Literarishe bleter · 1925-09-04 · 70 (4.9.1925) · p. Seite 70

70 .■וא ליטערארישע בלעטער 70 און סידאט דך יצוין גע־םאםן ד םעגלעכק״ט צו לעגן ת-קער. קוםם אבער אן תיכף דער יאר 1921 ם־ט ױין מוראדןקן הונגער. עם װעדן פא־שניטן טיליאנען מענטשנלעבנש. שאםיר װערט קראנק. דער נויט אדן עלנט איז גתים. ױ צײט איז א שוזערע און אומגרחםנות- דיקע. קיין הילף איז ניטא. און זומער 1922 א־ז ב. שאםיר איישגע׳ נאנגען אויף זײן זז-טן לעבנס-ואד... דױי יאר זײנען שז־ין אריבער זינט שאםיר אױ געשטארבן. קײן זאמלונג םון זיינע װערק אין ײדש איז נאך אלץ נ־טאנ זײן שטענ- דקער װאינטש א־ז נאך אלץ ניט מקוים געװארן. דערסאר איז ניט לאנג א־דים א זאמלונג םון זײנע דעחנײלונגען אין העברעלש ד שפראך, װעלנע עד אלײן האט ניפ פארשטאנען. שוין-זשע װעט זיך ניט געפינען א םארלעכער װאם זאל ז־ך נעמען אדיפצונענן ד האדצ־קע דערצײלונגען א־ן לידער פ־נם םאר- שטא־בענעם םאלקס׳שר״בעד ן גײט ארוס און הונגערג־. ענדלעך איז ער נ־ט בײנעשטאנען דעפ נס־ון און מ־ט דער ה־לף םון גוטע באקאנטע זיך גענ־מען א־ײנ׳ דרײען אין כשתר׳ענ־נ־מ ער א־בעט ז־ך אתיף און הײבט אן ב־ס- לעםדײז צו םארגעםן דעש דלות אין נויט. ער האט צום צװײטן ראד תתונה מיט א קרובה. עטלעבע יאר האט שאםיר אםגעלעבט בדג־תח, האט זיך א ב־סל דערװײטערם םון דעד ליטעראר־שער װעלטל, אבער תמ־ד זיך ארומגעטראנן מיטן געדאנק ארויסצוגעבן זײנע װ־ע־ק. שפעטעד, נאך דער רעװאדוציע, ודען עס הײבן זיך אן די אםטע א־בע־קערענישן, אדעס ג״ט א־יבער םון האנט צו האנט, מען א־ז אפט ניט זיכער מ־טן מא־גנדקן טאג, ה״בט שאם־ר אן :יױדער צו ליידן צוזאמען מיט ד אנדעי־ע ײדישע ש־ײבער א־ן אדעס. ער הײבט זיך אן,' םון צײט צו צײט באװײזן אין א זאמלונג, ט־עט אתיפ אויף אװנטן. שװערע צײטן לעבט מען דרך. נאר אט איז געקומען דער יאר סניוז. עש הײבט זיך אן תכטן, אז אל־ן איז שוין אין א־דענונג. םמאלס קללה אן אראבישע מעשה ־ױ שמואל איזבאן (מל-אנינ) — װײ װײ— האבן די אראבער געקרעכצט— ת םרעמדע באזעצן אונזערע שטחים, ניס גלויביקע םארםלײצן אונזער ערד און םיר בלינדע זעען ניס, מיר סויבע הערן נים-װײ װײ צו אראבער־לאנד! ם׳איז אװעק א צײט םון סריקעניש, פון זוןיבראנד. א רױזיקער סארנאכם האט זיך געשטעלס אין די םןןלן. די שפיצן בערנ האבן אין בין־השסשות סבילה נענופזן און איבערן פארגאםענעם היםל האבן שסיקער װאלקנם אויף רויס זיך גע< שטרײפס. דער חכם פון סאעיד איז געגאנגען איבער דער געשפרײ- סער נעדואינער-םחנד״ איבעדגעטראסן פון איין נעצעלט צום צװײטן און צװישן די אכס הונדערט משפחות סיר גערעכטע גע■ געװכט, גערעכטע, װאס אין זײער גוםסקײם און תמימות ז$ל דער הונגער די לײבער ניט םאגערן, די גוםענם סון דןןרשט ניט מריקענען. ער חאם געזוכט אפלעק אין יעדן הויז, אים געװןןלם אפװישן װי מעשיםיתעתועים. ער הןןס געהײםן הײבן א האנס אויף די סרויען, זײ זאלן זיך װאלגערן אין מאנם שטויב, ניס