Literarishe bleter · 1925-09-04 · 70 (4.9.1925) · p. Seite 72

70 .■וא לימערארישע ברעטער 72 נאכנעלאםן. ם>*ר דער שװעל פון שםזןם אױ אבראהים ארןןפ פון אײזל״ אץ אםארםאסערםער קױם א&נעכאפם דעם ןןםעס. _ ס׳סאל, כ׳ד,$פ בײגעקופען. _ א שװארגער םוים דעם, װאס קוםט בײ םםאלן _ ער האט זיך אשטעל נעסןן םאדן םױער, פארשםעלט מיט זיך די גאנצע שםןןס, א צי געסןןן פון די לענדן א שװערד און געשטאכן דעם זיגער--— _ װילסט דעם אײזלז צאל אםרײז. זעץ זיך אויף, צי א ניגון, בײס ניס דעם אסעם, צי אזוי לאנג ביז דו קוםםם צו די טויערן פון םעקא. באזיגסטו—געהער דיר דער אײזל, םארשפיל• ססו—צאל דײן לעבן. אבראהים האס געפאלגש, נים געװאוםס, אז סמאל גנבעש סיאפל פון אויג, יעדעס װארט_אשקר. ער איז געריטן טעג און נעכס, געצױגן דעם ניגון, ניט געביטן דעם אטעם און סמאל איז רודאלף שטײנער אנדרײ ב ע ל י *ו פניש, זדאם םון װײפן האט זיך עפ אוימעדאנט צו זײן זייער, זײעד װנג (אין אנדע,־ע מינוטן האט זיך געדאנט - אז זײן פניפ איז א מויזנטיאריקער) און ריט א םא־ פעך-שװארצע אױנן, װאפ ננ־ענען יעדעק אדורך. א דינע ״קוטשמע״ םון זײעד זײעד שװארצע הא־ איז לײנט אדאפגעפאלן-אויםן יטטעק <די קוטשמע פלעגט עד אפװאדכ•; מיט א שאקל םון קאפ>. און דער גאנצער א־יטזען זײ• נעד ד,אט געהאט אין זיך עפעש לײכטש, עפעם וױ נישט םון דעד װעלט, און אײנצײטיק איז עד געװען פונקט װי אויםגעקױצט םרן טעטאל עם האט זיך אין איט געפילט עפעם א םרישער בוח פון צוקינפטיקע הארמאנישע צײטן, װען טען װעט ויך שוין ניט עלטעק, ניט חהוינה האבן און ניט שטארבן. און דערבײ האט ער אויטגעזק שטארק אלטםרענקיש, אודאיט און שםרענג גדאציעז. ער האט פארמאנט אין זיך עפעפ םרײלעכם, םשונה׳-פרײלעכם, און עם האט זיך געדאכט, אז אלע וױיטן םון דער אראפגעגידערמער אײביקײט הילן אים ארום. און דעדםאו*: איז עד געװען אװ־כטיקע.־, אן א״נגעהאיטן גרינג-םיםיקער מ־נקט װי ער זאי געװען זײן א פא־קערפעוזנג םון ניטשעם טאנצנױקער םילאםאם־ע. א־ך האנ זיך דערכאנט מײנע װערטער, ם־ט װעלנע א־ך האנ אמאל געשיל- דערט דעם אידעאל ם־ן דעם קלוגן: א חכם - איז דער אײדל- םטער םשוגענער, די גליקלעכע פרײלעכע נשמה. עדנסט און ניט םרײלעך אױ ער נאד פאר די, װעל- כע קאנען ניט םארײניקן חכמה מיט לײכטזין. און צ- זאמען מיט דעם: םיט אן אומענדלעכן װעלט-צעד און ג־ײםק־ט ז־ך פקר־נ צו זײן פא־ אלץ און אלעמען האנן א םינקל געטון זײנע אויגן, װען עד האט גרינג אראפגעװארפן די םענסנע און גע- נומען ז־ך צוקוקן צו ױ אלע, חאם זענען געזעםן ארום אים א־ן דעם בלוילעכן נין-השםשות פון דער לאזשע. ער האט אונז בא- טראבט, אײנצײטיק אײםנעהערט דעם אלטיטשקן, װעלכער האט פאד- שעםט עפעם געסורמלט און גר־ננ אםנעענטםערט אים אויף אלע ז״נע פראגן, װאם האבן דך אויםגעהוינן צו א־ם. און װײטעד האב א־ך זיך דערמאנט װעגן םײנער א םראזע, װאם א־ך האב אטעשריבן א־ן סססז. ״דער איש-חכם הילט זיך אײן אין ןײן טלית... עס װערט אםן םאר אים דער װעג םון די שטערן און אלענעםלדי<קעשטחים.