Literarishe bleter · 1925-08-21 · 68 (21.8.1925) · p. Seite 46

68 .-ו!6 ליטערארישע ב ל ע ט ע ר 46 יטטעלן מעד אויף דעד יידייטער?׳ איף ט,־ד דאדף געגעבן װע,ק א״ף אװ־פיל, א-יף װיסל דעד דאידןע־ פדא;ע הא:ן זיך די ענטם רן אזי םען קען ז״ פון ױ ײדי ג־ע איבעדזעצוננען״; ״טי׳ני צעטײלט: נא,־ 151 פאדלאגען סעד ארטקלען װעלט׳ליטעראטוד, װײל זי איז .ײײניק באקאנט א־נער דעד װעלט׳ליטעראטוד, 8.י2-נעטן אט׳ דעם ײױשן לעזער,. אײניקע לעזער װילן װענן :ענן ארט נאד נ ײ ד ע, דעד װעלט׳ל־טעדאטוד און ״ד־שעד ל־טעראטוד עדנםמע ג־עםעדע אפהאנד׳ דעד ײד־שעד, און 2צ•:—געםינען, אי םיאיז װ־כ׳ לונגען און װענן װעלמ׳ל־טעראטוד-קד־צעדע אינ׳ ט־קער צו גענן מער א־ט־קלען אינער דעד ײדי׳ פאדפאטיװע ארטיקלע;. שעד ליטעראטוד. צװישן די ענטפערן דאנן מיר װעגן ר ענטםעדן אויף ױ א־יעױקע ם־אגן- אלעלכע װאונטשן-. ״א־געד דעד װעל״׳ יטעדא׳ א־ן קורענד־קן אדטיקל. ט ר י ב ו נ ע אומפארדינטער שבח צי־ט אן אן ענ םער, דעדנאך לף־ט מען נאנ׳ לויםן און צום םוף: ״מקען גאדניט טאן״. דעד ״ל־טעראטן פארא־־ן״ א־ז, װײזט אים, נא־ א שוץ׳א־גאנילאציע םאר א געצײלטע צאל צײטונגט׳ מיטאדנעטעד. אלע אודערע, װאם האנן אנטײל׳ נענומען א־יפן אז׳געמײנעם צ־זאמענםאד אין 19.1 , האנן זיך יאטײליקט, װײ,ט אוים, אויף אם־עמ׳ דער חתונד״ דער פ־א־ױנצ עלער א־ן זײט־קער זשודנאליםט מעג באעװלט װעק, - םאד א־ם ג־לטן ניט ױ איגענומענע נאשלום;. אט א־ױ זעט איים ױ טראדיציע םון דער ״ױשער פ־עםע. און ױ א־נצ־קע א־נסטיטוציע, דאס קען און דארף קעדםן ם־ט דעם, שטײט אן דער זײט. און איז דען נ־שט א ביטערע איראנ־ע דער מדימותדיקער זאץ םון שלום אש: ״דאם איז קענן דעד ט־אד־ציע פון דעד ײד־שער ם־ע׳ סע״? סיאיז שו־ן באלד אוים טראױציע, סיא־ז - נעיעץז י. ראפאפארט ן>*ו ממ *<8 *ע 9* 3-* וזיי אץ ״ה־נט״ נדעד ו6. פדאטעםט־דט שלם אש קעשן דער רגעד צ־טו״ג ״דאט פאלקי פאר איכערההוקן אן א ערלויבענ־ש זײנע א־ט־קלען און ער גיט צ־: ״דאם איז קעגן דער טרא־־צ־־ע פון דער אידישע־ פרעםע״. װאלט עם געװ־ען געזאגט איראנ־ש, איז עם גאנץ פײן, אבער שלום אש מײנט עם גאנ־ן ערנםט. אױ עם דען אבער א םארדנגע,־ שבח? ג־טא, דאבט ז־ך, נאך א פ־עבע, װאם דער גדעםטעד רוב אידער זאל אװ־ א־םפארשעמט לעבן :<ן ל־טע־א־ישע גזילה, װי די ״ד־שע. א סא־ גײשפילן: דער לאדזער ״נײער פאלקםבלאט״ דתקט איבעד א ארטיקל. דער םחב־ װענדט זיך מיט א בױװ נאך האנאראר. קין ענטפער באקומט ע־ נ־ט. אגשטאט דעם דדוקט ר זעלביקע צײטונג א־בער נאך א דרײ׳ פ־ר א־ט־קלען םון זעלבן םוזבר. דער ״ייעםבערגער טאגבלאט״ ה־וקט א־בער אן א־טקל, איםםעקנדק םון אים א״ן ויא־ט: דעם נאט־ען םון םחבר. דעד טחיר װענדט זיך נאך האנא־א־ א־ן װעגן א ,.ת־ק־ן-טע ת״. ע־ באקמט אבער נ־שט קײן ענטפע־, ער העדט רעפערענטן׳קרייז םרץ מארקיש 9נ אוװוםט — פולםוםק ד״ד א. גליקםמאן זז אויגוםט — װעננראװ 28 אוינוםט — ב־אליםטאק מלך ראוױטש 22 איינוםט — טזוארטקאװ 28 אוינוםט — בארשטשאװ 24 אוינוםט — םקאלע ס2 אוינוםט — גראדעק 29 אויגוםש — םאםםאלנע 12 םעפטעמפעי — קיעל־ן ז־ך מ־ט א בריװ אץ דער םרעםע און רוםט אן ד־ העדן םון ״לעמנע־גער טאגבלאט״ ״ל־טע׳ ,־א־ישע מאראדע־ן״, אבער אויך ױ עםנטלעבע אויפםאדעחנג םארשװײגט מען. אבע־ םשעטט זיך ניט א־ן א קורצעד צײט אדוט איגע־ררוקן נאך אן א־טיקל פון זעלבן טחבר <דאם מאל שזין מ־ט אן אונײערשריםט). א דױטער ב״שפל: .