבענעד, אויםגעםאטעדטע־ מתב־, םיט זײי ד־קעד ג־י־טק־ט אפצוזא־.; ז־ך םון דעט או־סגעװײטיקטן אם־ לשם נ־ע זובענישן, םאדת־דושט א־ן פאדבאפט דעם לײענעד. ז־נע װעוק ל־גען פ־ל םיט ־א־ש, ב־טע־ק־ט, ליר־זט א־ן לי־דנשאםטלעבן דא־שט י מא׳ ן <<-*.(.״ . ,;.•<״••<!ן, צ<' גאגצק״ט פ־ן דעד א־טאל־ענישעד ליטעדאטוד. נאך דעד מלחם־, האט די ױנג׳א־טאליענ־שע ליטעי־אט־- פא־־ געשטעלט ם־ט *־ך א םא־ביקע שלאבט-ב־לד פ־ן דעד ט־אד־ציע מיט א־ד אפלי־קעגונג, פון דעאל־זם מ־ט ם־םבאל־זם, ם־ן דע־ פראנ- צו־ז־שע־ דשפעד ם־ט רעד דום־שעד, םון נעא׳דאמאנט־זב מ־מן קלאם־־צ־זט. אבעד דעד ג־־נט-טא; םדן דע־ םאדעדנעד א־טאל־ענ־שע־ד דעאל־םט־שעד, ם־ט א; א־בע־געד־בט פ־ן א־ז א ל־טע־א.:־,־ פם־באלאג־ז איטאל־׳ םאד נאך גלױבז• ,, ״<! ,ל.״ ־־. ,, <,*ע• םב־בא־אג־ו־עאל־־ט א־ן ע־ ל־טע־דאטוד א־ז א; ש־ם כםק דע־ פאפ־נ־ א־ז נ־ט ם־טן שבל, גא־ ם־פן הא־צן צוגעשטאנען א־ן 1011 ־א־ :ג־ב פוט־ױזם. ע־ דאט א־ן א־ם דעדפ־לט א פ־ײען אטעם, א פדאטעםט קעגן ױ םאדעלטעדטע פאדםע;, װעלבע עד האט פײנט געדאט ,־בלית׳שנאד״ עד האט א־םברחםנותױק אויסגע׳ לאכט ױ פאדגאנגענהײט, געשױבן בײם־קע פאםםלעטן קעגן ױ אנ׳ פאדשט״ע־ד פון דעם ד־אםאטיש דאם שטױ דאט געשאפ; א גאנצ־ע בדאקא, א־דעאד־ים אלגעמ״נע און פ־לאםאפ־שע באױיטונג פ־ן קונםט. מא׳ ,־אדאט״ ־ג פ־ן ב־אקא נאע ׳ו ״ױ די םאפ אבעד דעד פוטודיזם האט תםה האט אים געצװאונגען אװעקגײן דםע. דער טו־ט א־ן םשוגעת ם־ן דער םלתםה האבן ל ילײ־ײל׳ז ״־״. י״י ײי י־י־אבט, אז אלץ א־ום יוט׳הױן פאד דעד אפט האט עד נאװעל־םט א־ן באפױ א־ם ניט ־עד באנאליטעט פ־ן מאד־נעט־ם נ פם־באלאג. ער יצטאר אויף א־ט קײן זאך נ־ט. דעדנעד א־טאליע - דעד נאדעל־םט לוידזש־ פיראנדעילא. :• ־אנ־ע״א האט אנגעשױב; א רײ ,דאונ־ע־בא־ע ראמאנען און אן א ש־ד נאװעלן. מען .־ע־בנט א־ם םא־ דעם בעםטן א־טאל־ע. םיט שפאט א־; א־דאנ־ע ק־קט עד זיך צו דעד באנאל־טעט דער אז עם א־ז געקומען ,הום צעעפ <44*4*4*4■ * ,דעדט גאנצעד ק־לט־ד, און אז א תהום צעעפנט ז־ך פאד א־ם. א־ן דעם מאמענפ האט עד זײן א״נצ־קע רעטונג געםונען א־ן א קלײן ב־בעלע. ״נאד דאם קלײן ב־בעלע, - ש־ײבט פאפ־ני, — קאן דאטעװען ױ גאנצע מענטשהײט. עם איז - עװאנגעלױם״. ד־ לעצטע װעדק פ־ן פאפינ־ ױנען פ־ל מיט .