אוןאלעםלאנעטן,אלץװערם פאר אים אםן, װען ער קוקט זיך צו צו די םאלדן פון זײן מלית און ער דעדװיסט זיך װעגן דעם אײ- ניקן לענן םון די םלאנעטן. עד רערװיםט זיך װעגן דעדאנטשטײונגםוןםעלקעד.ערזעטאויךזיךאלײן, װאפ איז אדײנגעװארםן אין דעם געװירנל םון דא ז״ן״. או־נ א־ך האנ געשריבן אץ 1904, אז ״קונםט-העדט אויף צו באםרידיקן״, אז א־ך ״זוך א װעגװײזער־, 5אנ א־ך נמעט םארא־יעעזען אט א ױ לײ:ט, שטרענג, אוראלט און נױ צ־צוגענן ז־ך מ־ט, האבן מד*) אויםגעטדונקען א םלעשל ד־נװײן און געלאזט ז־ך ג״ן א־־םן אדרעם פון דעד קעלנעד ״לאזשע״: ד־ד האנן אנגעקלונגע־ן: םיהאט אונז א־יםגעעםנט־ ױ ט־ד אפרו־, מ־ט ז״עד א שט־ענגן פנים, ט־ט זײעד העלע, נלויע און שאד- פע אויגן, מיט א װא־יה גאלהענע האר. <ױ פרו־ א־ז געװען מ. ־. פאן ם־דעדם, דאדאלםט שטײנע־ם םעקדעטאד־ן, שפעטעד - ז־ן ט־ו־). א־ד? - ,־אכ דא־ - דאקטאד שט״נעד א־ז שוין געק־םען? - געק־םע;. - מיר דארםן אים זען. - עד איז פארג־מען. - מ־ד זענען פפעציעל געקומען םון בױםעל. - צום דאקטאו־ קומט מען צו פא,ץ םון עק װעלט; און- מען װאדצ: אמאל-אויך צען טעג; ער איז שטאדק פארנומען. מ־ד האנן ז־ך םאדרוםן אויף עטלעכע באקאנטע טעאסאפן מ־־גא־א־ן, כאבאשנ־קאװן, עליס, כר־םטאפאדאװא). ױ פדוי האט ז־ך םארטראכט: - ,דארט צ־: איך ק־ם גלײך צ־דיק. מ־ד זענען גענליבן שטײן נ״ הער ט־ד. ז־ א־ז דערנאך גע- קודען צ־ױק: - קומט צ־ ג״ן א־ן א שעה אױם אהעד. דעד דאקטאר ,װעט האלטן א פאדלעזונג. או־ף אזא א־פן האנן מ־ר א־נגאנצן אומגער־נט נאקוסען ד־ מעגלענקײט צו זײן אויף שט״נעדם אן א־נט־מעד פא־לעזונג. שט״- נעד אל״ן האט ױ ערלו־נענ־ש געגענן. די או־םשטאטונג עין דער ״לא־שע״ איז א־נז זײעד געםעלן געװארן. א־ן דעם צ־מער, װאם א־ז געװען נאצ־יגן מיט :לו־עם שטאף, האבן ז־ך געםונען פ־ויען ד־ט ז״עד נלאפע פנ־מעד, מ־ט ק־דצע האד, אנגעטון א־ן טונ־- קעכ סון ראזע, װײם, לילא א־ן שװאדצן קאליר> און אין גױנ- גע ש־בלעך פון פארשיידענע פאדנ;. א״ניקע םון ז״ האנן גע- ט־אגן א צלם אויפן נדוםט. לעבן דער קאטעררע האט גענל־ט א ק־סט םון דו־טע רו־זן. מיד האנן געװאדט א־יף שט״נעדן. אדן אט איז עד א־יין, אנגעטרן א־ן א םודדוט, דיט א שװארצן, פדענכדק א־ן פרײ םאדנזנדענעם שנ־פם-זיעד א דאדע־ א־ן בלא- םעד, ד־ט א םך קלײנע קנײטשן או־םן שטאדק לינן און טײעדן *) *נדרײ נעזי— דער נאװאיסטעי וונישער דיבטער א־ן דענקער _ זו ז * מיסגליד פון דע־ *נסרןןגןןזןפישער גע-עלעאפם יון * תלסיד נון רו• ו*לף ש־ײנעדן• דער *רסיקל איז גענוםען פדן זײנע זנװנות (*רו סגעגענן א-ן 1924—נ*ך נײם לענן סון רוו*לף שסײנעד, װאו ער דערג״לס װעגן ז״ן עישסער נאגעגענ-ש מיס רוד*לף שס-נערן אין 1912 אין קעלן. **) *נדרײ נעלי מיס א. א. סורגעניעװ*.