זינדיקן, װאם אפטער גײן אין די םעסשעטן. די פרומע האבן דך אײנגעהארכט, אױםגעהאלטענע גע• װארס אויף נםים און שיר נים געהאלםן געװארן• אבער די פראסטע, װאס האבן אנגעםאן זײערע טשאלםעס, גאנצע טעג זיך, געבריט אין די זאםדן, הןבן דזןס םאל זיך געקלאגם: _ איבער װעסעס זינד קוםט אונז ס׳גאנצע שלעכטס, אי• בער װעסענם זינד? _ אםשר איבער די דנד פון חוםין איבן חאליל• _ סון חוסין איבן חליל? _ ין, ער גײט דאך ניט אין פעטשעט, רערםזןנט קײנ■ נ־אל נימ אלאס נןןםען. — זינדיקט אײביק םיט זײן םארשײטער האנופא. בײם חכם פון סאיעד האס אין רויםן פארנאכס אשװארץ אױער די תרעופות פארנופען, און אז דער אלסער הןןדזשא איז ארויף אויפן גאניק, שיקן זײנע טענות צום נביא פון די םיר װעלס־רזחזת, איז עד ארײן אין געצעלם פון חוסין איבן חאליל. חוסין איבן חאליל, אגעזונםער פולבלוטיקער אראבער םיט אנגעלאפענע באקן, גראבע מושלדיקע װןןנסעס, הןןס געתןןדעװעס דער הונגער האס געפײניקט ס׳אראבער־לאגד, פיט זיבעציק םרוקענע טעג זיך אװעקנעשסעלט, איבער רחבות פון פדבר זע־ נאננען, איבער די געצויםטע דערפער• און דער יאך פון ניט זעסי־ קײס האט זיך נעלײגט אויף ױ רוקנס פון הארבאטע קעמלען. אראבער םיט בארװעסע פיס, סיש בעי־ד װי פעלצן האבן געהויבן די אויגן, זיבעציק סעג ניט געזען קײן געװעלבטע רעגנ־ בויגנס און זיך געטײלס מיט דאגות. טעכסער האבן אסערגע־ שטעקט די קעפ פון אונטער די דארפישע פלויטן, אומזיסט אויס־ געקוקט אויף רעגן, געװארט אויף די צײט, ױען פ׳דעקס אפ שלײערס פאר חופה־נעכט און די אראבישע צניעות ברעכש פחיצות, לאזט זיך אװעק אין װילדער הפקרות. זין מיט גופים, געגאסענע פון זון־בראנד — האבן געטריבן ם׳פיך אויף א מןןגערן שטח, נעהאט פארדרוס און זיך אײננעהערם צום מוסר פון זײערע פאכערם. די פאסערס האבן געשפראפט כיט דעי רוס פון זײערע מײלער, געהײסן םיטערן די שאף אויף פרעסדע פעלדער, אנטתנ־ קען די דארשסיקע בהמות פון פרעםדע קװאלן און געזען ספאלס קללה איבער זײערע קעפ. די נעכם זײנען געגאנגען מיט שװארצע חלופות, אנגעזאגם, אז ם׳גערעסעניש װעטןניט קומען, אז ת ערד האט זיך פארפאכט װי פרוכטלאזע לענדען, װעט פער ניט גע־ בוירן װי װײבער-עקרות. ס׳אומגליק איז געשטיגן םון טזןנ צו סאג, ארומגעכאפס דעם ענגן ישוב און דער שליממזל האס זיך געדרײט פון היםל ביז ערד. — מען דארף זוכן די עצה _ האט םען געסענהט _ בײם חכם פון סאעיד. _ די פרוםע װײםן ניט פון םרוקענע יארן. _ םען װעט בויגן די קעפ און פרענן אויף אונזער בראך. דערשראקענע האבן די הירטן פון די בערג זיך געכאפס און צום חכם פון םאעיד דעם קלוגן אין דארף—זיך געלאזפ. זײ האבן דערצײלס פון הונגער, פון דארשטיקער קדחת און געמאנס עצות, איסלעכער אין נאפען פון זײן שבט. _ םען דארף זוכן די קללה— האט דער חכם פון םאעיד געראשן _ אין ת מעשים פון ניט אײגענע. דער שאדן ליגט אין דער רשעות פון פרעםדע און װיל אופברענגען די רײנקײט פון אונזערע שבסים.