Literarishe bleter · 1925-09-11 · 71 (11.9.1925) · p. Seite 83

83 ב ל ע ט ע ר ׳^ < ל י מ ע ר א ר /7 .־ז^ װלאדיםלאװ םט. רײמאנט און זײנע ״פויערים״ (צו די רײםאנס פײערונגען אין פוילן) לעא פינקלשטיין איז בוליב זײן חטא פארשאלטן נעװאוץ מיט דעם ״בועת אפיך תאנל לחם״, אױ בײם דארם־״מענטש םארװאנדלט געװארן אין א גאלדענע ברכה. די ארבעט איז ם.*ר איס נים קײן אויםװײניק• ןןנגעװארםענער באסעל, נאר אן אינעװײניקסט״לעבנדיקער געבאט, װעלכן ר׳איז פקײם באהבד״ װײל דאם איז דער אומבאדינגטער זינען םון זײן לעבן. פ׳םאר אבער ניט םאיגעסן, אז הגם רײמאנט ה$ט גע• שריבן אין אײן צײס מיט דעם אײנסלוסרײכן פשיבישעװםקי, װעלכער סארםזןנט א ספעציעל סארשטענדעניש םאר קאפפליצירפע רובטעלע כאראקטערן, איז ער דאך ניט םארכאפט געװארן םיט דעם הערשנדיקן פשיבי־ שעװםקי־אטעם סון דער צײס. דעמאלט איז געװען די שװאלבן תקוםה פון דער מאדערניםדי• שער ליריק, װעלכער האש געװנגען איר ״אז ישיר״ אי• בער די זיך טרענקענדיקע חײלות פון דער פאזישױוער ארפײ. דער העלר פון טאג אױ געװען דער שדארקער יחיר מיט זײן אינדיװירועל• אײנגעםלאנצטע נײגונגען• רײ־ םאנטס טאלאנט איז אבער געװען אזוי זעלבשטענדיק רײף, או ר׳איז געװען ביכולת צו גײן פיט אײגענע כוחות איבער די אים באשערכע װעגן פון ציבור־לעבן: דער גרויסער כויערים־קאלעקטיװ מיט זײנע אורשפריננלעכע אינסטיקשן, נײגונגען און כיסרע אונטער• געננ אויף דעם שוים םון דער רײכפארביקער נאשור. רײמאנט אױ א רעאליםט, ײ*ןס ז ע ט גוס די נאטור, צװישן אים און זײן באהאנדלסע םעמע אױ םאראן אשטח. ער לאזט זיך ניט אראפ אין קײן טאלן, זוכט ניט קײן סראנםצענדענטע װערטן פון דעי װירקלעכקײט, פרעגס ניש אפ קײן סבות פזן דערשײנוננען. ער שפאצירט איבער דער אויבערםלאך, םיקסירט דעם לעולם״ועדיקן אװםאפאטיזם מיט אוםגעהײערער צײכענונגס• קראפט םון פערזאוען און סאקדן, לעבעדיקן און שטארק״רעא־ ליםטישן קןלאריט. אלץ שפראצט פים קראםש און ענערכיע. אטעות װעס הןזבן דער, װאס װעס בײ רײםאנטן װכן א װעלכע ם׳איז דאקטרינע :.זדער םילאזזןפישע טעזע. ער שילדערס נאר די װעלס סון דערשײנונגען, און אויך ראס אויף א רײן עמ• פירישן שטײגער, אן א געשינשלעכער באפארבונג. א קריטיק־דאק• סרינער װעש סון רײםאנסן תמיד אנטלויפן, װײל אין דער באהאנרלוננ םעלט רײמאנטן געשיככלעכקײט. ער אױ קודם־כל אן עסשעס־פסיכאלאג, און םײדט אויס די אנװענדונג םון װעלכע ם׳איז היםטאריאזןןסישע געזעצן. און דערסאר איז זײן כאזןבאכ־ סונגס־קרײז א סך ברײטער און רײכער װי בײ זשעראםסקין; רײ• װלאדיסלאװ רט. רײםאנס געהערט צו די געצײלסע, װאם האבן געבילדעט אין דער פוילישער ליטעראטור אםין נאטורא• ליסטן־קרײז. זײן שאפונג האש זיך געשלעננלט איבער רעאלע װעגן, אויפגענוםען דאקומענסן, אבםערװירט אזן אנאלױירט. זײן אנאליז שסעלס ױך אגער נים קײן איבערערדישע צילן, ער װיל ניט שאפן דזזס אבססראקסע און םעסאפיזישע, נאר האט אויס• שליסלעך אין אויג דאס {!רגאנישע װעזן, װאם אױ אונטערגעװארפן אלע פױישע נעבןןכן און געזעצן פון װעלטאל. דאס לעבן, ױי נ׳איז זי.ין דער װירקלעכקײט, מװ דורך אונז קינסשלעריש דורכ• נעשילט און פםיכןןלןןגיש אויס• נעסארשט װעוץ. זױןס דאויקע נישטערן אין גײסט, מוז ניש דווקא גײן אויף דעם ןןנגע• צויגענעם דרןש פון ארויםנע• הויבענעם יחיר, נאר קאן אויך זיך ארויססײלן פון גוף, ארויס• ש־־נ;ן פון דעם פיליע־קאלא־ רימ. וערבײ דאיף בולם אק• צענסידט װערן דעס שרײבערס שאפוננם־אינדיװידואליסעט• דער הויפט־געװיכט װערם געװענדט אויף דעם לעבנס• אדת און זײן רעאליסטישער נאקעטקײם, בלויז דורכזיכטיק םארשלײערט ן *פיט א סי־גנ־ בלאס פון דער פורפור־סט־לי• זאציע. דעריבער װערט רזן דער אםת ניט אפנעשפיגלם בלויז א־ן זײן עפיזןןדישקײט, אין דעם אפנעבראכענעם םעםד, נאר אין דער פארקײלעכדיקער געשמאלטונזב לויט װעלכער כיר קןןנען באקומען א געזײםטן אפשײן פון אשטיק לעבן. רײםאנשס װעג ביז די ״פױערים״ אױ אלאנגער און ש־וע• רער. ער הןןט געקלעטערט איבער סארשײדענע ששאפלען, װי ״די קאםעדיאנסן׳/ ״פערםענשן״, ״גערעכטע״, ״אין אהארבםד־ נאנט״, ״צו שפעס״, ״סאר דעם זונאויםנאנג״, פון ״שןןגבוך״ און ״די צוגעואגטע ערד״. ענדלעך־הןבן די אפגעבראכענע שסיקער זיך צונויפגעטוליעש און געצװאונגען דעם דיכםער צו שאסן עס• װאס, װאס זאל זײן גאנץ און רארמןןניש-אן עפאפעע. * * * װען ם׳זאל זוכן אין די רעאליסטישע ״פויערים״ דעם אום, זעבארן גײסס, װאלס מען אים נעפונען אין פערסישן זןןראאס• שער, דעם נביא פון דער ערד. דיןם גאנצע לעבן פון די פויערים איז אנעיאנג םון דער םאםע־ערד. דער פױערים־ששײגער װערט גערעגלש דורך די םיר צײט־טײלן פון יןור: קינות-קלאגנדיקער הארבסט, סארגלוװערטער װינטער, הלל־זיננענדיקער םרילינג און ה־יסער זוםער. די אײל, םיס װעלכער ם׳לעבן װערם געםןןםשן א־ן יארף, אױ_ארבעס. די קללה אויף אדם הראשונען, װעלכער של׳אװ רײטאנט 4*8^ י4•