נאיט םשענלאדי זעצט איבעד אן אדט־קל. דע־ מחבד װענדט זיך נאך האנאראר. ענטפערט מען *׳£ <א י־ד ם־ט אגעל בע,־דל>: װאם? מיר האבן א״ך דאך גע׳ ,דא־ט רעקלאבירן. אנשר־יבן דעם ארטיקל הא.־ן מ־ד דאך אלין געקענט״. און טאקע נט בא׳ צאלט. אט דאם ז״נען אײנצלנע םאקטן, װאס כא■ ,־אקטעריז־רן די ״גיראדציע״ םון דע־ ײדשע־ פדעםע. און אז פיװענדט זיך א־ן װא־שעװער ״לימעראטן פא־אײן״ ם־ט א אנק־׳אנע קעגן די דאזיקע צ״מונגען, לאזט טען דעם ב־־װ אלאגנע ״׳)-1 טטא. אניך די טאג־פדעסע זײע־ זעלטן אנאװעלע אדע־ אדער^ײל־נג. ד,ד ״ױשע־ בעלעטױםט נ״ט־קט ז־ך ד״־־בער אן א מקם׳מקלט פאר ז״נע זאבן און איך דער בע׳ סע־ער לײענע־ א־ו לעט נאכציפאלגן נאך ד נײעײע שאםינגען ם־ן ױ באגאבטע ײד שע דיכטע־ בעלעטױםטן. מיר האבן אנגעהו־ב; צו דרוקן א— ג־נעלע און א־בערגעזעצטע בעלעטױסט־ק דאך נ־שט אינגאנצן ז־בער, צ די ״בלעטערי דארפן שענקען א־ט פאר ש״נע־ ל־טעראטר. םין די ענטפערן זעען פיר, או א גרויםע צא־ ל,ז,ר ן־- נען צוםרידן פ־ט דע־ בעלעםדיםטק. אויף דער פראגע 8; ״דא־פן מיר פארגרעםער, אד,ר פא ׳ קלענ־ערן אונזער בעלעטר ם״ישע אפש־ל-נג?״ האבן צנג פארואנגם צ־ פארגרעםערן ױ בעלעטױםטישע אפט״לונג, זכנ-האלט;, אז םיאיז גענוגנד,-נ־שט פא־״־עשע־ן א.־ן נ־שט פא ׳ קלענע ן, 8,״1 לא״.,;; <. םאדקלענעדן און אקלי־נעד ט-י פון זײ ז״נען אינגאנצן קענן בע־עטד־םט־ק א־ן ד־ ״בלעטעד״. נאך קלארע־ האבן זיך אה״ם-אװיזן די ענג׳ פ־ערן עייף רער פראגע: ״א־ז געװאינטשן, בויזאו דױוקן א ראמאן אין םא־זעצונגען? ־ סאיז אנ׳ גע־טדען, אז א ,,ראטיאן אױ א ״ישועה״ פאר א צײטונג אין זשורנאל: דורך רעם ראמאן װע־ט דע־ לעזער מע־ ציגעב־נרן יצו דעד צ־טונג, ע־ ו,א־ט א בגעדוליד־ק או־ף ד :ארועצ־נגען םון דעם ראנואן און לאזט גישט א־ורך ק״ן א״ן נומע־ א־־ך ב״ אוגז א־ו א לענגערע צײט גע׳ װען אקטועל ױ פ־אגע װעגן א דאמאן א־ן ג־עטענהט, או ';זי־א-ן £־; א ד,משג־ם. א״נקיע ד־ ענטםערן ״ לעזעד• .,ציען א ,־אמאן װעט ד־נען לחלט־ן ־ש־: 420 ו אנדעו באװײון גא־ עפעם , א ן נאר 91 ,בלעטער״ קעגן א ראמאן אין ױ , אױ געװא־נטשן. ,־אמאן געפ־נען, אז א אן, אז ״רא׳ לעזעד װייזש אי־נעד םון ױ זשורנאל, דע׳ א־ן דעם ראנען דא-ף מען חיף האבן םיד ביבעד״. ן יא אראמא;, א״ב שו־ן 'ט, א־ אצדײטע־ האל רערק״, אנער ,א מאנומענטאל איז סײק עפע־ , . אן אגדערער ■אנענױקן ראמאן נ־שט סתם א שײ א ראמאן א־ז װיכטי׳ גזטא׳ט געםיגמ״ אז ״אני חב־יק״. א״׳ אפטלענע װינניצ קעד אױיגםיק א בעלעטריםטיק, , אז ױ דאנגען גיקע לעזעד פאדי האבן דעם זין צי נא- ״־אדף ,דאם פיד רחקן, ׳; װע־ק. אבער מיט מוםטערן פו קאנען רעם לעוער צ־ם לײענען־• א טײל עױאל נ־שט סתם מאט־ ל־עזע־ דאלטן, אז ט דאדף דרוקן םוםטע־׳נא־ װעלן און לידע־, א־ן יעק נומעד - א״ן ײױ׳ שע און א״ן א־בע־זעצינג םון דער װעלט׳ליטע׳ ראטור. א־ן א־נזע־ אנקעטע׳בויגן האבן מיד אנגע׳ פרעגש אונזערע לעזע־ (ם,־א־.־ע ע)־. ״דאדפן מיר געבן מער ארטיקלען איבער דער װעלט׳ליטעראטור, אדער זיך אפ׳