־עליגיעזעד שטיםונג. םון דער ם־לזאגנױקעד אול םוזיקאלעד ם־מבאל־ק א־ז עד א־בעדגעגאנגען צ־ דעד קאדגעד א•; ק־רצעד לאקאנישעד םעריאדן׳פארם. פ־נם ם־פוױזם ב־ז דזשא,דאני םאפינ־ — דאם א־ז דעד ק־י־ז פון ד־ א־צט־קע זוכענ־שן א־ן דער םאדע־נעד א־טאליענישעד ל־פע׳ דאטוד. דעם גרעםטן עדפאלג א־יםן ב־בעד׳מא־ק הא־ן א־ן א־טאל־ע ד■ םא־שטייעד פון דעד אזוי׳געתםענעד ם־אנצויז־שעד שול. ױ השפעה פ־ן דעם פ־אנצויזישן ראמאן און דעד עיק־, םון דעם טעאטעד, א־ז זײעד שטאדק אין א־טאליע. אלע דראםאטו־גן א־ן קאםעױאג,־אםן םון םוף און אגהײב \\ האבן מעד וױיניקער געש״קט א־בע־געזעצט או־ם; אײגעגעם באדן בלוםען פ־ן פ״עםדעד שאפ־נג. ױ פאדשטײער פ־נם ראםאן האבן ז־ך ארו־םגעװיזן טעד גליקלעך. ־.־״ פון זײ ג.דידא דא װע־אני, אוגא או־עטי און לוטש־אנא דזוקאלי- ז״נען אן שדם סםק זײער טאלאנטפ־לע ראמאניםפן. גװ־דא דא װעראני א־ז איצט דעד םאפ־לעדםטעד ש־ײ׳ בעד א־ן א־טאל־ע. זײנע ראםאנע; צעגײען זיך א־ן הונדערטער׳םויזנטעד עקזעםפלאדן און ױן נאמען װאקםט אומגעהױער שנעל. זײנע ערשטע ־אםאנען האבן זיך באוױזן א־ן ביז .יססג אויפלאגעס. דער סוד פ־ן דעם עדםאלג איז דער זעלנעד װי פיעד בעג־אם עדםאלג א־ןי פ־אנקרייך: גוױדא דא װעראנ־ א־ז א גלעגצנדעד העדצ״לען, עד נלעד ■<.־ גלו־בט בבלל א ׳דאמאטודג, א מײםטעד פון װיציקן :ום לעבן א־ן אדנרעךבא. < ל ןז; ••אדאי, מענטשן םיט א םקעפמ־שן אין אידאנישן שט״בל. 4** 4**444*1 דע־ א־טאד ״אידאניזםי א־ז ױעד שטא־ ל־טע־אט־וד. ב־־יזש םון א־ם שט״ט ױעד א טשעקאױע־ א־ן טא״אנט׳ פולעד ש־ײבע־ אלפרעדאפאנציני, דע־ איטאל־ענ שעד תלמ־ד :אפיעזעד. .־ײן פ־לא: ו.ו •■7 :קעפט־צ־ז ױן : אנאטאל פ־אנט *־ז איז דז אלע זאבן, מאט פ־ן א־ז ד־ מענטש ' ******* עד ליב פא״ . ער■ האט ,־עלאט־װ אדת א־ז דעד א־ז נ־טא, ,־ױל אדת '■* ***** * •4 44*4* •4** •״1 •׳, -״***־׳•־• באצ־ט דך צ־= ל< ׳ אין אקט; א־ן קו־־א־ן דא־ו א־נז אײן דעדט עד ^-4*4*444 ײן קלד״ן מ־ט ז לי־בט; ,־חמנ־ת. איז ־;, דעדט נ־שט װעו ז״ן א־ן;־זעץ פ־ן דעט גי אעצערצ־לארב•; זיך ן ״עילעך א־ממעגלעבע ט־ו־מען און ױי ־ך פ־ן 4**4* **■•444*^4* * א ן א-•* וא־., ו א• נז אלײן״. פאנצ־נ־ א־ז א זעלטענעד םט־ל־םט, ױן גדאצ־־עזע,;־י< ׳בנע־־א־פ; מ־ט א־דאניע, װעדטעד׳שפ־ד פ־ן ױ ,גא־ יונגע״ ״אג־אנ־שש״ םתב־־ם האדף מען אגד־יזן או־ף ,ד־דדזשיליא באנדוא, .דעלבן עם װאדט אן ש־ם םםק א גדו־םע צוק־נפט, עד םאדמאגט א שאדםן טאלאנט, .דאם האלפ שטא־ק פ־ן דעם פא־א־אקם א־ן װאם דורםט א־מב־חםג־תהיק קלײנ׳ לעבק״ט או; א־לוז־ע. פא־ באנ־וא א־ז ױ .דעלט א שװ־ג־ג־ תם־םה .דעדט א שװ־ע־ע תפ־: עך א־יף דעם ה״־מאד פץ א־ז געדעבטעד פ־ן דעם א צום טױט׳םא־א־דטײלטן. באנױא ג״ט אםט אפ םונם דעאל־זם, עם 1ו םאנטאםם־ק. ׳שחוד ע־ האט א נײג־גג ־ב־ א ה־נז־בט א־ז ע־ ג־ט אײנזאם. מאריאנא מאריני מ־ט ױנע גדו־זאםע א־ן משזנהד־קע נא׳ װעלן און לוידזשי אגטאנעל־ מ־ט ױנע פאנטאםט־ש׳ם־מ־